अभिद्रुतं शस्त्रभृतां वरिष्ठं समन्ततः पाण्डवं लोकवीरः। सैन्येन घोरेण सुसंहितेन दृष्ट्वा बली पार्षतो भीमसेनम्
शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भीमसेनाला सर्व बाजूंनी भयानक आणि नीट मांडलेल्या सैन्याने वेढलेले पाहून, पराक्रमी पार्षताने त्याच्याकडे पाहिले.
अथोपगच्छच्छरविक्षताङ्गं पदातिनं क्रोधविषं वमन्तम्। आश्वासयन्पार्षतो भीमसेनं गदाहस्तं कालमिवान्तकाले
तेव्हा पार्षताने बाणांनी जखमी झालेल्या, पायदळात उभ्या असलेल्या, रागाने धगधगत असलेल्या आणि हातात गदा धरलेल्या, जणू मृत्यूच उभा आहे अशा भीमसेनाजवळ जाऊन त्याला धीर दिला.
विशल्यमेनं च चकार तूर्ण- मारोपयच्चात्मरथे महात्मा। भृशं परिष्वज्य च भीमसेन- माश्वासयामास स शत्रुमध्ये
त्याने पटकन त्याच्या अंगातील बाण काढले, त्याला स्वतःच्या रथावर बसवले आणि भीमसेनाला घट्ट मिठी मारून शत्रूंच्या मध्ये त्याला धीर दिला.
तथा तस्मिन्वर्तमानेऽतिवेगं भ्रातॄनथोपेत्य तवापि पुत्रः । तस्मिन्विमर्दे तव संप्रवृत्ते दृष्ट्वा रणे वाक्यमिदं बभाषे
अशा प्रकारे हे सर्व अतिशय वेगाने घडत असताना, तुझा मुलगा आपल्या भावाजवळ गेला आणि रणभूमीत सुरू असलेली ती भीषण लढाई पाहून असे बोलला.
अयं दुरात्मा द्रुपदस्य पुत्रः समागतो भीमसेनेन सार्धम्
हा दुष्ट द्रुपदाचा मुलगा भीमसेनासोबत येथे आला आहे.
तं याम सर्वे महता बलेन मा वो रिपुः प्रार्थयतामनीकम्। श्रुत्वा तु वाक्यं तममृष्यमाणा ज्येष्ठज्ञया नोदिता धार्तराष्ट्राः
आपण सर्वांनी मिळून मोठ्या सैन्याने त्याच्यावर चाल करून जाऊ, नाहीतर शत्रू आपले सैन्य जिंकण्याचा प्रयत्न करतील. हे ऐकताच, मोठ्या भावाच्या आज्ञेने धृतराष्ट्रपुत्र सहन करू न शकता पुढे गेले.
वधाय निष्पेतुरुदायुधास्ते युगक्षये केतवो यद्वदुग्राः। प्रगृह्य चास्त्राणि धनूंषि वीरा ज्यां नेमिघोषैः प्रविकम्पयन्तः
मारण्यासाठी सज्ज होऊन, ते सर्व शूरवीर जणू युगाच्या शेवटी उभ्या असलेल्या ध्वजांसारखे भयंकर ध्वज घेऊन बाहेर पडले. त्यांनी शस्त्रे आणि धनुष्ये उचलली आणि धनुष्यांच्या प्रत्यंचा मोठ्या आवाजाने कंपित केली.
शरैरवर्षन्द्रुपदस्य पुत्रं यथाम्बुदा भूधरं वारिजालैः । निहत्य तांश्चापि शरैः सुतीक्ष्णै- र्न विव्यथे समरे चित्रयोधी
त्यांनी द्रुपदाच्या मुलावर बाणांचा वर्षाव केला, जसे ढग पर्वतावर पाणी ओततात. पण त्या तेजस्वी योद्ध्याने तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना मारले आणि युद्धात अजिबात विचलित झाला नाही.
न्दैत्येषु यद्वत्समरे महेन्द्रः
जसे महेंद्र दैत्यांमध्ये युद्धात करतो, तसेच.
स वै ततोऽस्त्रं सुमहाप्रभावं' प्रमोहनं द्रोणदत्तं महात्मा। प्रयोजयामास उदारकर्मा तस्मिन्रणे तव सैन्यस्य राजन्
मग त्या महात्म्याने, उत्तम कृत्य करणाऱ्याने, द्रोणाने दिलेले प्रभावी आणि मोह करणारे अस्त्र त्या युद्धात तुझ्या सैन्यावर वापरले, राजन.
न्मोहोपेतांस्तव पुत्रान्निशम्य
तुझ्या मुलांना मोहाने ग्रासले गेले असे ऐकून,
एतस्मिन्नेव काले तु भीमः प्रहरतां वरः। विश्रम्य च तदा राजन्पीत्वाऽमृतरसं जलम्
त्याच वेळी, राजन, युद्धात सर्वांत श्रेष्ठ असलेल्या भीमाने विश्रांती घेतली आणि अमृतासारखे गोड पाणी प्यायले.
पुनः सन्नह्य संक्रुद्धो योधयामास संयुगे। धृष्टद्यम्नेन सहितः कालयामास भारत
नंतर पुन्हा शस्त्र धारण करून, रागाने पेटून, भीमा धृष्टद्युम्नासोबत युद्धात उतरला आणि शत्रूंचा संहार करू लागला, हे भारत.
एतस्मिन्नन्तरे राजन्द्रोणः शस्त्रभृतां वरः। द्रुपदं त्रिभिरासाद्य शरैर्विव्याध दारुणैः
इतक्यात, राजन, शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या द्रोणाने द्रुपदाजवळ जाऊन त्याच्यावर तीन कठोर बाण सोडले.
सोऽतिविद्धस्ततो राजन्रणे द्रोणेन पार्थिवः । अपायाद्द्रुपदो राजन्पूर्ववैरमनुस्मरन्
युद्धात द्रोणाने खूप जखमी केलेला राजा द्रुपद, जुनी वैर आठवत, मागे हटला.
जित्वा तु द्रुपदं द्रोणः शङ्खं दध्मौ प्रतापवान् । तस्य शङ्खस्वनं श्रुत्वा वित्रेसुः सर्वसोमकाः
द्रुपदाचा पराभव करून, पराक्रमी द्रोणाने शंख फुंकला. त्याचा शंखनाद ऐकून सर्व सोमक घाबरले.
अथ शुश्राव तेजस्वी द्रोणः शस्त्रभृतां वरः। प्रमोहनास्त्रेण रणे मोहितानात्मजांस्तव
मग तेजस्वी, शस्त्रधारी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या द्रोणाने, तुझ्या मुलांना प्रचंड मोहकारक अस्त्रामुळे युद्धात गोंधळले गेले असे ऐकले.
ततो द्रोणो महाराज त्वरितोऽभ्याययौ रणात्। तत्रापश्यन्महेष्वासो भारद्वाजः प्रतापवान्
त्यावर, राजन, द्रोणाने युद्धातून घाईने पुढे येऊन, तेथे पराक्रमी आणि बलवान भारद्वाजाने पाहिले.
धृष्टद्युम्नं च भीमं च विचरन्तौ महारणे । मोहाविष्टांश्च ते पुत्रानपश्यत्स महारथः
त्या महान रथीने धृष्टद्युम्न आणि भीम यांना रणभूमीत फिरताना पाहिले, तसेच तुझ्या पुत्रांना मोहाने ग्रासलेले पाहिले.
ततः प्रज्ञांस्त्रमदाय मोहनास्त्रं व्यनाशयत् । ततः प्रत्यागतप्राणास्तव पुत्रा महारथाः
मग त्याने भ्रम दूर करणारे अस्त्र उचलून मोह निर्माण करणारे अस्त्र नष्ट केले; त्यानंतर तुझे महान रथी पुत्र पुन्हा शुद्ध मनाने उभे राहिले.
पुनर्युद्धाय समरे प्रत्युद्याता जिगीषवः । ततो युधिष्ठिरः प्राह समाहूय स्वसैनिकान्
पुन्हा विजयाच्या इच्छेने ते युद्धासाठी पुढे आले; तेव्हा युधिष्ठिराने आपल्या सैनिकांना बोलावून सांगितले.
गच्छन्तु पदवीं शक्त्या भीमपार्षतयोर्युधि। सौभद्रप्रमुखा वीरा रथा द्वादश दंशिताः
अभिमन्यूला पुढे करून, बारा वीर रथी भीम आणि धृष्टद्युम्न यांच्या मागे सर्व शक्तीनिशी युद्धात जावोत.
प्रवृत्तिमधिगच्छन्तु न हि शुद्ध्यति मे मनः । प्रवृत्तिर्भिमसेनस्य पार्षतस्य च संयुगे
त्यांनी काय चालले आहे ते समजून घ्यावे, कारण माझे मन शांत नाही; भीमसेन आणि धृष्टद्युम्न यांच्या युद्धातील स्थिती मला जाणून घ्यायची आहे.
विज्ञेया समरे शीघ्रं प्रविशध्वं रथार्णवम् । गच्छन्तु परया शक्त्या भवन्त इति मे मतिः
लवकरच युद्धातील स्थिती समजून घ्या; रथांच्या महासागरात सर्व शक्तीनिशी शिरा—हीच माझी इच्छा आहे.
त एवं समनुज्ञाताः शूरा विक्रान्तयोधिनः । बाढमित्येवमुक्त्वा तु सर्वे पुरुषमानिनः । मध्यंदिनगते सूर्ये प्रययुः सर्व एव हि
याप्रमाणे आज्ञा मिळाल्यावर ते सर्व शूर, बलवान आणि अभिमानी योद्धे 'हो' असे म्हणाले आणि सूर्य मध्यान्ही पोहोचला तेव्हा सर्वजण निघाले.
केकया द्रौपदेयाश्च धृष्टकेतुश्च वीर्यवान् । अभिमन्युं पुरस्कृत्य महत्या सेनया वृताः
केकय, द्रौपदीपुत्र आणि बलवान धृष्टकेतु, अभिमन्यूला पुढे करून, मोठ्या सैन्याने वेढलेले निघाले.
ते कृत्वा समरे व्यूहं सूचीमुखमरिन्दमम् । बिभिदुर्धार्तराष्ट्राणां तद्रथानीकमाहवे
त्यांनी युद्धात शत्रूना जिंकू न शकणारे सुईच्या टोकासारखे व्यूह रचले आणि धृतराष्ट्रपुत्रांच्या रथांचा ताफा युद्धात फोडून टाकला.
तान्प्रयातान्महेष्वासानभिमन्युपुरोगमान्। भीमसेनभयाविष्टा धृष्टद्युम्नविमोहिता
अभिमन्यूच्या नेतृत्वाखाली ते महान धनुर्धारी पुढे येताना पाहून, कौरव सैन्य भीमसेनाच्या भीतीने आणि धृष्टद्युम्नाच्या मोहाने गोंधळले.
न संवारयितुं शक्ता तव सेना जनाधिप । मदमूर्च्छन्वितात्मा वै प्रमदेवाध्वनि स्थिता
राजा, गर्व आणि गोंधळाने भरलेली तुझी सेना, जणू रस्त्यावर बेफिकीरपणे उभी असलेली स्त्री, त्यांना थांबवू शकली नाही.
तेऽभिजाता महेष्वासाः सुवर्णविकृतध्वजाः । परीप्सन्तोऽभ्यधावन्त धृष्टद्युम्रवृकोदरौ
ते उच्च कुळातील महान धनुर्धारी, सोन्याने सजवलेली ध्वज घेऊन, धृष्टद्युम्न आणि वृकोदर यांच्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी धावले.