ततः प्रहस्य समरे भीमसेनः परंतपः । प्रेषयामास संक्रुद्धः सायंकान्कृतवर्मणे
तेव्हा शत्रूंना घाबरवणारा भीमसेन युद्धात हसला आणि रागाने कृतवर्म्यावर एक तीक्ष्ण बाण सोडला.
तैरर्द्यमानोऽतिरथः सात्वतः शस्त्रकोविदः । नाकम्पत महाराज भीमं चार्च्छच्छितैः शरैः
त्या बाणांनी त्रस्त होऊनसुद्धा, शस्त्रविद्येत निपुण आणि बलाढ्य सात्वत डगमगला नाही, राजन, आणि त्याने भीमावर धारदार बाणांचा मारा केला.
तस्याश्वांश्चतुरो हत्वा भीमसेनो महारथः । सारथिं पातयामास सध्वजं सुपरिष्कृतम्
महान रथी भीमसेनाने त्याचे चारही घोडे मारले आणि त्याचा सारथी, ध्वजासह आणि सजवलेल्या रथासह खाली पाडला.
शरैर्बहुविधैश्चैनमाचिनोत्परवीरहा । शकलीकृतसर्वाङ्गः श्वावित्तु शललैर्यथा
शत्रूंचा संहार करणाऱ्याने त्याच्यावर अनेक प्रकारच्या बाणांचा वर्षाव केला आणि त्याचे सर्व अंग तुकडे तुकडे केले, जसे कुत्रा हाडे फाडतो.
हताश्वश्च ततस्तूर्णं सुबलस्य रथं ययौ। स्वालस्य ते महाराज तव पुत्रस्य पश्यतः
घोडे मारले गेल्यावर, तो पटकन सुबलाचा मुलगा असलेल्या तुझ्या मुलाच्या रथाकडे गेला, हे राजन, आणि तू ते सर्व पाहत होतास.
भीमसेनोऽपि संक्रुद्धस्तव सैन्यमुपाद्रवत्। निजघान च संक्रुद्धो दण्डपाणिरिवान्तकः
भीमसेनही रागाने तुझ्या सैन्यावर तुटून पडला आणि क्रोधाने त्यांना जसा मृत्यू दंड घेऊन संहार करतो तसा मारू लागला.
बहूनि हि विचित्राणि द्वैरथानि स्म सञ्जय। पाण्डूनां मामकैः सार्धमश्रौषं तव जल्पतः
संजया, तुझ्या सांगण्यावरून मी ऐकले की पांडव आणि माझ्या लोकांमध्ये अनेक अद्भुत द्वंद्वयुद्धे झाली.
न चैव मामकं किंचिद्धृष्टं शंससि सञ्जय । नित्यं पाण्डुसुतान्हृष्टानभग्नान्संप्रशंससि
पण, संजय, तू कधीच माझ्या लोकांचा पराक्रम सांगत नाहीस; नेहमी पांडवपुत्रांचेच आनंदाने आणि अभंगपणे कौतुक करतोस.
जीयमानान्विमनसो मामकान्विगतौजसः । वदसे संयुगे सूत दिष्टमेतन्न संशयः
सारथ्या, तू म्हणतोस की माझे लोक युद्धात हरले जात आहेत, त्यांचे मन खचले आहे आणि त्यांची ताकद संपली आहे—हे खरेच आहे, यात शंका नाही.
यथाशक्ति यथोत्साहं युद्धे चेष्टन्ति तावकाः। दर्शयानाः परं शक्त्या पौरुषं पुरुषर्षभ
राजन, तुझे लोक आपल्या शक्तीनुसार आणि उत्साहाने युद्धात झगडतात, आणि आपल्या पूर्ण सामर्थ्याने पुरुषार्थ दाखवतात.
गङ्गायाः सुरनद्या वै स्वादुभूतं यथोदकम् । महोदधिसमभ्याशे लवणत्वं निगच्छति
जशी गंगेच्या गोड्या पाण्याला मोठ्या समुद्राजवळ गेल्यावर चव बदलून खारटपणा येतो,
तथा तत्पौरुषं राजंस्तावकानां परंतप । प्राप्य पाण्डुसुतान्वीरान्व्यर्थं भवति संयुगे
तशीच, राजन, तुझ्या लोकांचा मोठा पराक्रम पांडवपुत्रांसारख्या वीरांना समोर पाहून युद्धात व्यर्थ ठरतो.
घटमानान्यथाशक्ति कुर्वाणान्कर्म दुष्करम् । न दोषेण कुरुश्रेष्ठ कौरवान्गन्तुमर्हसि
कौरवश्रेष्ठ, तुझे लोक सर्व ताकदीनिशी आणि जिद्दीने कठीण कामे करीत आहेत, म्हणून त्यांना दोष देऊ नकोस.
तवापराधात्सुमहान्सपुत्रस्य विशांपते । पृतिव्याः प्रक्षयो घोरो यमराष्ट्रविवर्धनः
राजन, तुझ्या आणि तुझ्या मुलाच्या मोठ्या चुकीमुळे पृथ्वीवर भयंकर विनाश झाला आहे आणि यमाच्या राज्यात भर पडत आहे.
आत्मदोषात्समुत्पन्नं शोचितुं नार्हसे नृप । न हि रक्षन्ति राजानः सर्वथाऽत्रापि जीवितम्
राजा, तुझ्या स्वतःच्या चुकीमुळे जे घडलं त्यासाठी दु:ख करू नकोस. कारण राजे प्रत्येक वेळी आपलं आयुष्य वाचवू शकत नाहीत.
युद्धे सुकृतिनां लोकानिच्छन्तो वसुधाधिपाः। चमूं विगाह्य युद्ध्यन्ते नित्यं स्वर्गपरायणाः
युद्धात पुण्यवानांना मिळणाऱ्या लोकांची इच्छा ठेवून, पृथ्वीचे राजे नेहमीच स्वर्गासाठी झटतात आणि सैन्यात शिरून लढतात.
पूर्वाह्णे तु महाराज प्रावर्तत जनक्षयः। तं त्वमेकमना भूत्वा शृणु देवासुरोपमम्
महान राजांनो, सकाळच्या सुमारास माणसांचा संहार सुरू झाला. आता मन एकाग्र करून, देव-दानवांच्या युद्धासारखं हे युद्ध ऐक.
आवन्त्यौ तु महेष्वासौ महासेनौ महाबलौ । युधामन्युमभिप्रेक्ष्य समेयता रणोत्कटौ
अवंतीचे ते दोन्ही पराक्रमी धनुर्धारी, मोठ्या सैन्याचे आणि सामर्थ्याचे धनी, रणात उग्र असलेल्या युधामन्युला पाहून एकत्र पुढे आले.
तेषां प्रववृते युद्धं समुहद्रोणहर्षणम् । युधामन्युः सुसंक्रुद्धो भ्रातरौ देवरूपिणौ
त्यांच्यात मोठं आणि रोमांचक युद्ध सुरू झालं. युधामन्यु अत्यंत रागावून, देवासारख्या दिसणाऱ्या त्या दोन्ही भावांवर तुटून पडला.
विव्याध निशितैस्तूर्णं शरैः सन्नतपर्वभिः। तावेनं प्रत्यविध्येतां समरे चित्रयोधिनौ
त्याने तीक्ष्ण आणि मजबूत बाणांनी त्यांना झपाट्याने घायाळ केलं; आणि त्या दोन्ही कुशल योद्ध्यांनीही युद्धात त्याच्यावर प्रत्युत्तर दिलं.
युध्यतां हि तथा राजन्विशेषो न व्यदृश्यत । यततां शत्रुनाशाय कृतप्रतिकृतैषिणाम्
राजा, ते दोघं जसं लढत होते, तसं त्यांच्यात काहीच फरक दिसत नव्हता. दोघंही शत्रूचा नाश करण्यासाठी आणि एकमेकांच्या प्रत्येक हालचालीला उत्तर देण्यासाठी झटत होते.
युधामन्युस्ततो राजन्ननुविन्दस्य सायकैः । चतुर्भिश्चतुरो वाहाननयद्यमसादनम्
मग, राजा, युधामन्यूनं चार बाणांनी अनुविंदाच्या रथातील चार घोड्यांना यमाच्या लोकात पाठवलं.
भल्लाभ्यां च सुतीक्ष्णाभ्यां धनुः केतुं च मारिष । चिच्छेद समरे राजंस्तदद्भुतमिवाभवत्
आणि दोन अत्यंत तीक्ष्ण भल्लांनी, हे महात्मा, त्याने युद्धात त्याचं धनुष्य आणि ध्वज कापला; ते पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटलं.
त्यक्त्वाऽनुविन्दोऽथ रथं विन्दस्य रथमास्थितः। धनुर्गृहीत्वा परमं भारसाधनमुत्तमम्
मग अनुविंदानं आपला रथ सोडून, विंदाच्या रथावर चढून, उत्तम आणि मजबूत धनुष्य हातात घेतलं.
तावेकस्थौ रणे वीरावावन्त्यौ रथिनां वरौ। शरान्मुमुचतुस्तूर्णं युधामन्यौ महात्मनि
अवंतीचे ते दोन्ही वीर, रथयुद्धात श्रेष्ठ, एकत्र उभे राहून, महान आत्म्य असलेल्या युधामन्युवर झपाट्याने बाणांचा वर्षाव करू लागले.
ताभ्यां मुक्ता महावेगाः शराः काञ्चनभूषणाः । दिवाकरपथं प्राप्य च्छादयामासुरम्बरम्
त्यांनी सोडलेले ते सोन्याने मढवलेले वेगवान बाण सूर्याच्या मार्गावर पोहोचून आकाश झाकून टाकत होते.
युधामन्यू रणे क्रुद्धो भ्रातरौ तौ महारथौ । ववर्ष शरवर्षेण सारथिं चाप्यपातयत्
युधामन्यु युद्धात रागावून, त्या दोन्ही महान रथी भावांवर बाणांचा पाऊस पाडला आणि त्यांचा सारथी खाली पाडला.
तस्मिंस्तु पतिते भूमौ गतसत्वे तु सारथौ । रथः प्रदुद्राव दिशः समुद्धान्तहयस्ततः
सारथी जमिनीवर पडून प्राण सोडल्यावर, घोडे आवर न लागल्यामुळे रथ सर्व दिशांना पळू लागला.
तौ स जित्वा महाराज यज्ञसेनसुतः प्रभुः। पौरुषं ख्यापयंस्तूर्णं व्यधमत्तव वाहिनीम्
राजा, त्या दोघांना जिंकून, यज्ञसेनाचा सामर्थ्यशाली पुत्र आपल्या शौर्याचं प्रदर्शन करत झपाट्याने तुझं सैन्य पांगवू लागला.
सा वध्यमाना समरे धार्तराष्ट्री महाचमूः । वेगान्बहुविधांश्चक्रे विषं पीत्वेन मानवः
समरभूमीत कौरवांची ती मोठी सेना मारली जात असताना, जणू एखाद्या माणसानं विष प्यायलं असावं, तशी वेगवेगळ्या दिशांना धावू लागली.