इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मः शान्तनवस्तदा
युयुधानाच्या रथाभोवती असा मोठा गोंगाट झाला; आणि त्याच वेळी शांतनूचा भीष्माने,
न्यहनत्पाण्डवीं सेनामासुरीमिव वृत्राहा । ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह । स्थिरां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्ममेवाभिदुद्रुवुः
पांडवांचं सैन्य जणू इंद्राने असुरांवर केलेल्या हल्ल्यासारखं भीष्माने मारायला सुरुवात केली; पण भीष्माकडून मारले जात असतानाही, पांचाळ आणि सोमकांनी युद्धात ठाम निश्चय करून भीष्मावरच तुटून पडले.
धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शान्तनवं रणे। अभ्यधावञ्जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्
धृष्टद्युम्नाच्या पुढाकाराने पांडवांनीही युद्धात शांतनूच्या भीष्मावर झेप घेतली आणि तुझ्या मुलाच्या सैन्याचा पराभव करायचा निर्धार केला.
तथैव कौरवा राजन्भीष्मद्रोणपुरोगमाः। अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धमवर्तत
राजन, त्याचप्रमाणे भीष्म आणि द्रोण यांच्या नेतृत्वाखालील कौरवांनीही वेगाने हल्ला केला आणि मग घनघोर युद्ध सुरू झालं.
विराटोऽय त्रिभिर्बाणैर्भीष्ममार्च्छन्महारथम् । विव्याध तुरमांत्रास्य त्रिभिर्बाणैर्महारथः
महामहारथी विराटाने तीन बाणांनी भीष्माचा सन्मान केला आणि त्याच्या वेगवान सारथ्यालाही तीन बाणांनी घायाळ केलं.
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवः शरैः। रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः कृतहस्तो महाबलः
शांतनुपुत्र भीष्माने, महान धनुर्धारी आणि शस्त्रविद्येचा आचार्य, त्याला सोन्याच्या पिसाऱ्यांच्या दहा बाणांनी प्रत्युत्तर दिलं.
द्रौणिर्गाण्डीवधन्वानं भीमधन्वा महारथः । अविध्यदिषुभिः षङ्भिर्दृढहस्तः स्तनान्तरे
द्रोणपुत्र, तोही महान धनुर्धारी, गाढा हात असलेला, त्याने गाण्डीवधारी अर्जुनाला छातीमध्ये सहा बाणांनी जखमी केलं.
कार्मुकं तस्य चिच्छेद फल्गुनः परवीरहा । अविध्यच्च भृशं तीक्ष्णैः पत्रिभिः शत्रुकर्शनः
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या अर्जुनाने त्याचं धनुष्य तोडलं आणि तीक्ष्ण पिसाऱ्यांच्या बाणांनी त्याला जोरात घायाळ केलं.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगवान्क्रोधमूर्च्छितः। अमृष्यमाणः पार्थेन कार्मुकच्छेदमाहवे
तो वेगवान आणि संतप्त झाला; अर्जुनाने युद्धात आपलं धनुष्य तोडलं हे सहन न झाल्याने त्याने दुसरं धनुष्य उचललं.
अविध्यत्फल्गुनं राजन्नवत्या निशितैः शरैः । वासुदेवं च सप्तत्या विव्याध परमेषुभिः
राजन, त्याने अर्जुनावर नव्वद धारदार बाणांचा मारा केला आणि वासुदेवालाही सत्तर उत्कृष्ट बाणांनी जखमी केलं.
ततः क्रोधाभिताम्राक्षः कृष्णेन सह फल्गुनः । दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य चिन्तयित्वा पुनःपुनः
तेव्हा अर्जुनाच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला. तो आणि कृष्ण दोघेही खोल, गरम श्वास सोडत, पुन्हा पुन्हा मनात विचार करू लागले.
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः । गाण्डीवधन्वा संक्रुद्धः शितान्सन्नतपर्वणः
शत्रूंचा संहार करणारा गाण्डीवधारी अर्जुन, डाव्या हाताने धनुष्य घट्ट ओढून, प्रचंड रागाने टोकदार, पिसांनी सजवलेली बाण लावू लागला.
जीवितान्तकरान्घोरान्समादत्त शिलीमुखान्। तैस्तूर्णं समरेऽविध्यद्रौणिं बलवतां वरः
त्याने जीव घेणारे, भीतीदायक, लोखंडी टोकाचे बाण उचलले आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाने ते बाण जलदगतीने द्रोणपुत्रावर सोडले.
तस्य ते कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे। न विव्यथे च निर्भिन्नो द्रौणिर्गाण्डीवधन्वना
त्या बाणांनी द्रोणपुत्राचे कवच भेदले आणि रणभूमीत त्याचे रक्त सांडले; तरीही अर्जुनाने घायाळ केलेल्या द्रोणपुत्राने मुळीच डगमग केला नाही.
तथैव च शरान्द्रौणिः प्रविमुञ्चन्नविह्वलः । तस्थौ च समरे राजंस्त्रातुमिच्छन्महाव्रतम्
त्याचप्रमाणे द्रोणपुत्रही न घाबरता सतत बाण सोडू लागला आणि राजाला वाचवण्याच्या महान संकल्पाने रणभूमीत खंबीरपणे उभा राहिला.
तस्य तत्सुमहत्कर्म शशंसुः कुरुसत्तमाः । यत्कृष्णाभ्यां समेताभ्यामभ्यापतत संयुगे
कौरवांतील श्रेष्ठ योद्ध्यांनी त्याचे ते महान कृत्य कौतुकाने सांगितले, जेव्हा तो कृष्णासह एकत्र येऊन युद्धात धाडसाने उतरला.
स हि नित्यमनीकेषु युध्यतेऽभयमास्तितः। अस्त्रग्रामं ससंहारं द्रोणात्प्राप्य सुदुर्लभम्
तो नेहमीच सैन्यात निर्भयपणे लढत असे, कारण त्याने द्रोणाकडून दुर्मिळ अस्त्रसंपत्ती आणि ती मागे घेण्याची विद्या मिळवली होती.
ममैष आचार्यसुतो द्रोणस्यापि प्रियः सुतः । ब्राह्मणश्च विशेषेण माननीयो ममेति च
हा माझ्या गुरूचा मुलगा, जो द्रोणालाही अत्यंत प्रिय आहे, विशेषतः ब्राह्मण असल्याने तो माझ्या कडून मान मिळवण्यास पात्र आहे.
समास्थआय मतिं वीरो बीभत्सुः सत्रुतापनः । कृपां चक्रे रथश्रेष्ठो भारद्वाजसुतं प्रति
अशा प्रकारे ठरवून, शत्रूंचा छळ करणारा, रथांमध्ये श्रेष्ठ असलेला अर्जुन, भारद्वाजपुत्रावर दया दाखवू लागला.
द्रौणिं त्यक्त्वा ततो युद्धे कौन्तेयः श्वेतवाहनः। युयुधे तावकान्निघ्नंस्त्वरमाणः पराक्रमी
मग अर्जुनाने रणभूमीत द्रोणपुत्राला सोडून दिले आणि कुंतीपुत्र, पांढऱ्या घोड्यांचा स्वार, मोठ्या वेगाने तुझ्या सैन्यावर तुटून पडला.
दुर्योधनस्तु दशभिर्गार्ध्रपत्रैः शिलाशितैः । भीमसेनं महेष्वासं रुक्मपुङ्खैः समार्पयत्
पण दुर्योधनाने दहा गिधाडाच्या पिसांनी, दगडी टोकांनी आणि सोन्याच्या पिसांनी सजवलेल्या बाणांनी, महाबली भीमसेनावर प्रहार केला.
भीमसेनः सुसंक्रुद्धः परासुकरणं दृढम् । चित्रं कार्मुकमादत्त शरांश्च निशितान्दश
भीमसेन प्रचंड संतापला, शत्रूला हरवण्याचा निर्धार केला आणि सुंदर, मजबूत धनुष्य उचलून दहा तीक्ष्ण बाण हातात घेतले.
आकर्णप्रहितैस्तीक्ष्णैर्वेगवद्भिरजिह्मगैः। अविध्यत्तूर्णमव्यग्रः कुरुराजं महोरसि
त्याने कानापर्यंत ओढलेले, सरळ, वेगवान आणि धारदार बाण मोठ्या शांततेने झटकन सोडले आणि कुरुराजाच्या रुंद छातीवर मारले.
तस्य काञ्चनसूत्रस्थः शरैः संछादितो मणिः। रराजोरसि खे सूर्यो ग्रहैरिव समावृतः
त्याच्या सोन्याच्या दोऱ्यांनी सजवलेल्या कवचावर असलेला रत्नबिंदू बाणांनी झाकला गेला, तरीही तो छातीवर सूर्य ग्रहांनी वेढलेल्या आकाशातील सूर्याप्रमाणे चमकत राहिला.
पुत्रस्तु तव तेजस्वी भीमसेनेन ताडित। नामृष्यत यथा नागस्तलशब्दं मदोत्कटः
पण तुझा तेजस्वी पुत्र, भीमसेनाच्या प्रहारानेही, जसा मदाने उन्मत्त हत्ती वीजेच्या गडगडाटाला भीक घालत नाही, तसाच हलला नाही.
ततः शरैर्महाराज रुक्मपुङ्खैः शिलाशितैः । भीमं विव्याध संक्रुद्धस्त्रासयानो वरूथिनीम्
मग, राजन, रागाने पेटून, सैन्याला घाबरवण्यासाठी त्याने सोन्याच्या पिसांनी आणि दगडी टोकांनी सजवलेल्या बाणांनी भीमावर प्रहार केला.
तौ युध्यमानौ समरे भृशमन्योन्यविक्षतौ । पुत्रौ ते देवसंकाशौ व्यरोचेतां महाबलौ
ते दोघे, तुझे पुत्र, देवांसारखे बलवान, रणभूमीत एकमेकांकडे रोखून पाहत, मोठ्या ताकदीने एकमेकांशी प्रचंड झुंज देत होते.
चित्रसेनं नरव्याघ्रं सौभद्रः परवीरहा। अविध्यद्दशभिर्बाणैः पुरुमित्रं च सप्तभिः
पुरुषांमध्ये वाघ आणि शत्रूंचा संहार करणारा सुभद्रपुत्राने, चित्रसेनावर दहा बाण आणि पुरुमित्रावर सात बाण सोडले.
सत्यव्रतं च सप्तत्या विद्ध्वा शक्रसमो युधि। नृत्यन्निव रणे वीर आर्तिं नः समजीजनत्
सत्यव्रत युद्धात इंद्रासारखा पराक्रमी, सत्तर बाणांनी जखमी झाला तरी रणभूमीत नाचतच राहिला आणि आम्हा सर्वांना मोठी चिंता लावली.
तं प्रत्यविध्यद्दशभिश्चित्रसेनः शिलीमुखैः । सत्यव्रतश्च नवभिः पुरुमित्रश्च सप्तभिः
चित्रसेनाने त्याच्यावर दहा तीक्ष्ण बाण सोडले, सत्यव्रताने नऊ आणि पुरुमित्राने सात बाणांनी त्याला भोसकले.