स गाढविद्धो व्यथितो रथोपस्थे महारथः । निषसाद महाराज कश्मलं च जगाम ह
तो पराक्रमी रथी, खोल जखमी होऊन, रथातच बसला आणि, राजन, गोंधळून गेला.
तं विसंज्ञं निपतितं सूतः संप्रेक्ष्य संयुगे। अपोवाह रथेनाजौ यमाभ्यामभिपीडितम्
त्याला शुद्ध हरपून पडलेला पाहून, त्याच्या सारथ्याने त्याला युद्धातून दूर नेले, यमपुत्रांनी त्रस्त केले होते.
दृष्ट्वा मद्रेश्वररथं धार्तराष्ट्राः पराङ्भुखम्। सर्वे विमनसो भूत्वा नेदमस्तीत्यचिन्तयन्
मद्रराजाचा रथ मागे वळलेला पाहून, धृतराष्ट्रपुत्र निराश झाले; सर्वांनी वाटले, 'हे शक्य नाही.'
निर्जित्य मातुलं सङ्ख्ये माद्रीपुत्रौ महारथौ । दध्यतुर्मुदितौ शङ्खौ सिंहनादं च नेदतुः
मातुलाला युद्धात हरवून, मद्रीचे पराक्रमी पुत्र आनंदाने शंख फुंकू लागले आणि सिंहासारखे गर्जना केली.
अभिदुद्रुवतुर्हृष्टौ तव सैन्यं विशांपते । यथा दैत्यचमूं राजन्निन्द्रोपेन्द्राविवामरौ
ते दोघे आनंदाने, राजन, तुझ्या सैन्याकडे धावले, जसे इंद्र आणि उपेंद्र दैत्यांच्या सैन्यावर तुटून पडतात.
ततो युधिष्ठिरो राजा मध्यं प्राप्ते दिवाकरे। श्रुतायुपमभिप्रेक्ष्य प्रेषयामास वाजिनः
मग सूर्य मध्यान्ही पोहोचल्यावर, राजा युधिष्ठिराने श्रुतायूला पाहून आपल्या घोड्यांना पुढे नेले.
ततस्तु त्वरितो राजञ्श्रुतायुषमरिन्दमन् । निजघ्ने सायकैस्तीक्ष्णैर्नवभिर्नतपर्वभिःक
मग, राजन, शत्रूंचा नाश करणाऱ्या युधिष्ठिराने, नव तेजस्वी बाणांनी श्रुतायूवर वार केला.
स संवार्य रमे राजा प्रेषितान्धर्मसूनुना । शरान्सप्त महेष्वासः कौन्तेयाया समार्षयत्
तो राजा, युद्धात स्वतःला सावरून, त्या धर्मपुत्राने सोडलेले सात बाण मोठ्या कौशल्याने परत फेकले.
ते तस्व कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे। असूनिव विचिन्वन्तो देहे तस्य महात्मनः
त्यांनी त्या महात्म्याच्या कवचाला भेदून रणभूमीत त्याचे रक्त प्यायले, जणू काही त्याच्या देहातच त्याचा प्राण शोधत होते.
पाण्डवस्तु भृशं क्रुद्धो विद्धस्तेन महात्मना । रणे वराहकर्णेन राजानं हृद्यविध्यता
पांडव, त्या महात्म्याने वराहदंतासारख्या बाणाने जखमी केल्यामुळे फारच संतापला आणि रणात राजाच्या हृदयावर बाण घातला.
अथापरेण भल्लेन केतुं तस्य महात्मनः । रथश्रेष्ठो रथात्तूर्णं भूमौ पार्थो न्यपातयत्
मग अर्जुनाने दुसऱ्या एका रुंद टोकाच्या बाणाने त्या महात्म्या राजाच्या रथावरील ध्वजाला पटकन खाली पाडले.
केतु निपतितं दृष्ट्वा श्रुतायुः स तु पार्थिवः । पाण्डवं विशिखैतीक्ष्णै राजन्विव्याध सप्तभिः
ध्वज खाली पडलेला पाहून, त्या राजाने, श्रुतायूने, पांडवाला सात तीक्ष्ण बाणांनी भोसकले, हे राजा.
ततः क्रोघात्प्रजज्वल धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । यथा युगान्ते भूतानि दिधक्षुरिव पावकः
तेव्हा धर्मपुत्र युधिष्ठिर संतापाने जळू लागला, जणू युगाच्या शेवटी सर्व प्राण्यांना जाळणारा अग्नीच.
क्रुद्धं तु पाण्डवं दृष्ट्वा देवगन्धर्वराक्षसाः । प्रविव्यधुर्महाराज व्याकुलं जाप्यभूज्जगत्
पांडव संतापलेला पाहून, देव, गंधर्व आणि राक्षस घाबरले, हे महराजा, आणि सगळ्या जगात गोंधळ माजला.
सर्वेषां चैव भूतानामिदमासीन्मनोगतम् । त्रींल्लोकान्म संक्रुद्धो नृपोऽयं धक्ष्यतीति वै
सर्व प्राण्यांच्या मनात असे वाटू लागले – 'हा राजा जर रोखला नाही, तर आपल्या संतापाने तीनही लोक जाळून टाकेल.'
ऋष..... देवाश्च चक्रुः स्वस्त्ययनं महत्। लोकानां नृपाशान्त्यर्थं क्रोधिते पाण्डवे तदा
त्या वेळी पांडव संतापला म्हणून, ऋषी आणि देवांनी लोकांच्या शांततेसाठी मोठ्या मंगलप्रार्थना केल्या.
स च क्रोधसमाविष्टः सृक्विणी परिसंलिहन । इवारात्सवपुर्घोरं युगान्तादित्यसन्निभम्
तो संतापाने भरून, ओठ चाटत, भीषण रूप धारण करून, युगाच्या शेवटीच्या सूर्यासारखा दिसत होता.
ततः सैन्यानि सर्वाणि तावकानि विशांपते । निराशान्यभवंस्तत्र जीवितं प्रति भारत
मग, हे राजाधिराज, तुझ्या सर्व सैन्याला तिथेच आपले प्राण वाचतील अशी आशा उरली नाही.
स तु धैर्येण तं कोपं सन्निवार्य महायशाः । श्रुतायुषः प्रचिच्छेद मुष्टिदेशे महाधनुः
पण त्या कीर्तीमानाने धीराने आपला राग आवरला आणि श्रुतायूच्या मोठ्या धनुष्याचा मूठीजवळ तुकडा केला.
अथैनं छिन्नधन्वानं नाराचेन स्तनान्तरे । निर्बिभेद रणे राजा सर्वसैन्यस्य पश्यतः
मग, सर्व सैन्य पाहत असताना, राजाने त्याचे धनुष्य तुटलेले असताना, रणात त्याच्या छातीला धारदार बाण घातला.
सत्वरं च रणे राजंस्तस्य वाहान्महात्मनः । निजघान शरैः क्षिप्रं सूतं च सुमहाबलः
रणात त्या महात्म्याच्या घोड्यांना आणि त्याच्या बलाढ्य सारथीलाही त्या पराक्रमी राजाने बाणांनी पटकन मारले.
हताश्वं तु रथं त्यक्त्वा दृष्ट्वा राज्ञोऽस्य पौरुषम् । विप्रदुद्राव वेगेन श्रुतायुः समरे तदा
घोडे मारले गेले आणि रथ सोडावा लागला, राजाचा पराक्रम पाहून श्रुतायू तेव्हा युद्धातून वेगाने पळून गेला.
तस्मिञ्जिते महेष्वासे धर्मपुत्रेण संयुगे। दुर्योधनबलं राजन्सर्वमासीत्पराङ्भुखम्
त्या महाशूर धनुर्धाराला धर्मपुत्राने युद्धात जिंकल्यावर, हे राजा, दुर्योधनाचे सर्व सैन्य पळू लागले.
एवं जित्वा महाराज धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । व्यात्ताननो यथा कालस्तव सैन्यं जघान ह
अशा रीतीने, हे महराजा, धर्मपुत्र युधिष्ठिराने विजय मिळवून, काळासारखा मोठ्या तोंडाने तुझे सैन्य संहारले.
चेकितानस्तु वार्ष्णेयो गौतमं रथिनां वरम् । प्रेक्षतां सर्वसैन्यानां छादयामास सायकैः
पण वृष्णिकुलातील चेकितानाने, सर्व सैन्य पाहत असताना, रथींच्या श्रेष्ठ कृपाला बाणांनी झाकून टाकले.
संनिवार्य शरांस्तांस्तु कृपः शारद्वतो युधि। चेकितानां रणे यत्तं राजन्विव्याध पत्रिभिः
युद्धात त्या बाणांना परतवून, शारद्वतपुत्र कृपाने रणात चेकितानाच्या अंगावर बाणांचा मारा केला, हे राजा.
अथापरेण भल्लेन धनुश्चिच्छेद मारिष । सारथिं चास्य समरे क्षिप्रहस्तो न्यपातयत्
मग त्याने दुसऱ्या एका बाणाने धनुष्य तोडलं आणि युद्धात पटापट हात चालवत त्याचा सारथी खाली पाडला.
अश्वांस्छास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी । अवप्लुत्य रथात्तूर्णं गदां जग्राह सात्वतः
राजा, त्याने त्याची घोडीही मारली, मागच्या सारथी आणि मुख्य सारथी दोघांनाही ठार केलं; मग सात्वताने झटकन रथावरून उडी मारून गदा उचलली.
स तया वीरघातिन्या गदया गदिनां वरः । गौतमस्य हयान्हत्वा सारथिं च न्यपातयत्
त्या वीरांचा संहार करणाऱ्या गदेनं, गदाधारींमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या त्याने गौतमाच्या घोड्यांना ठार केलं आणि त्याचा सारथीही खाली पाडला.
भूमिष्ठो गौतमस्तस्य शरांश्चिक्षेप षोडशक । शरास्ते सात्वतं भित्त्वा प्राविशन्धरणीतलम्
गौतम जमिनीवर उभा राहून त्याच्यावर सोळा बाण सोडले; ते बाण सात्वताला भेदून जमिनीत घुसले.