तामापतन्तीं सहसा घोररूपां दुरासदाम्। अभिमन्युः शरैस्तीक्ष्णैश्चिच्छेद भुजगोपमाम्
ती भयानक, सर्पासारखी आणि थेट येणारी शस्त्राभिमन्यूने धारदार बाणांनी छाटून टाकली.
ततः स्वरथमारोप्य लक्ष्मणं गौतमस्तदा। अपोवाह रथेनाजौ सर्वसैन्यस्य पश्यतः
नंतर गौतमाने लक्ष्मणाला आपल्या रथावर बसवले आणि सर्व सैन्य पाहत असताना त्याला रणभूमीतून दूर नेले.
ततः समाकुले तस्मिन्वर्तमाने महाभये । अभ्यद्रवञ्जिघांसन्तः परस्परवधैषिणः
त्या वेळी रणात मोठा गोंधळ आणि भीती पसरली होती; एकमेकांचा संहार करण्याच्या इच्छेने सर्वजण एकमेकांवर तुटून पडले.
तावकाश्च महेष्वासाः पाण्डवाश्च महारथाः । जुह्वन्तः समरे प्राणान्निजघ्नुरितरेतरम्
तुझे महान धनुर्धारी आणि पांडवांचे पराक्रमी रथी, रणभूमीत आपले प्राण पणाला लावून, एकमेकांवर घाव घालत होते.
मुक्तकेशा विकवचा विरथाश्छिन्नकार्मुकाः । बाहुभइः समयुध्यन्त सृञ्जयाः कुरुभिः सह
केस विस्कटलेले, कवच फाटलेले, रथ गमावलेले आणि धनुष्य तुटलेले सृंजय, कुरूंशी हातघाईने झुंज देत होते.
ततो भीष्मो महाबाहुः पाण्डवानां महात्मनाम् । सेनां जघान संक्रुद्धो दिव्यैरस्त्रैर्महाबलः
मग भीष्म, मोठ्या भुजांचा आणि संतापलेला, पांडवांच्या महात्मा सैन्यावर दिव्य अस्त्रांनी जबरदस्त हल्ला चढवला.
हतेश्वरैर्गजैस्तत्र नरैरश्वैश्च पातितैः । रथिभिः सादिभिश्चैव समास्तीर्यत मेदिनी
तेथे, मारलेले हत्तींचे स्वामी, माणसं, घोडे, रथावरचे योद्धे आणि त्यांचे साथीदार यांचे मृतदेह जमिनीवर विखुरले गेले होते.
अथ राजन्महाबाहुः सात्यकिर्युद्धदुर्मदः। विकृष्य चापं समरे भारसाहमनुत्तमम्
मग, राजन, बलवान आणि युद्धात प्रचंड तडफदार असलेल्या सात्यकीने आपल्या उत्तम आणि मजबूत धनुष्याला युद्धात ताणले.
यत्तत्सख्युस्तु पूर्वेण अर्जुनादुपशिक्षितम् । प्रगाढं लघु चित्रं च दर्शयन्हस्तलाघवम्। प्रामुञ्चत्पुङ्खसंयुक्ताञ्शरानाशीविषोपमान्
पूर्वी अर्जुनाकडून शिकलेली खोल, वेगवान आणि गुंतागुंतीची धनुर्विद्या दाखवत, हातातील कौशल्य प्रकट करत, त्याने विषारी सर्पासारखे टोकदार बाण सोडले.
तस्य विक्षिपतस्छापं शरानन्यांश्च मुञ्चतः। आददानस्य भूयश्च संदधानस्य चापरान्
तो धनुष्य सतत ताणत होता, बाण सोडत होता, नवे बाण उचलत आणि अजून बाण लावत होता—त्याच्या हालचाली थांबत नव्हत्या.
क्षिपतश्च परांस्तस्य रणे शत्रून्विनिघ्नतः। ददृशे रूपमत्यर्थं मेघस्येव प्रवर्षतः
युद्धात शत्रूंना बाणांनी घायाळ करत असताना, त्याचा आविष्कार जणू काही पावसाळ्यात मुसळधार पाऊस कोसळणाऱ्या मेघासारखा वाटत होता.
तमुदीर्यन्तमालोक्य राजा दुर्योधस्ततः । रथानामयुतं तस्य प्रेषयामास भारत
त्याला असे करताना पाहून, राजा दुर्योधनाने त्याच्यावर दहा हजार रथांची फौज पाठवली, हे भारत.
तांस्तु सर्वान्महेष्वासान्सात्यकिः सत्यविक्रमः । जघान परमेष्वासो दिव्येनास्त्रेण वीर्यवान्
सात्यकी या पराक्रमी आणि श्रेष्ठ धनुर्धारीने त्या सर्व मोठ्या धनुर्धारांना दिव्य अस्त्राने संहारले.
स कृत्कवा दारुणं कर्म प्रगृहीतशरासनः। आससाद ततो वीरो भूरिश्रवसमाहवे
कवच घातलेला, भयंकर धनुष्य हातात घेतलेला तो वीर मग युद्धभूमीवर भूरिश्रवाजवळ गेला.
स हि संदृश्य सेनां ते युयुधानेन पातिताम् । अभ्यधावत संक्रुद्धः कुरूणां कीर्तिवर्धनः
युयुधानाने आपली सेना पाडली हे पाहून, कुरूंचा कीर्तिवंत भूरिश्रवा संतापाने पुढे धावला.
इन्द्रायुधसवर्णं तु विस्फार्य सुमहद्धनुः । सृष्टवान्वज्रसंकाशाञ्शरानाशीविषोपमान्
त्याने इंद्राच्या वज्रासारखे तेजस्वी मोठे धनुष्य ताणले आणि वज्रासारखे, विषारी सर्पासारखे बाण सोडले.
सहस्रशो माहाराज दर्शयन्पाणिलाघवम् । शरांस्तान्मृत्युसंस्पर्शान्सात्यकेश्च पदानुगाः
राजन, त्याने हजारो बाण हातातील कौशल्य दाखवत सोडले, जे मृत्यूचा स्पर्श घेऊन सात्यकीच्या अनुयायांवर गेले.
न विषेहुस्तदा राजन्दुद्रुवुस्ते समन्ततः । विहाय सात्यकिं राजन्समरे युद्धदुर्मदम्
तेव्हा, राजन, त्याला तोंड देऊ न शकल्यामुळे, सर्वजण युद्धात तडफदार असलेल्या सात्यकीला सोडून चहुबाजूंनी पळाले.
तं दृष्ट्वा युयुधानस्य सुता दश महाबलाः । महारथाःक समाख्याताश्चित्रवर्मायुधध्वजाः
हे पाहून, युयुधानाचे दहा बलवान आणि प्रसिद्ध महायोद्धा पुत्र, सुंदर कवच, शस्त्र आणि ध्वजांनी सजलेले, पुढे आले.
समासाद्य महेष्वासं भूरिश्रवसमाहवे। ऊचुः सर्वे सुसंरब्धा यूपकेतुं महारणे
मग त्या सर्वांनी, रणभूमीवर मोठ्या धनुर्धारी भूरिश्रवाजवळ जाऊन, प्रचंड संतापाने युद्धातील ध्वजाधार्याला उद्देशून म्हटले—
भोभो कौरवादायाद सहास्माभिर्महाबल । एहि युध्यस्व संग्रामे समस्तैः पृथगेव वा
अरे, कुरूवंशाचे वंशज, आम्ही बलवान आहोत, आमच्यासोबत ये आणि युद्ध कर—एकत्र किंवा एकेकटे, जसे तुला हवे तसे.
अस्मान्वा त्वं पराजित्य यशः प्राप्नुहि संयुगे। वयं वा त्वां पराजित्य प्रीतिं धास्यामहे पितुः
युद्धात तू आम्हाला हरवलास तर तुला कीर्ती मिळेल; किंवा आम्ही तुला हरवलो तर आमच्या वडिलांना आनंद मिळेल.
एवमुक्तस्तदा शूरैस्तानुवाच महाबलः । वीर्यश्लाघी नरश्रेष्ठस्तान्दृष्ट्वा समवस्थितान्
अशा प्रकारे त्या वीरांनी बोलल्यावर, तो बलवान, आपल्या शौर्यावर गर्व करणारा आणि श्रेष्ठ पुरुष, त्यांना समोर पाहून उत्तर देतो—
साध्विदं कथ्यते वीरा यंद्येवं मतिरद्य वः। युध्यध्वं सहिता यत्ता निहनिष्यामि वो रणे
शाबास, वीरांनो! आज तुमची हीच इच्छा असेल तर सर्वजण एकत्र तयार होऊन लढा—मी तुम्हा सर्वांना युद्धात मारून टाकीन.
एवमुक्ता महेष्वासास्ते वीराः क्षिप्रकारिणः । महता शरवर्षेण अभ्यधावन्नरिन्दमम्
असं सांगितल्यावर, ते महान धनुर्धारी, झपाट्याने वागणारे वीर, नरांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या पुरुषावर मोठ्या बाणांच्या वर्षावासह धावून गेले.
सोऽपराह्णे महाराज संग्रामस्तुमुलोऽभवत्। एकस्य च बहूनां च समेतानां रणाजिरे
मग दुपारी, राजन, रणभूमीवर एकाच्या आणि अनेकांच्या मध्ये जबरदस्त लढाई सुरू झाली.
तमेकं रथिनां श्रेष्ठं शरैस्ते समवाकिरन् । प्रावृषीव यथा मेरुं सिषिचुर्जलदा नृप
त्यांनी त्या एकाच, रथीमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या वीरावर बाणांचा मारा केला, जसा पावसाळ्यात मेघ मेरू पर्वतावर पाऊस पाडतात, तसे.
तैस्तु मुक्ताञ्शरान्घोरान्यमदण्डाशनिप्रभान् । असंप्राप्तानसंभ्राकन्तिश्चिच्छेदाशु महारथः
पण तो महान रथी, मृत्यूच्या दंडासारखे किंवा वज्रासारखे तेजस्वी असलेले ते भयंकर बाण त्याच्यापर्यंत पोहोचण्याआधीच झपाट्याने छाटून टाकत होता.
तत्राद्भुतमपश्याम सौमदत्तेः पराक्रमम् । यदेको बहुबिर्युद्धे समसञ्जदभीतवत्
तिथे आम्ही सौमदत्तिचे अद्भुत शौर्य पाहिले, जो एकटा असूनही अनेकांशी लढताना अजिबात घाबरला नाही.
विसृज्य शरवृष्टिं तां दश राजन्महारथाः । परिवार्य महाबाहुं निहन्तुमुपचक्रमुः
मग, राजन, दहा महान रथी, बाणांचा वर्षाव करून, त्या बलाढ्य वीराला वेढून मारण्यासाठी पुढे सरसावले.