तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा । नाशक्रुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः
द्रोणाच्या अमाप तेजानं आपली फौज फोडली गेल्याचं पाहून ते सगळे महायोद्धे त्याला थांबवूच शकले नाहीत.
वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः । व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः
द्रोणाच्या तीक्ष्ण बाणांनी ती सेना जिकडे-तिकडे पळू लागली, जणू खवळलेल्या समुद्रासारखी उधळली गेली.
तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे तावकं बलम् । दृष्ट्वाचार्यं सुसंक्रुद्धं तपन्तं रिपुवाहिनीम् । तुष्टुवुः सर्वतो योधाः साधुसाध्विति भारत
आपली सेना अशी विजयी होताना पाहून कौरवांचं सैन्य आनंदित झालं; आणि आचार्य शत्रूंच्या सैन्यावर प्रचंड तडाखा देताना पाहून सर्व योद्धे चारही बाजूंनी 'छान केलं, छान केलं' असं म्हणत त्याचं कौतुक करू लागले.
ततो दुर्योधनो राजा महोत्प्रत्यागतस्मृतिः । शरवर्षैः पुनर्भीमं प्रत्यवारयदच्युतम्
मग राजा दुर्योधन, भानावर येऊन, पुन्हा बाणांचा मारा करून भीमाला रोखू लागला.
एकीभूतास्ततश्चैव तव पुत्रा महारथाः । समेत्य समरे भीमं योधयामासुरुद्यताः
मग तुझे सर्व पुत्र, हे महायोद्धे, एकत्र येऊन रणभूमीत ठामपणे भीमाशी लढू लागले.
भीमसेनोऽपि समरे संप्राप्य स्वरथं पुनः । समारुह्य महाबाहुर्ययौ येन तवात्मजः
भीमसेनही रणात आपला रथ पुन्हा मिळवून, बलशाली हातांनी त्यावर चढला आणि तुझ्या मुलाकडे सरसावला.
प्रगृह्य च महावेगं परासुकरणं दृढम् । सज्यं शरासनं सङ्ख्ये शरैर्विव्याध ते सुतम्
मग त्यानं आपल्या मजबूत आणि वेगवान धनुष्याला प्रत्यंचा लावून, रणात तुझ्या मुलावर बाणांचा मारा केला.
ततो दुर्योधनो राजा भीमसेनं महाबलम् । नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं मर्मण्यताडयत्
मग राजा दुर्योधनानं अत्यंत तीक्ष्ण बाणानं महाबली भीमसेनाच्या नाजूक जागी जबर जखम केली.
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तव पुत्रेण धन्विना । क्रोधसंरक्तनयनो वेगेनाक्षिप्य कार्मुकम्
तुझ्या पुत्रानं खोलवर घायाळ केलेल्या त्या महान धनुर्धारी भीमसेनाचे डोळे संतापानं लाल झाले आणि त्यानं वेगानं धनुष्य ओढलं.
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् । स तत्र शुशुभे राजा शिखरैर्गिरिराडिव
भीमानं तीन बाणांनी दुर्योधनाच्या बाहू आणि मांड्यांवर घाव घातला; तेव्हा तो राजा तिथे जणू शिखरांनी सजलेला डोंगर शोभू लागला.
तौ दष्ट्वा समरे क्रुद्धौ विनिघ्नन्तौ परस्परम् । दुर्योधनानुजाः सर्वे शूराः संत्यक्तजीविताः
त्या दोघांना रणात संतापानं एकमेकांवर तुटून पडताना पाहून, दुर्योधनाचे सर्व शूर भाऊ आपले प्राण पणाला लावायला तयार झाले.
संस्मृत्य मन्त्रितं पूर्वं निग्रहे भीमकर्मणः । निश्चयं परमं कृत्वा निग्रहीतुं प्रचक्रमुः
भीमाच्या कृत्यांना आवर घालायचं जे आधी ठरवलं होतं, ते आठवून त्यांनी ठाम निश्चय केला आणि त्याला रोखायला निघाले.
तानापतत एवाजौ भीमसेनो महाबलः । प्रत्युद्ययौ महाराज गजः प्रतिगजानिव
ते सर्व रणात धावत येताना, महाबली भीमसेन त्यांच्यासमोर जसा हत्ती इतर हत्तींच्या विरोधात उभा राहतो तसा उभा ठाकला.
भृशं क्रुद्धश्च तेजस्वी नाराचेन समार्पयत् । चित्रसेनं महाराज तव पुत्रं महायशाः
मग प्रचंड संतापलेला आणि तेजस्वी भीमसेनानं तुझ्या कीर्तीमान पुत्र चित्रसेनावर तीक्ष्ण बाणानं जोरदार वार केला.
तथेतरांस्तव सुतांस्ताडयामास भारत । शरैर्बहुविधैः सङ्ख्ये रुक्मपुङ्खैः सुतेजनैः
भारता, तुझ्या मुलांवर युद्धात अनेक प्रकारच्या, सोन्याच्या टोकांनी सजवलेल्या आणि कुशलतेने बनवलेल्या बाणांनी प्रहार करण्यात आला.
ततः संप्रेक्ष्य पुत्रैस्ते भीमसेनं समावृतम् । अभिमन्युप्रभृतयस्ते द्वदश महारथाः
तेव्हा, तुझे पुत्र भीमसेनाला वेढून उभे आहेत हे पाहून, अभिमन्यूच्या पुढाकाराने बारा मोठे रथी एकत्र आले.
प्रेषिता धर्मराजेन भीमसेनपदानुगाः । प्रतिजग्मुर्महाराज तव पुत्रान्महाबलान्
धर्मराजाने पाठवलेले, भीमसेनाच्या मागे चालणारे हे सर्व वीर, राजन, तुझ्या बलवान पुत्रांना सामोरे गेले.
दृष्ट्वा रथस्थांस्ताञ्शूरान्सूर्याग्निसमतेजसः । सर्वानेव महेष्वासान्भ्राजमानाञ्श्रिया वृतान्
रथावर उभे असलेले, सूर्य आणि अग्निप्रमाणे तेजस्वी, मोठ्या धनुष्यधारी आणि ऐश्वर्याने झळाळणारे ते सर्व शूरवीर पाहून—
महाहवे दीष्यमानान्सुवर्णमकुटोञ्ज्वलान्। तत्यजुः समरे भीमं तव पुत्रा महाबलाः
मोठ्या युद्धात, तेजस्वी सोन्याच्या मुकुटांनी शोभलेले तुझे बलवान पुत्र समरभूमीवर भीमावर तुटून पडले.
तान्नामृष्यत कौन्तेयो जीवमाना गता इति । अन्वीय च पुनः सर्वांस्तव पुत्रानपीडयत्
कुंतीपुत्राला ते शत्रू जिवंत राहिलेले पाहवत नव्हते; तो निघून गेला, पण पुन्हा सर्व तुझ्या पुत्रांचा पाठलाग करून त्यांना त्रास दिला.
अथाभिमन्युः समरे भीमसेनेन संगतः । पार्षतेन च ते सर्वे कैकया द्रौपदीसुताः
नंतर अभिमन्यू, भीमसेन, पार्षत, सर्व कैकयी आणि द्रौपदीचे पुत्र युद्धात एकत्र आले.
तादृष्ट्वा समरे क्रुद्धांस्तव सैन्ये महारथाः। दुर्योधनप्रभृतयः प्रगृहीतशरासनाः। भृशमर्श्वैः प्रजवितैः प्रययुर्यत्र ते रथाः
युद्धात ते सर्व रागाने पेटलेले पाहून, दुर्योधनासह तुझ्या सैन्यातील मोठे रथी धनुष्ये उचलून, वेगवान घोड्यांवर बसून त्या रथांकडे धावले.
अपराह्णे महाराज प्रावर्तत महारणः। तावकानां च बलिनां परेषां चैव भारत
दुपारी, राजन, तुझ्या बलवान सैन्याचा आणि शत्रूंच्या सैन्याचा मोठा संग्राम सुरू झाला.
अभिमन्युर्विकर्णस्य हयान्हत्वा महाहवे। अथैनं पञ्चविंशत्या क्षुद्रकाणां समार्पयत्
महायुद्धात अभिमन्यूने विकर्णाच्या रथाचे घोडे मारले; मग त्याने त्याला पंचवीस सामान्य घोडे पाठवले.
हताश्वं रथमुत्सृज्य विकर्णस्तु महारथः । आरुरोह रथं राजंश्चित्रसेनस्य भारत । योधयामास समरे तदद्भुतमिवाभवत्
घोडे मारले गेले म्हणून विकर्णाने आपला रथ सोडला आणि, राजन, तो मोठा रथी चित्रसेनाच्या रथावर चढला आणि युद्धात भाग घेतला; हे दृश्य अद्भुत वाटले.
स्थितावेकरथे तौ तु भ्रातरौ कुलवर्धनौ। आर्जिनिः शरजालेन च्छादयामास भारत
ते दोन्ही भाऊ, वंशाचा मान वाढवणारे, एकाच रथावर उभे राहिले; अर्जुनपुत्राने त्यांच्यावर बाणांचा मारा करून त्यांना झाकून टाकले.
चित्रसेनो विकर्णश्च कार्ष्णिं पञ्चभिरायसैः । विव्यधाते न चाकम्पत्कार्ष्णिर्मेरुरिव स्थितः
चित्रसेन आणि विकर्ण यांनी कृष्णपुत्रावर पाच लोखंडी बाण सोडले, पण तो मेरू पर्वतासारखा स्थिर उभा राहिला.
दुःशासनस्तु समरे केकयान्पञ्च मारिप । योधयामास राजेन्द्र तदद्भुतमिवाभवत्
दुःशासनाने युद्धात पाच कैकयी भावांशी सामना केला, राजेंद्र; हे दृश्य पाहण्यास अद्भुत होते.
द्रौपदेया रणे क्रुद्धा दुर्योधनमवारयन् । शरैराशीविषाकारैः पुत्रं तव विशांपते
युद्धात संतापलेले द्रौपदीचे पुत्र, तुझ्या पुत्र दुर्योधनाला, सर्पासारख्या विषारी बाणांच्या वर्षावाने रोखून धरले.
पुत्रोऽपि तव दुर्धर्षो द्रौपद्यास्तनयान्रणे । सायकैर्निशितै राजन्नाजघान पृथक्पृथक्
राजन, तुझा तो पराक्रमी पुत्र, युद्धात द्रौपदीच्या मुलांना एकेक करून तीक्ष्ण बाणांनी जखमी करत होता.