सौमदत्तिरुरस्थैस्तैर्भृशं बाणैरशोभत । मध्यंदिने महाराज रश्मिभिस्तपनो यथा
सौमदत्ताच्या छातीवर ती तीक्ष्ण बाणं चमकत होती; तो राजन, दुपारच्या सूर्याच्या किरणांसारखा तेजस्वी दिसत होता.
भूरिश्रवास्तु समरे धृष्टकेतुं महारथम् । हतसूतहयं चक्रे विरथं सायकोत्तमैः
समरात भूरिश्रवा या महायोद्ध्याने, धृष्टकेतूचे सारथी आणि घोडे मारून, उत्तम बाणांनी त्याला रथहीन केलं.
विरथं तं समालोक्य हताश्वं हतसारथिम् । महता शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे
तो रथहीन, घोडे आणि सारथी मारलेला पाहून, त्याने युद्धात त्याच्यावर बाणांचा मोठा वर्षाव केला.
स तु तं रथमुत्सृज्य धृष्टकेतुर्महामनाः । आरुरोह ततो यानं शतानीकस्य मारिष
मग धृष्टकेतू, मोठ्या धैर्याचा, तो रथ सोडून शतानिकाच्या रथावर जाऊन बसला.
चित्रसेनो विकर्णश्च राजन्दुर्मर्षणस्तथा। रथिनो हेमसन्नाहाः सौभद्रमभिदुद्रुवुः
राजा, चित्रसेन, विकर्ण आणि दुर्मर्षण हे तिघेही सोन्याच्या कवचात सज्ज होऊन, रथावर बसून, सुभद्रपुत्राकडे धावले.
अभिमन्योस्ततस्तैस्तु घोरं युद्धमवर्तत। शरीरस्य यथा राजन्वातपित्तकफैस्त्रिभिः
त्या वीरांनी आणि अभिमन्यूने एकमेकांवर भयंकर युद्ध सुरू केले, जणू काही शरीराला वात, पित्त आणि कफ त्रास देतात तसं.
विरथांस्तव पुत्रांस्तु कृत्वा राजन्महाहवे । न जघान नरव्याघ्रः स्मरन्भीमवचस्तदा
राजा, त्या मोठ्या युद्धात अभिमन्यूनं तुझे पुत्र रथावरून खाली पाडले, पण भीमाचं वचन आठवून त्यांना मारलं नाही.
ततो राज्ञां बहुशतैर्गजाश्वरथयायिभिः । संवृतं समरे भीष्मं देवैरपि दुरासदम्
नंतर, भीष्म आजूबाजूला अनेक राजे, हत्ती, घोडे आणि रथांनी वेढला गेला, आणि तो देवांनाही जिंकता न येईल असा कठीण शत्रू ठरला.
प्रयान्तं शीघ्रमुद्वीक्ष्य परित्रातुं सुतांस्तव । अभिमन्युं समुद्दिश्य बालमेकं महारथम्
भीष्म तुझ्या मुलांना वाचवायला वेगाने पुढे येताना पाहून, त्याचं लक्ष त्या एकट्या, तरुण आणि मोठ्या रथावर असलेल्या अभिमन्यूकडे होतं.
वासुदेवमुवाचेदं कौन्तेयः श्वेतवाहनः । चोदयाश्वान्हृषीकेश यत्रैते बहुला रथाः
कुंतीपुत्र, पांढऱ्या ध्वजाचा अर्जुन, वासुदेवाला म्हणाला, 'हृषीकेशा, घोड्यांना पुढे घेऊन चल, जिथे हे अनेक रथ एकत्र झाले आहेत.'
एते हि बहवः शूराः कृतास्त्रा युद्धदुर्मदाः। यथा हन्युर्न नः सेनां तथा माधव चोदय
'हे माधव, हे अनेक शूर, अस्त्रविद्या जाणणारे आणि युद्धात गर्विष्ठ योद्धे इथे आहेत. ते आपल्या सैन्याचा नाश करू नयेत म्हणून तू रथ वेगाने चालव.'
एवमुक्तः स वार्ष्णेयः कौन्तेयेनामितौजसा । रथं श्वेतहयैर्युक्तं प्रेषयामास संयुगे
कुंतीपुत्राच्या या शब्दांवर वृष्णिकुळातील वासुदेवाने पांढऱ्या घोड्यांनी जोडलेला रथ युद्धात वेगाने पुढे नेला.
निष्ठानको महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष । यदर्जुनो रणे क्रुद्धः संयातस्तावकान्प्रति
मारिषा, जेव्हा युद्धात संतप्त अर्जुन तुझ्या सैन्यावर चालून गेला, तेव्हा तुझ्या सैन्यात मोठा गोंधळ आणि आवाज उठला.
समासाद्य तु कौन्तेयो राज्ञस्तान्भीष्मरक्षिणः । सुशर्माणमथो राजन्निदं वचनमब्रवीत्
कुंतीपुत्र अर्जुनाने भीष्माचे रक्षण करणाऱ्या त्या राजांच्या जवळ जाऊन, सुशर्माला असे शब्द सांगितले.
जानामि त्वां युधां श्रेष्ठमत्यन्तं पूर्ववैरिणम् । अनयस्याद्य संप्राप्तं फलं पश्य सुदारुणम्
'मी तुला योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि जुना शत्रू म्हणून ओळखतो. आज तुझ्या वाईट कर्माचं भयंकर फळ तुला पाहायला मिळेल.'
अद्य ते दर्शयिष्यामि पूर्वप्रेतान्पितामहान् । एवं संजल्पतस्तस्य बीभत्सोः शत्रुघातिनः
'आज मी तुला तुझे पूर्वज, जे आधी गेले आहेत, त्यांची भेट दाखवीन,' असं शत्रूंचा नाश करणाऱ्या भीमात्सूनं सांगितलं.
श्रुत्वापि परुषं वाक्यं सुशर्मा रथयूथपः । न चैनमब्रवीत्किंचिच्छुभं वा यदि वाऽशुभम्
भीमात्सूने कठोर शब्द बोलले तरी, रथांचा सेनापती सुशर्मा काहीही चांगलं किंवा वाईट उत्तर दिलं नाही.
अभिगम्यार्जुनं वीरं राजभिर्बहुभिर्वृतः। पुरस्तात्पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्चैव सर्वतः
नंतर, अनेक राजांनी वेढलेला सुशर्मा समोर, मागून आणि सर्व बाजूंनी अर्जुनाच्या जवळ गेला.
परिवार्यार्जुनं सङ्ख्ये तव पुत्रैर्महारथः । शरैः संछादयामास मेघैरिव दिवाकरम्
मग तुझ्या मुलांसह त्या महायोद्ध्यानं युद्धात अर्जुनाला वेढून, बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकून टाकलं, जसं ढग सूर्याला झाकतात.
ततः प्रवृत्तः सुमहान्संग्रामः शोणितोदकः। तावकानां च समरे पाण्डवानां च भारत
मग तुझ्या सैन्याचं आणि पांडवांचं युद्धभूमीवर रक्ताने भरलेलं मोठं युद्ध सुरू झालं.
स ताड्यमानस्तु शरैर्धनंजयः पदाहतो नाग इव श्वसन्बली । बाणांश्च बाणेन महारथानां चिच्छेद चापानि रणे प्रसह्य
धनंजय बाणांनी जखमी झाला तरी, जणू पायाने मारलेला हत्ती जसा जोरात श्वास घेतो तसा होता; आणि त्याने आपल्या बाणांनी त्या महायोद्ध्यांची धनुष्ये युद्धात सहज तोडून टाकली.
संछिद्य चापानि च तानि राज्ञां तेषां रणे वीर्यवतां क्षणेन। विव्याध बाणैर्युगपन्महात्मा निःशेषतां तेष्वथ मन्यमानः
त्या शूर राजांची धनुष्ये क्षणात तोडून, त्या महात्म्याने सर्वांना एकाच वेळी बाणांनी भेदले, आणि त्यांच्यात कुणीही उरू नये असं मनाशी ठरवलं.
निपेतुराजौ रुधिरप्रदिग्धा- स्ते ताडिताः शक्रसुतेन राजन्। विभिन्नगात्राः पतितोत्तमाङ्गा गतासवश्छिन्नतनुक्रकायाः
राजा, इंद्रपुत्राने घायाळ केलेले, रक्ताने माखलेले, फोडलेल्या अंगांचे आणि छिन्नशिरांचे ते योद्धे रणभूमीत कोसळले, त्यांचे प्राण गेले आणि देह तुकड्या-तुकड्यांनी विखुरले गेले.
महीं गताः पर्थबलाभिभूता विचित्ररूपा युगपद्विनेशुः। दृष्ट्वा हतांस्तान्युधि राजपुत्रां- स्त्रिगर्तराजः प्रययौ रथेन
पार्थाच्या सैन्याने जिंकलेले ते राजपुत्र वेगवेगळ्या अवस्थेत जमिनीवर पडले आणि एकाच वेळी संपले; युद्धात आपले मारलेले पुत्र पाहून त्रिगर्तांचा राजा रथावरून पुढे आला.
तेषां रथानामथ पृष्ठगोपा द्वात्रिंशदन्येऽभ्यपतन्त पार्थम्। तथैव ते तं परिवार्य पार्थं विकृष्य चापानि महारवाणि
मग त्यांच्या रथांच्या मागे उभे असलेले बत्तीस योद्धे पार्थावर तुटून पडले; त्यांनी त्याचप्रमाणे पार्थाला वेढले आणि मोठ्या गर्जनेसह आपापली धनुष्ये ताणली.
अवीवृषन्बाणमहौघवृष्ट्या यथा गिरिं तोयधरा जलौघैः। संपीड्यमानस्तु शरौघवृष्ट्या धनंजयस्तान्युधि जातरोषः
त्यांनी बाणांचा घनदाट वर्षाव केला, जसा पावसाळ्यात ढग डोंगरावर पाणी ओततात; त्या बाणांच्या पावसाने दडपला गेलेला अर्जुन युद्धात संतापाने उभा राहिला.
षष्ट्या शरैः संयति तैलधौतै- र्जघान तानप्यथ पृष्ठगोपान्। रथांश्च तांस्तनवजित्य सङ्ख्ये धनञ्जयः प्रीतमना यशस्वी
त्याने तेल लावलेल्या साठ बाणांनी त्या मागचे रक्षक युद्धात घायाळ केले; आणि त्या रथांना जिंकून अर्जुनाच्या मनात आनंद भरला.
अथात्वरद्भीष्मवधाय जिष्णु- र्बलानि राजन्समरे निहत्य। त्रिगर्तराजो निहतान्समीक्ष्य महात्मना तानथ बन्धुवर्गान्
मग, भीष्माचा वध करण्यासाठी आतुर झालेला अर्जुन, युद्धात शत्रूंची सैन्ये नष्ट करून, त्रिगर्तांचा राजा आपल्या मारलेल्या बंधूंच्या, त्या महान योद्ध्यांच्या, देहाकडे पाहताना पाहिला.
रणे पुरस्कृत्य नराधिपांस्तान् जगाम पार्थं त्वरितो वधाय अभिद्रुतं चास्त्रभृतां वरिष्ठं धनंजयं वीक्ष्य शिखण्डिमुख्याः
रणांगणात त्या राजांना पुढे करून, त्रिगर्तांचा राजा अर्जुनाचा वध करण्यासाठी वेगाने पुढे गेला; शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाला धावत येताना शिखंडी आणि इतरांनी पाहिले.
अभ्यद्ययुस्ते शितशस्त्रहस्ता रिरक्षिषन्तो रथमर्जुनस्य। पार्थोऽपि तानापततः समीक्ष्य त्रिगर्तराज्ञा सहितान्नृवीरान
शस्त्रे हातात घेऊन ते अर्जुनाच्या रथाचे रक्षण करण्यासाठी पुढे आले; अर्जुनाने त्रिगर्तराजासह येणारे ते शूर वीर पाहून स्वतःला सज्ज केले.