द्रोणं कृपं विकर्णं च महेष्वासं महाबलम् । राज्ञश्चान्यान्रणे शूरान्बहूनार्च्छद्धनंजयः
धनंजयाने द्रोण, कृप, विकर्ण हे मोठे धनुर्धारी आणि बलाढ्य योद्धे, तसेच इतर अनेक शूर राजे यांना युद्धात आव्हान दिले.
सैन्धवं च महेष्वासं सामात्यं सह बन्धुभिः । प्राच्यांश्च दाक्षिणात्यांश्च भूमिपान्भूमिपर्षभ
हे राजश्रेष्ठ, धनंजयाने मोठा धनुर्धारी सैन्धव, त्याचे मंत्री व नातेवाईक, तसेच पूर्व आणि दक्षिणेकडील राजे यांनाही सामोरे गेला.
पुत्रं च ते महेष्वासं दुर्योधनममर्षणम् । दुःसहं चैव समरे भीमसेनोऽभ्यवर्तत
भीमसेन तुझा पुत्र, मोठा धनुर्धारी आणि युद्धात हट्ट करणारा दुर्योधन, तसेच दुःसह यांच्यावर चालून गेला.
सहदेवस्तु शकुनिमुलूकं च महारथम् । पितापुत्रौ महेष्वासावभ्यवर्तत दुर्जयौ
सहदेवाने शकुनी आणि उलूक या महा रथी, म्हणजे वडील आणि मुलगा, यांच्याशी सामना केला.
युधिष्ठिरो महाराज गजानीकं महारथः । समवर्तत संग्रामे पुत्रेण निकृतस्तव
महाबली युधिष्ठिर राजाने, तुझ्या पुत्र निकृत या गजानिकाशी रणभूमीत सामना केला.
माद्रीपुत्रस्तु नकुलः शूरसंक्रन्दनो युधि । त्रिगर्तानां बलैः सार्धं समसञ्जत पाण्डवः
माद्रीचा पुत्र नकुल, रणात सिंहासारखा गर्जणारा तो पांडव, त्रिगर्तांच्या सैन्याशी भिडला.
अभ्यवर्तन्त संक्रुद्धाः समरे साल्वकेकयान्। सात्यकिश्चेकितानश्च सौभद्रश्च महारथः
सात्यकी, चेकितान आणि महाबली अभिमन्यू, हे तिघेही प्रचंड संतापून, शाल्व आणि केकयांच्या विरुद्ध युद्धात पुढे गेले.
धृष्टकेतुश्च समरे राक्षसश्च घटोत्कचः । नाकुलिश्च शतानीकः समरे रथपुङ्गवः । पुत्राणां ते रथानीकं प्रत्युद्याताः सुदुर्जयाः
धृष्टकेतू, राक्षस घटोत्कच आणि नकुलपुत्र शतानीक हे वीर रथी, तुझ्या पुत्रांच्या रथसेनेसमोर रणभूमीत भिडायला निघाले.
सेनापतिरमेयात्मा धृष्टद्युम्नो महाबलः । द्रोणेन समरे राजन्समियायोग्रकर्मणा
अमितशक्ती आणि महान धैर्य असलेला सेनापती धृष्टद्युम्न, राजन, रणात कठोर कर्म करणाऱ्या द्रोणाच्या समोर गेला.
एवमेते महेष्वासास्तावकाः पाण्डवैः सह । समेत्य समरे शूराः संप्राहारं प्रचक्रिरे
अशा रीतीने, तुझे आणि पांडवांचे हे महान धनुर्धारी वीर रणभूमीत एकत्र येऊन जबरदस्त युद्ध करू लागले.
मध्यंदिनगते सूर्ये नभस्याकुलतां गते । कुरवः पाण्डवेयाश्च निजघ्नुरितरेतरम्
मध्यान्ही सूर्य आकाशात आला आणि सर्वत्र गोंधळ उडाला, तेव्हा कुरू आणि पांडव एकमेकांवर सतत हल्ला करू लागले.
ध्वजिनो हेमचित्राङ्गा विचरन्तो रणाजिरे । सपताका रथा रेजुर्वैयाघ्रपरिवारणाः
सोन्याच्या पताका असलेले, वाघाच्या चिन्हांनी सजलेले रथ रणभूमीत फिरताना तेजाने झळकत होते.
समेतानां च समरे जिगीषूणां परस्परम् । बभूव तुमुलः शब्दः सिंहानामिव नर्दताम्
विजयाच्या इच्छेने एकमेकांसमोर आलेल्या त्या वीरांच्या रणात सिंहासारख्या गर्जना करत मोठा गोंगाट झाला.
तत्राद्भुतमपश्यास संप्रहारं सुदारुणम्। यदकुर्वन्रणे शूराः सृञ्जयाः कुरुभिः सह
राजन, तिथे मी एक अद्भुत आणि भीषण संग्राम पाहिला, जिथे शृंजय वीर कुरूंशी प्रचंड युद्ध करत होते.
नैव खं न दिशो राजन्न सूर्यं शत्रुतापन। विदिशो वापि पश्यामः शरैर्मुक्तैः समन्ततः
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या राजन, सर्व बाजूंनी सोडलेल्या बाणांमुळे आकाश, दिशा, सूर्य किंवा कोणतीही दिशा दिसत नव्हती.
शक्तीनां विमलाग्राणां तोमराणां तथास्यताम् । निस्त्रिंशानां च पीतानां नीलोत्पलनिभाः प्रभाः
शक्तींच्या तेजस्वी टोकांनी, भाल्यांच्या उड्डाणांनी आणि सोन्याच्या तलवारींच्या निळ्या कमळासारख्या प्रभेने रणभूमी उजळून निघाली.
कवचानां विचित्राणां भूषणानां प्रभास्तथा । खं दिशः प्रदिशश्चैव भासयामासुरोजसा
रंगीत कवचांची आणि दागिन्यांची प्रभा एवढी तेजस्वी होती की, आकाश, दिशा आणि उपदिशा सर्वत्र उजळून गेल्या.
वपुर्भिश्च नरेन्द्राणां चन्द्रसूर्यसमप्रभैः । विरराज तदा राजंस्तत्रतत्र रणाङ्गणम्
चंद्रसूर्यासारख्या तेजस्वी राजांच्या रूपामुळे, राजन, रणांगण अनेक ठिकाणी अत्यंत शोभिवंत दिसत होते.
रथसङ्घा नरव्याघ्राः समायान्तश्च संयुगे। विरेजुः समरे राजन्ग्रहा इव नभस्तले
रथांच्या तुकड्यांमध्ये वाघासारखे योद्धे रणभूमीत पुढे जात होते आणि राजन, ते आकाशातील ग्रहांसारखे चमकत होते.
भीष्मस्तु रथिनां श्रेष्ठो भीमसेनं महाबलम् । अवारयत संक्रुद्धः सर्वसैन्यस्य पश्यतः
तेव्हा रथींच्या श्रेष्ठ भीष्माने, सर्व सैन्याच्या समोर, क्रोधाने महाबली भीमसेनाला रोखले.
ततो भीष्मविनिर्मुक्ता रुक्मपुङ्खाः शिलाशिताः। अभ्यङ्गन्तमरे भीमं तैलघौताः सुतेजनाः
मग भीष्माने सोडलेले सोन्याच्या पिसाऱ्यांचे, दगडाच्या टोकाचे, तेल लावलेले आणि उत्तम बनवलेले बाण रणात भीमकडे झेपावले.
तस्य शक्तिं महावेगं भीमसेनो महाबलः । क्रुद्धाशीविषसंकाशं प्रेषयामास भारत
महाबली भीमसेनाने, संतापून, भीषण नागासारखी ती प्रचंड शक्ती भीष्मावर फेकली, हे भारत.
तामापतन्तीं सहसा रुक्मदण्डं दुरासदाम्। चिच्छेद समरे भीष्मः शरैः सन्नतपर्वभिः
भीष्माने युद्धात ती सोन्याच्या दांडीची भयंकर गदा झेपावत असताना, आपल्या वाकलेल्या टोकांच्या बाणांनी ती झपाट्याने छेदली.
ततोऽपरेण भल्लेन पीतेन निशितेन च। कार्मुकं भीमसेनस्य द्विधा चिच्छेद भारत
नंतर, Bharata, भीष्माने दुसऱ्या एका धारदार आणि तेजस्वी भल्लाने भीमसेनाचं धनुष्य दोन तुकड्यांत तोडलं.
अपास्य तु धनुश्छिन्नं भीमसेनो महाबलः । शरैर्बहुभिरानर्च्छद्भीष्मं शान्तनवं युधि
मग महाबली भीमसेनाने आपलं तुटलेलं धनुष्य टाकून दिलं आणि शांतनूच्या भीष्मावर अनेक बाणांचा वर्षाव केला.
सात्यकिस्तु ततस्तूर्णं भीष्ममासाद्य संयुगे । आकर्णप्रहितैस्त्रीक्ष्णैर्निशितैस्तिग्मतेजनैः
तेव्हा सात्यकीनेही झपाट्याने युद्धात भीष्माजवळ जाऊन, कानापर्यंत ओढून धारदार आणि तीक्ष्ण टोकांच्या बाणांनी त्याच्यावर आदरपूर्वक बाण सोडले.
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्पितरं ते जनेश्वर । ततः संधाय वै तीक्ष्णं शरं परमदारुणम्
त्याने तुझ्या वडिलांवर अनेक बाणांनी आदर दाखवला, राजाधिराज; मग एक अत्यंत धारदार आणि भीषण बाण धनुष्याला लावला.
वार्ष्णेयस्य रथाद्भीष्मः पातयामास सारथिम्। तस्याश्वाः प्रद्रुता राजन्निहते रथसारथौ
भीष्माने वार्ष्णेयाच्या रथावरून सारथ्याला खाली पाडलं; राजन, सारथ्याचा मृत्यू होताच त्याचे घोडे धावत सुटले.
तेन तेनैव धावन्ति मनोमारुतरंहसः। ततः सर्वस्य सैन्यस्य निःस्वनस्तुमुलोऽभवत्
ते घोडे मन आणि वाऱ्यासारख्या वेगाने इकडे तिकडे धावत होते; त्यामुळे संपूर्ण सैन्यात मोठा गोंधळ उडाला.
हाहाकारश्च संजज्ञे पाण्डवानां महात्मनाम् । अभ्यद्रवत गृह्णीत हयान्यच्छत धावत
महात्मा पांडवांमध्ये हाहाकार माजला — 'घोडे पकडा! थांबवा! धावत असताना त्यांना आवरा!' अशी आरोळी उठली.