पुनर्युद्धाय समरे प्रत्युद्याता जिगीषवः । ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान्
पुन्हा विजयाच्या इच्छेने ते युद्धासाठी पुढे आले; तेव्हा युधिष्ठिराने आपल्या सैनिकांना बोलावून सांगितले.
गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि। सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः
अभिमन्यूला पुढे करून, बारा वीर रथी भीम आणि धृष्टद्युम्न यांच्या मागे सर्व शक्तीनिशी युद्धात जावोत.
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्ध्यति मे मनः । प्रवृत्तिर्भिमसेनस्य पार्षतस्य च संयुगे
त्यांनी काय चालले आहे ते समजून घ्यावे, कारण माझे मन शांत नाही; भीमसेन आणि धृष्टद्युम्न यांच्या युद्धातील स्थिती मला जाणून घ्यायची आहे.
विज्ञेया समरे शीघ्रं प्रविशध्वं रथार्णवम् । गच्छन्तु परया शक्त्या भवन्त इति मे मतिः
लवकरच युद्धातील स्थिती समजून घ्या; रथांच्या महासागरात सर्व शक्तीनिशी शिरा—हीच माझी इच्छा आहे.
त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः । बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः । मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि
याप्रमाणे आज्ञा मिळाल्यावर ते सर्व शूर, बलवान आणि अभिमानी योद्धे 'हो' असे म्हणाले आणि सूर्य मध्यान्ही पोहोचला तेव्हा सर्वजण निघाले.
केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् । अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः
केकय, द्रौपदीपुत्र आणि बलवान धृष्टकेतु, अभिमन्यूला पुढे करून, मोठ्या सैन्याने वेढलेले निघाले.
ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिन्दमम् । बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे
त्यांनी युद्धात शत्रूना जिंकू न शकणारे सुईच्या टोकासारखे व्यूह रचले आणि धृतराष्ट्रपुत्रांच्या रथांचा ताफा युद्धात फोडून टाकला.
तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान्। भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता
अभिमन्यूच्या नेतृत्वाखाली ते महान धनुर्धारी पुढे येताना पाहून, कौरव सैन्य भीमसेनाच्या भीतीने आणि धृष्टद्युम्नाच्या मोहाने गोंधळले.
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप । मदमूर्च्छन्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता
राजा, गर्व आणि गोंधळाने भरलेली तुझी सेना, जणू रस्त्यावर बेफिकीरपणे उभी असलेली स्त्री, त्यांना थांबवू शकली नाही.
तेऽभिजाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्रवृकोदरौ
ते उच्च कुळातील महान धनुर्धारी, सोन्याने सजवलेली ध्वज घेऊन, धृष्टद्युम्न आणि वृकोदर यांच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी धावले.
तौ च दृष्ट्वा महेष्वासावभिमन्युपुरोगमान् । बभूवतुर्मुदायुक्तौ निघ्नन्तौ तव वाहिनीम्
अभिमन्यूच्या नेतृत्वाखालील ते महान धनुर्धारी येताना पाहून, धृष्टद्युम्न आणि वृकोदर आनंदित झाले आणि तुझ्या सैन्यावर आक्रमण करू लागले.
द्रोणमिष्वस्त्रकुशलं सर्वविद्यासु पारगम्।' दृष्ट्वा तु सहसायान्तं पाञ्चाल्यो गुरुमात्मनः । नाशंसत वधं वीरः पुत्राणां तव पार्षतः
पण जेव्हा पाञ्चाल राजकुमाराने सर्व अस्त्रविद्यांमध्ये पारंगत, स्वतःच्या गुरू असलेल्या द्रोणाला अचानक येताना पाहिले, तेव्हा त्याने तुझे पुत्र मारले जातील असे मुळीच गृहीत धरले नाही.
ततो रथं समारोप्य कैकेयस्य वृकोदरम् । अभ्यधावत्सुसंक्रुद्धो द्रोणमिष्वस्त्रपारगम्
मग पाञ्चालाने वृकोदराला केकय राजाच्या रथावर बसवून, प्रचंड रागाने अस्त्रविद्येतील पारंगत द्रोणाकडे धाव घेतली.
तस्याभिपततस्तूर्णं भारद्वाजः प्रतापवान्। क्रुद्धश्चिच्छेद बाणेन धनुः शत्रुनिबर्हणः
तो वेगाने येत असताना, पराक्रमी भारद्वाज, शत्रूंचा नाश करणारा, रागाने त्याचा धनुष्य एका बाणाने तोडून टाकतो.
अन्यांश्च शतशो बाणान्प्रेषयामास पार्षते । दुर्योधनहितार्थाय भर्तृपिण्डमनुस्मरन्
आणि त्याने शेकडो बाण पाञ्चालावर सोडले, दुर्योधनाच्या हितासाठी, आपल्या स्वामीच्या आज्ञेचे स्मरण ठेवून.
अथान्यद्धनुरादाय पार्षतः परवीरहा । द्रोणं विव्याध विंशत्या रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः
मग पाञ्चालाने दुसरे धनुष्य घेऊन, शत्रू वीरांचा संहार करणारा, द्रोणावर वीस सोन्याच्या पिसांनी आणि धारदार टोकांनी युक्त बाण सोडले.
तस्य द्रोणः पुनश्चापं चिच्छेदामित्रकर्शनःक । हयांश्च चतुरस्तूर्णं चतुर्भिः सायकोत्तमैः
त्यावेळी द्रोणानं पुन्हा त्याचं धनुष्य छाटलं आणि चार उत्तम बाणांनी त्याचे चारही घोडे झपाट्याने घायाळ केले.
वैवस्वतक्षयं घोरं प्रेषयामास भारत । सारथिं चास्य भल्लेन प्रेषयामास भारत
मग द्रोणानं भीषण विनाशाचा मारा केला, जणू वैवस्वताचं संहारच पाठवला, आणि रुंद टोकाच्या बाणानं त्याच्या सारथीलाही घायाळ केलं.
हताश्वात्स रथात्तूर्णमवप्लुत्य महारथः । आरुरोह महाबाहुरभिमन्योर्महारथम्
घोडे मारले गेल्यावर तो महाबली योद्धा झटकन रथातून खाली उतरला आणि आपल्या बलशाली हातांनी अभिमन्यूच्या भव्य रथावर चढला.
ततः सरथनागाश्वा समकम्पत वाहिनी । पश्यतो भीमसेनस्य पार्षतस्य च पश्यतः
तेव्हा रथ, हत्ती आणि घोडे असलेली सारी सेना भीमसेन आणि पार्षत पाहत असताना थरथरू लागली.
तत्प्रभग्नं बलं दृष्ट्वा द्रोणेनामिततेजसा । नाशक्रुवन्वारयितुं समस्तास्ते महारथाः
द्रोणाच्या अमाप तेजानं आपली फौज फोडली गेल्याचं पाहून ते सगळे महायोद्धे त्याला थांबवूच शकले नाहीत.
वध्यमानं तु तत्सैन्यं द्रोणेन निशितैः शरैः । व्यभ्रमत्तत्रतत्रैव क्षोभ्यमाण इवार्णवः
द्रोणाच्या तीक्ष्ण बाणांनी ती सेना जिकडे-तिकडे पळू लागली, जणू खवळलेल्या समुद्रासारखी उधळली गेली.
तथा दृष्ट्वा च तत्सैन्यं जहृषे तावकं बलम् । दृष्ट्वाचार्यं सुसंक्रुद्धं तपन्तं रिपुवाहिनीम् । तुष्टुवुः सर्वतो योधाः साधुसाध्विति भारत
आपली सेना अशी विजयी होताना पाहून कौरवांचं सैन्य आनंदित झालं; आणि आचार्य शत्रूंच्या सैन्यावर प्रचंड तडाखा देताना पाहून सर्व योद्धे चारही बाजूंनी 'छान केलं, छान केलं' असं म्हणत त्याचं कौतुक करू लागले.
ततो दुर्योधनो राजा महोत्प्रत्यागतस्मृतिः । शरवर्षैः पुनर्भीमं प्रत्यवारयदच्युतम्
मग राजा दुर्योधन, भानावर येऊन, पुन्हा बाणांचा मारा करून भीमाला रोखू लागला.
एकीभूतास्ततश्चैव तव पुत्रा महारथाः । समेत्य समरे भीमं योधयामासुरुद्यताः
मग तुझे सर्व पुत्र, हे महायोद्धे, एकत्र येऊन रणभूमीत ठामपणे भीमाशी लढू लागले.
भीमसेनोऽपि समरे संप्राप्य स्वरथं पुनः । समारुह्य महाबाहुर्ययौ येन तवात्मजः
भीमसेनही रणात आपला रथ पुन्हा मिळवून, बलशाली हातांनी त्यावर चढला आणि तुझ्या मुलाकडे सरसावला.
प्रगृह्य च महावेगं परासुकरणं दृढम् । सज्यं शरासनं सङ्ख्ये शरैर्विव्याध ते सुतम्
मग त्यानं आपल्या मजबूत आणि वेगवान धनुष्याला प्रत्यंचा लावून, रणात तुझ्या मुलावर बाणांचा मारा केला.
ततो दुर्योधनो राजा भीमसेनं महाबलम् । नाराचेन सुतीक्ष्णेन भृशं मर्मण्यताडयत्
मग राजा दुर्योधनानं अत्यंत तीक्ष्ण बाणानं महाबली भीमसेनाच्या नाजूक जागी जबर जखम केली.
सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तव पुत्रेण धन्विना । क्रोधसंरक्तनयनो वेगेनाक्षिप्य कार्मुकम्
तुझ्या पुत्रानं खोलवर घायाळ केलेल्या त्या महान धनुर्धारी भीमसेनाचे डोळे संतापानं लाल झाले आणि त्यानं वेगानं धनुष्य ओढलं.
दुर्योधनं त्रिभिर्बाणैर्बाह्वोरुरसि चार्पयत् । स तत्र शुशुभे राजा शिखरैर्गिरिराडिव
भीमानं तीन बाणांनी दुर्योधनाच्या बाहू आणि मांड्यांवर घाव घातला; तेव्हा तो राजा तिथे जणू शिखरांनी सजलेला डोंगर शोभू लागला.