ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः। अभ्यङ्गन्तमरे भीमं तैलघौताः सुतेजनाः
मग भीष्माने सोडलेले सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे, दगडाच्या टोकाचे, तेल लावलेले आणि उत्तम बनवलेले बाण रणात भीमकडे झेपावले.
तस्य शक्तिं महावेगं भीमसेनो महाबलः । क्रुद्धाशीविषसंकाशं प्रेषयामास भारत
महाबली भीमसेनाने, संतापून, भीषण नागासारखी ती प्रचंड शक्ती भीष्मावर फेकली, हे भारत.
तामापतन्तीं सहसा रुक्मदण्डं दुरासदाम्। चिच्छेद समरे भीष्मः शरैः सन्नतपर्वभिः
भीष्माने युद्धात ती सोन्याच्या दांडीची भयंकर गदा झेपावत असताना, आपल्या वाकलेल्या टोकांच्या बाणांनी ती झपाट्याने छेदली.
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च। कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिच्छेद भारत
नंतर, Bharata, भीष्माने दुसऱ्या एका धारदार आणि तेजस्वी भल्लाने भीमसेनाचं धनुष्य दोन तुकड्यांत तोडलं.
अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबलः । शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं युधि
मग महाबली भीमसेनाने आपलं तुटलेलं धनुष्य टाकून दिलं आणि शांतनूच्या भीष्मावर अनेक बाणांचा वर्षाव केला.
सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्ममासाद्य संयुगे । आकर्णप्रहितैस्त्रीक्ष्णैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः
तेव्हा सात्यकीनेही झपाट्याने युद्धात भीष्माजवळ जाऊन, कानापर्यंत ओढून धारदार आणि तीक्ष्ण टोकांच्या बाणांनी त्याच्यावर आदरपूर्वक बाण सोडले.
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्पितरं ते जनेश्वर । ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम्
त्याने तुझ्या वडिलांवर अनेक बाणांनी आदर दाखवला, राजाधिराज; मग एक अत्यंत धारदार आणि भीषण बाण धनुष्याला लावला.
वार्ष्णेयस्य रथाद्भीष्मः पातयामास सारथिम्। तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ
भीष्माने वार्ष्णेयाच्या रथावरून सारथ्याला खाली पाडलं; राजन, सारथ्याचा मृत्यू होताच त्याचे घोडे धावत सुटले.
तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः। ततः सर्वस्य सैन्यस्य निःस्वनस्तुमुलोऽभवत्
ते घोडे मन आणि वाऱ्यासारख्या वेगाने इकडे तिकडे धावत होते; त्यामुळे संपूर्ण सैन्यात मोठा गोंधळ उडाला.
हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् । अभ्यद्रवत गृह्णीत हयान्यच्छत धावत
महात्मा पांडवांमध्ये हाहाकार माजला — 'घोडे पकडा! थांबवा! धावत असताना त्यांना आवरा!' अशी आरोळी उठली.
इत्यासीत्तुमुलः शब्दो युयुधानरथं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु भीष्मः शान्तनवस्तदा
युयुधानाच्या रथाभोवती असा मोठा गोंगाट झाला; आणि त्याच वेळी शांतनूचा भीष्माने,
न्यहनत्पाण्डवीं सेनामासुरीमिव वृत्राहा । ते वध्यमाना भीष्मेण पाञ्चालाः सोमकैः सह । स्थिरां युद्धे मतिं कृत्वा भीष्ममेवाभिदुद्रुवुः
पांडवांचं सैन्य जणू इंद्राने असुरांवर केलेल्या हल्ल्यासारखं भीष्माने मारायला सुरुवात केली; पण भीष्माकडून मारले जात असतानाही, पांचाळ आणि सोमकांनी युद्धात ठाम निश्चय करून भीष्मावरच तुटून पडले.
धृष्टद्युम्नमुखाश्चापि पार्थाः शान्तनवं रणे। अभ्यधावञ्जिगीषन्तस्तव पुत्रस्य वाहिनीम्
धृष्टद्युम्नाच्या पुढाकाराने पांडवांनीही युद्धात शांतनूच्या भीष्मावर झेप घेतली आणि तुझ्या मुलाच्या सैन्याचा पराभव करायचा निर्धार केला.
तथैव कौरवा राजन्भीष्मद्रोणपुरोगमाः। अभ्यधावन्त वेगेन ततो युद्धमवर्तत
राजन, त्याचप्रमाणे भीष्म आणि द्रोण यांच्या नेतृत्वाखालील कौरवांनीही वेगाने हल्ला केला आणि मग घनघोर युद्ध सुरू झालं.
विराटोऽय त्रिभिर्बाणैर्भीष्ममार्च्छन्महारथम् । विव्याध तुरमांत्रास्य त्रिभिर्बाणैर्महारथः
महामहारथी विराटाने तीन बाणांनी भीष्माचा सन्मान केला आणि त्याच्या वेगवान सारथ्यालाही तीन बाणांनी घायाळ केलं.
तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवः शरैः। रुक्मपुङ्खैर्महेष्वासः कृतहस्तो महाबलः
शांतनुपुत्र भीष्माने, महान धनुर्धारी आणि शस्त्रविद्येचा आचार्य, त्याला सोन्याच्या पिसाऱ्यांच्या दहा बाणांनी प्रत्युत्तर दिलं.
द्रौणिर्गाण्डीवधन्वानं भीमधन्वा महारथः । अविध्यदिषुभिः षङ्भिर्दृढहस्तः स्तनान्तरे
द्रोणपुत्र, तोही महान धनुर्धारी, गाढा हात असलेला, त्याने गाण्डीवधारी अर्जुनाला छातीमध्ये सहा बाणांनी जखमी केलं.
कार्मुकं तस्य चिच्छेद फल्गुनः परवीरहा । अविध्यच्च भृशं तीक्ष्णैः पत्रिभिः शत्रुकर्शनः
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या अर्जुनाने त्याचं धनुष्य तोडलं आणि तीक्ष्ण पिसाऱ्यांच्या बाणांनी त्याला जोरात घायाळ केलं.
सोऽन्यत्कार्मुकमादाय वेगवान्क्रोधमूर्च्छितः। अमृष्यमाणः पार्थेन कार्मुकच्छेदमाहवे
तो वेगवान आणि संतप्त झाला; अर्जुनाने युद्धात आपलं धनुष्य तोडलं हे सहन न झाल्याने त्याने दुसरं धनुष्य उचललं.
अविध्यत्फल्गुनं राजन्नवत्या निशितैः शरैः । वासुदेवं च सप्तत्या विव्याध परमेषुभिः
राजन, त्याने अर्जुनावर नव्वद धारदार बाणांचा मारा केला आणि वासुदेवालाही सत्तर उत्कृष्ट बाणांनी जखमी केलं.
ततः क्रोधाभिताम्राक्षः कृष्णेन सह फल्गुनः । दीर्घमुष्णं च निःश्वस्य चिन्तयित्वा पुनःपुनः
तेव्हा अर्जुनाच्या डोळ्यांत रागाने लालसरपणा आला. तो आणि कृष्ण दोघेही खोल, गरम श्वास सोडत, पुन्हा पुन्हा मनात विचार करू लागले.
धनुः प्रपीड्य वामेन करेणामित्रकर्शनः । गाण्डीवधन्वा संक्रुद्धः शितान्सन्नतपर्वणः
शत्रूंचा संहार करणारा गाण्डीवधारी अर्जुन, डाव्या हाताने धनुष्य घट्ट ओढून, प्रचंड रागाने टोकदार, पिसांनी सजवलेली बाण लावू लागला.
जीवितान्तकरान्घोरान्समादत्त शिलीमुखान्। तैस्तूर्णं समरेऽविध्यद्रौणिं बलवतां वरः
त्याने जीव घेणारे, भीतीदायक, लोखंडी टोकाचे बाण उचलले आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या अर्जुनाने ते बाण जलदगतीने द्रोणपुत्रावर सोडले.
तस्य ते कवचं भित्त्वा पपुः शोणितमाहवे। न विव्यथे च निर्भिन्नो द्रौणिर्गाण्डीवधन्वना
त्या बाणांनी द्रोणपुत्राचे कवच भेदले आणि रणभूमीत त्याचे रक्त सांडले; तरीही अर्जुनाने घायाळ केलेल्या द्रोणपुत्राने मुळीच डगमग केला नाही.
तथैव च शरान्द्रौणिः प्रविमुञ्चन्नविह्वलः । तस्थौ च समरे राजंस्त्रातुमिच्छन्महाव्रतम्
त्याचप्रमाणे द्रोणपुत्रही न घाबरता सतत बाण सोडू लागला आणि राजाला वाचवण्याच्या महान संकल्पाने रणभूमीत खंबीरपणे उभा राहिला.
तस्य तत्सुमहत्कर्म शशंसुः कुरुसत्तमाः । यत्कृष्णाभ्यां समेताभ्यामभ्यापतत संयुगे
कौरवांतील श्रेष्ठ योद्ध्यांनी त्याचे ते महान कृत्य कौतुकाने सांगितले, जेव्हा तो कृष्णासह एकत्र येऊन युद्धात धाडसाने उतरला.
स हि नित्यमनीकेषु युध्यतेऽभयमास्तितः। अस्त्रग्रामं ससंहारं द्रोणात्प्राप्य सुदुर्लभम्
तो नेहमीच सैन्यात निर्भयपणे लढत असे, कारण त्याने द्रोणाकडून दुर्मिळ अस्त्रसंपत्ती आणि ती मागे घेण्याची विद्या मिळवली होती.
ममैष आचार्यसुतो द्रोणस्यापि प्रियः सुतः । ब्राह्मणश्च विशेषेण माननीयो ममेति च
हा माझ्या गुरूचा मुलगा, जो द्रोणालाही अत्यंत प्रिय आहे, विशेषतः ब्राह्मण असल्याने तो माझ्या कडून मान मिळवण्यास पात्र आहे.
समास्थआय मतिं वीरो बीभत्सुः सत्रुतापनः । कृपां चक्रे रथश्रेष्ठो भारद्वाजसुतं प्रति
अशा प्रकारे ठरवून, शत्रूंचा छळ करणारा, रथांमध्ये श्रेष्ठ असलेला अर्जुन, भारद्वाजपुत्रावर दया दाखवू लागला.
द्रौणिं त्यक्त्वा ततो युद्धे कौन्तेयः श्वेतवाहनः। युयुधे तावकान्निघ्नंस्त्वरमाणः पराक्रमी
मग अर्जुनाने रणभूमीत द्रोणपुत्राला सोडून दिले आणि कुंतीपुत्र, पांढऱ्या घोड्यांचा स्वार, मोठ्या वेगाने तुझ्या सैन्यावर तुटून पडला.