तैश्चापि विद्धः शुशुभे रुधिरेम समुक्षितः । गिरिः प्रस्रवणैर्यद्वद्गैरिकादिविमिश्रितैः
त्यांच्या बाणांनी जखमी झाल्यावर, रक्ताने न्हालेला तो असा शोभत होता जणू काही लाल मातीच्या धारांनी नटलेला डोंगर.
भीष्मोऽपि समरे राजन्पाण्डवानामनीकिनीम् । कालयामास बलवान्पालः पशुगणानिव
राजन, भीष्मानेही युद्धात पांडवांच्या सैन्यावर मोठ्या ताकदीने हल्ला केला, जणू काही गुराखी गाईंच्या कळपाला हाकतो.
ततो गाण्डीवनिर्घोषः प्रादुरासीद्विशांपते । दक्षिणेन वरूथिन्याः पार्थस्यरीन्विनिघ्नतः
तेव्हा, राजन, दक्षिण बाजूने अर्जुनाच्या गाण्डीवाचा प्रचंड आवाज घुमला, जसा तो शत्रूंना ठार करत होता.
उत्तस्थुः समरे तत्र कबन्धानि समन्ततः। कुरूणां चैव सैन्येषु पाण्डवानां च भारत
त्या रणभूमीत, कुरु आणि पांडव या दोन्ही सैन्यांमध्ये सर्वत्र शिरच्छेद झालेली माणसं उभी राहिलेली दिसत होती.
शोणितोदं शरावर्तं गजद्वीपं हयोर्मिणम् । रथनौभिर्नरव्याघ्राः प्रतेरुः सैन्यसागरम्
रक्ताचे पाणी, बाणांच्या लाटा, हत्तींचे बेट, घोड्यांच्या लाटा अशा त्या सैन्याच्या महासागरातून रथरूपी नौकांमध्ये बसलेले वाघासारखे वीर पार जात होते.
छिन्नहस्ता विकवचा विदेहाश्च नरोत्तमाः । दृश्यन्ते पतितास्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः
तेथे, श्रेष्ठ पुरुषांचे शेकडो-हजारो मृतदेह पडलेले दिसत होते—काहींच्या हात छाटलेले, काहींचे कवच फाटलेले, आणि काहींमध्ये प्राणच उरले नव्हते.
निहतैर्मत्तमातङ्गैः शोणितौघपरिप्लुतैः । भूर्भाति भरतश्रेष्ठ पर्वतैराचिता यथा
राजन, रक्ताच्या प्रवाहात न्हालेल्या, नशेत असलेल्या मारलेल्या हत्तींच्या राशीमुळे पृथ्वी जणू पर्वतांनी भरलेली भासत होती.
तत्राद्भुतमपश्याम तव तेषां च भारत । न तत्रासीत्पुमान्कश्चिद्यो युद्धं नाभिकाङ्क्षति
तेथे, हे भारतश्रेष्ठ, आम्ही एक अद्भुत गोष्ट पाहिली—कोणताही पुरुष असा नव्हता की ज्याला युद्धाची इच्छा नव्हती.
एवं युयुधिरे वीराः प्रार्थयाना महद्यशः। तावकाः पाण्डवैः सार्धमाकाङ्क्षन्तो जयं युधि
म्हणून तुझे वीर आणि पांडव, मोठ्या कीर्तीची आस धरून, विजय मिळवण्यासाठी एकमेकांशी प्रचंड युद्ध करत होते.
ततो दुर्योधनो राजा लोहितायति भास्करे। संग्रामरभसो भीमं हन्तुकामोऽभ्यधावत
मग, सूर्य लालसर होत असताना, राजा दुर्योधन युद्धाच्या आवेशात भीमाला मारण्यासाठी धावून गेला.
तमायान्तमभिप्रेक्ष्य नृवीरं दृढवैरिणम् । भीमसेनः सुसंक्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत्
तो शूरवीर, कट्टर वैरभावाने समोर येताना पाहून, भीमसेन प्रचंड रागावून म्हणाला—
अयं स कालः संप्राप्तो वर्षपूगाभिवाञ्छितः । अद्य त्वां निहनिष्यामि यदि नोत्सृजसे रणम्
हेच ते क्षण आहेत, जे अनेक वर्षांपासून मी वाट पाहत होतो; आज मी तुला ठार करीन, नाहीतर तू रणभूमी सोडून पळून जा.
अद्य कुन्त्याः परिक्लेशं वनवासं च कृत्स्नशः। द्रौपद्याश्च परिक्लेशं प्रणेष्यामि हते त्वयि
आज, जेव्हा तू मारला जाशील, तेव्हा मी कुंतीचे सगळे दुःख आणि वनवास, तसेच द्रौपदीचे हाल संपवीन.
यत्पुरा मत्सरीभूत्वा पाण्डवानवमन्यसे । तस्य पापस्य गान्धारे पश्य व्यसनमागतम्
गांधारीपुत्रा, पूर्वी जेव्हा तू मत्सराने पांडवांचा अपमान केला, त्या पापाचे फळ आज तुझ्यावर ओढवले आहे, ते पाहा.
कर्णस्य मतमास्थाय सौबलस्य च यत्पुरा । अचिन्त्य पाण्डवान्कामाद्यथेष्टं कृतवानसि
पूर्वी कर्ण आणि सौबल यांच्या सल्ल्यावर तू वासनेपोटी पांडवांची पर्वा न करता हवे तसे वागलास.
याचमानं च यन्मोहाद्दाशार्हमवमन्यसे। उलूकस्य समादेशं यद्ददासि च हृष्टवत्
तुझ्या मोहाने, जेव्हा कृष्ण विनंती करत होता, तेव्हा तू त्याचा अपमान केला आणि उलूकाचा संदेश आनंदाने स्वीकारला.
तेन त्वां निहनिष्यामि सानुबन्धं सबान्धवम् । शमीकरिष्ये तत्पापं यत्पुरा कृतवानसि
या सगळ्यामुळे, मी तुला तुझ्या नातेवाईकांसह ठार करीन आणि पूर्वी केलेल्या त्या पापाचा शेवट करीन.
एवमुक्त्वा धनुर्घोरं विकृष्योद्भ्राम्य चासकृत् । समाधत्त शरान्घोरान्महाशनिसमप्रभान्
असे म्हणून, त्याने आपले भयंकर धनुष्य ताणले, वारंवार फिरवले आणि वज्रासारखे तेजस्वी भयानक बाण सज्ज केले.
षड्विंशतिमसं क्रुद्धो मुमोचाशु सुयोधने । ज्वलिताग्निशिखाकारान्वज्रकल्पानजिह्मगान्
रागाने, त्याने सुयोधनावर एकवीस सहा बाण झडपावले, जे जणू ज्वालामुखीच्या ज्वाळांसारखे आणि वज्रासारखे सरळ होते.
ततोऽस्य कार्मुकं द्वाभ्यां सूतं द्वाभ्यां च विव्यधे । चतुर्भिरश्वाञ्जवनाननयद्यमसादनम्
मग त्याने दोन बाणांनी त्याचे धनुष्य, दोन बाणांनी सारथी आणि चार बाणांनी दुर्योधनाचे वेगवान घोडे यमाच्या लोकात पाठवले.
द्वाभ्यां च सुविकृष्टाभ्यां शराभ्यामरिमर्दनः । छत्रं चिच्छेद समरे राज्ञस्तस्य नरोत्तम्
शत्रूंना पराभूत करणारा वीर, दोन अचूक बाणांनी राजाच्या छत्राला रणभूमीत छेदून टाकतो, हे नरश्रेष्ठ.
षङ्भिश्च तस्य चिच्छेद ज्वलन्तं ध्वजमुत्तमम् । छित्त्वा तं च ननादोच्चैस्तव पुत्रस्य पश्यतः
मग सहा तेजस्वी बाणांनी त्याने राजाच्या उज्ज्वल ध्वजालाही छेदले; तो ध्वज छेदून मोठ्याने गर्जना केली, तुझा मुलगा पाहत असताना.
रथाच्च स ध्वजः श्रीमान्नानारत्नविभूषितात्। पपात सहसा भूमौ विद्युञ्जलधरादिव
मग रथावर लावलेला, विविध रत्नांनी सजवलेला तो शोभिवंत ध्वज अचानक जमिनीवर पडला, जणू काही विजेचा तडित काळ्या मेघातून पडावा.
ज्वलन्तं सूर्यसंकाशं नागं मणिमयं शुभम् । ध्वजं कुरुपतेश्छिन्नं ददृशुः सर्वपार्थिवाः
कौरवांच्या सेनापतीचा तो सूर्याप्रमाणे तेजस्वी, रत्नांनी मढवलेला सुंदर ध्वज छेदून खाली पडलेला सर्व राजांनी पाहिला.
अथैनं दशभिर्बाणैस्तोत्रैरिव महाद्विपम् । आजघान रणे वीरं स्मयन्निव महारथः
मग तो महाबली महारथी, जणू हसत असल्यासारखा, त्या वीरावर रणात दहा बाणांनी हल्ला केला, जणू मोठ्या हत्तीला अंकुश लावावा तसा.
स गाढविद्धो व्यथितो भीमसेनेन संयुगे । निषसाद रथोपस्थे मूर्च्छाभिहतचेतनः
भीमसेनाने युद्धात खोलवर जखमी केल्यामुळे तो योद्धा वेदनेने व्याकुळ झाला आणि मूर्च्छित होऊन रथाच्या आसनावर कोसळला.
ततः स राजा सिन्धूनां रथश्रेष्ठो महाबलः । दुर्योधनस्य जग्राह पार्ष्णिं स्वपुरुषैर्वृतः
मग सिंधूंचा तो राजा, श्रेष्ठ रथी आणि बलवान, आपल्या माणसांसह दुर्योधनाच्या रथाच्या मागे गेला.
कृपश्च रथिनां श्रेष्ठस्तव पुत्रमचेतनम् । आरोपयद्रथं राजन्दुर्योधनममर्षणम्
रथींत श्रेष्ठ असलेला कृपाचार्य, तुझ्या मूर्च्छित झालेल्या दुर्योधनाला आपल्या रथावर घेऊन बसवतो, हे राजन.
परिवार्य ततो भीमं जेतुकामो जयद्रथः । रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः
मग जयद्रथाने भीमाला जिंकण्याच्या इच्छेने, हजारो रथांनी त्याला वेढून घेतले आणि सर्व दिशांना अडथळा निर्माण केला.
धृष्टकेतुस्ततो राजन्नभिमन्युश्च वीर्यवान्। केकया द्रौपदेयाश्च तव पुत्रानयोधयन्
मग धृष्टकेतू आणि पराक्रमी अभिमन्यू, केकय आणि द्रौपदीचे पुत्र मिळून तुझ्या मुलांशी युद्ध करू लागले, हे राजन.