भोभो कौरवादायाद सहास्माभिर्महाबल । एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथगेव वा
अरे, कुरूवंशाचे वंशज, आम्ही बलवान आहोत, आमच्यासोबत ये आणि युद्ध कर—एकत्र किंवा एकेकटे, जसे तुला हवे तसे.
अस्मान्वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे। वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं धास्यामहे पितुः
युद्धात तू आम्हाला हरवलास तर तुला कीर्ती मिळेल; किंवा आम्ही तुला हरवलो तर आमच्या वडिलांना आनंद मिळेल.
एवमुक्तस्तदा शूरैस्तानुवाच महाबलः । वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस्तान्दृष्ट्वा समवस्थितान्
अशा प्रकारे त्या वीरांनी बोलल्यावर, तो बलवान, आपल्या शौर्यावर गर्व करणारा आणि श्रेष्ठ पुरुष, त्यांना समोर पाहून उत्तर देतो—
साध्विदं कथ्यते वीरा यंद्येवं मतिरद्य वः। युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे
शाबास, वीरांनो! आज तुमची हीच इच्छा असेल तर सर्वजण एकत्र तयार होऊन लढा—मी तुम्हा सर्वांना युद्धात मारून टाकीन.
एवमुक्ता महेष्वासास्ते वीराः क्षिप्रकारिणः । महता शरवर्षेण अभ्यधावन्नरिन्दमम्
असं सांगितल्यावर, ते महान धनुर्धारी, झपाट्याने वागणारे वीर, नरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पुरुषावर मोठ्या बाणांच्या वर्षावासह धावून गेले.
सोऽपराह्णे महाराज संग्रामस्तुमुलोऽभवत्। एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे
मग दुपारी, राजन, रणभूमीवर एकाच्या आणि अनेकांच्या मध्ये जबरदस्त लढाई सुरू झाली.
तमेकं रथिनां श्रेष्ठं शरैस्ते समवाकिरन् । प्रावृषीव यथा मेरुं सिषिचुर्जलदा नृप
त्यांनी त्या एकाच, रथीमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वीरावर बाणांचा मारा केला, जसा पावसाळ्यात मेघ मेरू पर्वतावर पाऊस पाडतात, तसे.
तैस्तु मुक्ताञ्शरान्घोरान्यमदण्डाशनिप्रभान् । असंप्राप्तानसंभ्राकन्तिश्चिच्छेदाशु महारथः
पण तो महान रथी, मृत्यूच्या दंडासारखे किंवा वज्रासारखे तेजस्वी असलेले ते भयंकर बाण त्याच्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच झपाट्याने छाटून टाकत होता.
तत्राद्भुतमपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम् । यदेको बहुबिर्युद्धे समसञ्जदभीतवत्
तिथे आम्ही सौमदत्तिचे अद्भुत शौर्य पाहिले, जो एकटा असूनही अनेकांशी लढताना अजिबात घाबरला नाही.
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन्महारथाः । परिवार्य महाबाहुं निहन्तुमुपचक्रमुः
मग, राजन, दहा महान रथी, बाणांचा वर्षाव करून, त्या बलाढ्य वीराला वेढून मारण्यासाठी पुढे सरसावले.
समदत्तिस्ततः क्रुद्धस्तेषां चापानि भारत । चिच्छेद समरे राजन्युध्यमानो महारथैः
पण सौमदत्ति, संतापून, त्या महान रथींशी लढताना त्यांच्या धनुष्यांना रणभूमीत छाटून टाकले.
अथैषां छिन्नधनुषां शरैः सन्नतपर्वभिः । चिच्छेद समरे राजञ्शिरांसि भरतर्षभ
मग, भरतश्रेष्ठा, ज्यांची धनुष्ये छाटली गेली होती, त्यांची डोकी तीक्ष्ण आणि पंख असलेल्या बाणांनी रणभूमीतच उडवली.
ते हता न्यपतन्राजन्वज्रभग्ना इव द्रुमाः । तान्दृष्ट्वा निहतान्वीरो रणे पुत्रान्महाबलान्
राजन, ते मारले गेलेले वीर वज्राने फोडलेल्या झाडांसारखे खाली कोसळले; आपल्या बलाढ्य पुत्रांना रणात पडलेले पाहून तो वीर—
वार्ष्णेयो विनदराजन्भूरिश्रवसमभ्ययात्। रथं रथेन समरे पीडयित्वा महाबलौ
वृष्णिकुलातील तो वीर, मोठ्याने गर्जना करत, भूरिश्रवावर चालून गेला आणि दोघेही बलाढ्य असता, रणभूमीत रथाने रथाला भिडले.
तावन्योन्यं हि समरे निहत्य रथवाजिनः । विरथावभिवल्गन्तौ समेयातां महारथौ
ते दोन्ही महान रथी, एकमेकांचे रथाचे घोडे मारून, रथातून खाली उतरले आणि युद्धासाठी एकमेकांसमोर उभे राहिले.
प्रगृहीतमहाखङ्गौ तौ चर्मवरधारिणौ । शुशुभाते नरव्याघ्रौ युद्धाय समवस्थितौ
मोठी तलवारी आणि ढाली हातात घेऊन, ते नरसिंह दोघेही युद्धासाठी सज्ज झालेले फारच तेजस्वी दिसत होते.
असह्यमसियुद्धाय भूरिश्रवसमाहवे। मत्वा वृकोदरस्तूर्णमभिप्लुत्य महारथः
भूरिश्रवाचा असह्य तलवारयुद्ध पाहून, वृष्णिकुलातील बलाढ्य वीर वृषोदर झपाट्याने पुढे धावला.
ततः सात्यकिमभ्येत्य निस्त्रिंशवरधारिणम् । भीमसेनस्त्वरन्राजन्रथमारोपयत्तदा
मग भीमसेन, राजन, त्वरित सात्यकीजवळ गेला, जो उत्तम तलवार घेऊन होता, आणि त्याला आपल्या रथावर चढवले.
तवापि तनयो राजन्भूरिश्रवसमाहवे। आरोपयद्रथं तूर्णं पश्यतां सर्वधन्विनाम्
आणि तुझा पुत्रही, राजन, सर्व धनुर्धारी पाहत असताना, भूरिश्रवाला त्या भीषण युद्धात पटकन रथावर चढवला.
तस्मिस्तथा वर्तमाने रणे भीष्मं महारथम्। अयोधयन्त संरब्धाः पाण्डवा भरतर्षभ
अशा प्रकारे रणभूमीत हे घडत असताना, भरतश्रेष्ठा, संतप्त पांडवांनी महान रथी भीष्मावर हल्ला चढवला.
लोहितायति चादित्ये त्वरमाणो धनञ्जयः । पञ्चविंशतिसाहस्रान्निजघान महारथान्
सूर्य लालसर होत असताना, धनंजयाने, युद्धाची घाई करत, पंचवीस हजार महान रथींना ठार केले.
ते हि दुर्योधनादिष्टास्तदा पार्थनिबर्हणे । संप्राप्यैव गता नाशं शलभा इव पावकम्
ते सर्व योद्धे, दुर्योधनाने पार्थाला थांबवण्यासाठी पाठवले होते, पण ते जसेच जवळ गेले, तसे पतंग जसे आगीत जळतात तसे नष्ट झाले.
ततो मत्स्याः केकयाश्च धनुर्वेदविशारदाः । परिवव्रुस्तदा पार्थं सहपुत्रं महारथम्
मग मत्स्य आणि केकय, जे धनुर्विद्येत कुशल होते, त्यांनी अर्जुन आणि त्याचा मुलगा या महान रथीला चारही बाजूंनी वेढा दिला.
एवस्मिन्नेव काले तु सूर्येऽस्तमुपगच्छति। सर्वेषां चैव सैन्यानां प्रमोहः समजायत
त्याच वेळी, सूर्य मावळत असताना, सर्व सैन्यांमध्ये मोठा गोंधळ निर्माण झाला.
अवहारं ततश्चक्रे पिता देवव्रतस्तव । संध्याकाले महाराज सैन्यानां श्रान्तवाहनः
मग तुझ्या वडिलांनी, देवव्रत यांनी, संध्याकाळी सैन्यांची वाहने थकली असता, परतण्याचा आदेश दिला.
पाण्डवानां कुरूणां च परस्परसमागमे। ते सेने भृशसंविग्ने ययतुः स्वं निवेशनम्
पांडव आणि कौरव सैन्ये एकमेकांसमोर आली असता, ती दोन्ही सैन्ये फारच अस्वस्थ होऊन आपल्या छावण्यांकडे परतली.
ततः स्वशिबिरं गत्वा न्यविशंस्तत्र भारत। पाण्डवाः सृञ्जयैः सार्धं कुरवश्च यथाविधिः
मग पांडव आणि सृंजय, तसेच कौरव, आपापल्या छावण्यांत पोहोचून, नेहमीप्रमाणे तिथे विसावले.
विहृत्य तु ततो राजन्सहिताः कुरुपाण्डवाः । व्यतीतायां तु शर्वर्यां पुनर्युद्धाय निर्ययुः
राजा, विश्रांती घेतल्यानंतर, कौरव आणि पांडव पुन्हा एकत्र येऊन, रात्र संपल्यावर युद्धासाठी बाहेर पडले.
ततः शब्दो महानासीत्तव तेषां च भारत । युज्यतां रथमुख्यानां कल्प्यतां चैव दन्तिनाम्
मग तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यात मोठा गजर झाला, कारण रथांना जुळवले जात होते आणि हत्ती सज्ज केले जात होते.
संनह्यतां पदातीनां हयानां चैव भारत। शङ्खदुन्दुभिनादश्च तुमुलः सर्वतोऽभवत्
पायदळ आणि घोडदळही सज्ज झाले, आणि सर्वत्र शंख व डुगडुगींचा मोठा आवाज घुमू लागला.