आशुश्रुम भृशं चास्य शक्रस्येवाभिगर्जतः। सुघोरं तलयोः शब्दं निघ्नतस्तव वाहिनीम्
त्याच्या तळव्यांचा भीषण आवाज आम्ही ऐकला, तो जणू इंद्र गरजतो तसा वाटत होता, आणि त्याने तुझ्या सैन्यावर प्रहार केला.
चण्डवातो यथा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् । दिशः संप्लावयन्सर्वाः शरवर्षैः समन्ततः
जसा वादळी वारा विजेसह गडगडणाऱ्या मेघाला सर्व दिशांना पसरवतो, तसा त्याने सर्व दिशांना बाणांचा वर्षाव केला.
समभ्यधावद्गाङ्गेयं भैरवास्त्रो धनञ्जयः । दिशं प्राचीं प्रतीचीं च न जानीमोऽस्त्रमोहिताः
धनंजयाने भयंकर अस्त्रांनी गंगेपुत्र भीष्मावर झेप घेतली; त्याच्या अस्त्रांनी आम्ही इतके गोंधळलो की पूर्व-पश्चिम कळेनासे झाले.
कान्दिग्भूता श्रान्तपत्रा हताश्वा हतचेतसः। अन्योन्यमभिसंश्लिष्य योधास्ते भरतर्षभ
बाण संपलेले, घोडे मारले गेलेले आणि मनाने खचलेले ते योद्धे, हे भरतश्रेष्ठ, एकमेकांना बिलगले.
भीष्ममेवाभ्यलीयन्त सह सर्वैस्तवात्मजैः । तेषामार्तायनमभूद्भीष्मः शान्तनवो रणे
ते सर्वजण, तुझे पुत्रही, भीष्माकडे आसरा घेऊन गेले; त्यांच्यासाठी शांतनुपुत्र भीष्मच युद्धात आधार झाला.
समुत्पतन्ति वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तथा । सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः
भीतीने रथी रथातून, अश्वारूढ घोड्यावरून आणि पायदळ जमिनीवर उड्या मारू लागले.
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः । सर्वसैन्यानि भीतानि व्यवालीयन्त भारत
गांडीवाचा वीजेसारखा गडगडाट ऐकून, सर्व सैन्ये घाबरून पांगली, हे भरत.
अथ काम्भोजैजरश्वैर्महद्भिः शीघ्रगामिभिः । गोपानां बहुसाहस्त्रैर्बालैर्गापायनैर्वृतः
नंतर, काम्बोजांच्या वेगवान आणि मोठ्या घोड्यांवर बसलेले, हजारो तरुण गवळ्यांनी वेढलेला तो उभा होता.
मद्रसौवीरगान्धारैस्त्रैगर्तैश्च विशांपते । सर्वकालिङ्गमुख्यैश्च कलिङ्गाधिपतिर्वृतः
कलींगांचा राजा, सर्व श्रेष्ठ कलींग वीर, मद्र, सौवीर, गांधार आणि त्रिगर्त यांच्या वेढ्यात होता, हे राजन.
नानानरगणौघैश्च दुःशासनपुरःसरः । जयद्रथश्च नृपतिः सहितः सर्वराजभिः
विविध जातींच्या सैन्यांसह, दु:शासन पुढे असताना, जयद्रथ राजा सर्व राजांसह एकत्र झाला.
हयारोहवराश्चैव तव पुत्रेण चोदिताः । चतुर्दशसहस्राणि सौबलं पर्यवारयन्
तुझ्या पुत्राने प्रेरीत केलेले चौदा हजार उत्तम घोडेस्वार शाकुनीला वेढून उभे राहिले, हे राजा.
ततस्ते सहिताः सर्वे विभक्तरथवाहनाः । अर्जुनं समरे जघ्नुस्तावका भरतर्षभ
मग सर्वजण वेगवेगळ्या रथ व वाहनांसह एकत्र येऊन, अर्जुनावर युद्धात तुटून पडले, हे भरतश्रेष्ठ.
चेदिकाशिपदातैश्च रथैः पाञ्चालसृञ्जयैः । पाण्डवाः सहिताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः। तावकान्समरे जघ्नुर्धर्मपुत्रेण चोदिताः
चेदी, काशीचे, पायदळ, रथ, पांचाळ, श्रुंजय आणि पांडव, धृष्टद्युम्न पुढे असताना आणि धर्मपुत्राने प्रेरीत केलेले, तुझ्या सैन्यावर युद्धात तुटून पडले.
रथिभिर्वारणैरश्वैः पादातैश्च समीरितम् । घोरमायोधनं चक्रे महाभ्रसदृशं रजः
रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांनी घेरलेले, भयंकर युद्ध सुरू झाले आणि त्या धुळीमुळे आकाश मोठ्या ढगासारखे दिसू लागले, हे राजन.
तोमरप्रासनाराचगजाश्वरथयोधिनाम् । बलेन महता भीष्मः समसञ्जत्किरीटिना
भिष्माने मोठ्या सैन्यासह, ज्यात भाले, प्रास, बाण आणि हत्ती, घोडे, रथावरचे योद्धे होते, मुकुटधारी अर्जुनाला सामोरे गेला.
आवन्त्यः काशिराजेन भीमसेनेन सैन्धवः । अजातशत्रुर्मद्राणामृषभेण यशश्विना
अवंतीचा राजा काशीच्या राजाशी, भीमसेन सिंधूच्या राजाशी, आणि अजातशत्रु पांडुपुत्र प्रसिद्ध मद्रराजाशी भिडला.
सहपुत्रः सहामात्यः शल्येन समसञ्जत। विकर्णः सहदेवेन चित्रसेनः शिखण्डिना
शल्य आपल्या पुत्र व मंत्र्यांसह सहदेव व विकर्णाशी भिडला, तर चित्रसेन शिखंडीशी लढला.
मत्स्या दुर्योधनं जग्मुः शंकुनिं न विशांपते। द्रुपदश्चेकितानश्च सात्यकिश्चक महारथः
मत्स्यांनी दुर्योधन व शकुनी यांच्यावर चाल केली, हे राजन, तर द्रुपद, चेकितान आणि महान रथी सात्यकी युद्धात सामील झाले.
द्रोणेन समसञ्जन्त सपुत्रेण महात्मना । कृपश्च कृतवर्मा च धृष्टद्युम्नमभिद्रुतौ
द्रोण आपल्या पराक्रमी पुत्रासह, तसेच कृप आणि कृतवर्मा यांनी धृष्टद्युम्नावर झेप घेतली.
एवं प्रव्रजिताश्वानि भ्रान्तनागरथानि च। सैन्यानि समसञ्जन्त प्रयुद्धानि समन्ततः
अश्व उधळलेले, हत्ती व रथ इकडेतिकडे धावत, अशी सैन्ये सर्व बाजूंनी युद्धात भिडली.
निरभ्रे विद्युतस्तीव्रा दिशश्च रजसा वृताः । प्रादुरासन्महोत्काश्च सनिर्घाता विशांपते
आकाश निरभ्र असताना प्रखर विजा चमकल्या, दिशा धुळीने भरल्या, आणि मोठे, भीषण अपशकुन वाजू लागले, हे राजन.
प्रादुर्भूतो महावातः पांसुवर्षं पपात च । नभस्यन्तर्दधे सूर्यः सैन्येन सजसा वृतः
मजबूत वारा सुटला, धुळीचा पाऊस पडू लागला; आकाशात सूर्य लपला, सैन्य व धुळीने तो झाकला गेला.
प्रमोहः सर्वसत्वानामतीव समपद्यत। रजसा चाभिभूतानामस्त्रजालैश्च तुद्यताम्
धुळीने झाकले गेलेले आणि अस्त्रांच्या वर्षावाने घायाळ झालेले सर्व जीव गोंधळून गेले.
वीरबाहुविसृष्टानां सर्वावरणभेदिनाम् । संघातः शरजालानां तुमुलः समपद्यत
शूरवीरांच्या हातून सोडलेल्या, सर्व कवच भेदणाऱ्या बाणांच्या वर्षावाचा प्रचंड गडगडाट झाला.
प्रकाशं चक्रुराकाशमुद्यतानि भुजोत्तमैः । नक्षत्रविमलाभानि शस्त्राणि भरतर्षभ
मजबूत हातांनी उंचावलेली, नक्षत्रांसारखी तेजस्वी शस्त्रे आकाश उजळू लागली, हे भरतश्रेष्ठ.
आर्षभाणि विचित्राणि रुक्मजालावृतानि च । संपेतुर्दिक्षु सर्वासु चर्माणि भरतर्षभ
गौरवशाली, विविध रंगांची, सोन्याच्या जाळ्यांनी सजलेली, वृषभचिन्ह असलेली ढाल सर्व दिशांना उडू लागली, हे भरतश्रेष्ठ.
सूर्यवर्णैश्च निस्त्रिंशैः पात्यमानानि सर्वशः । दिक्षु सर्वास्वदृश्यन्त शरीराणि शिरांसि च
सूर्यासारख्या तेजस्वी तलवारींनी सर्व दिशांना उडवलेली माणसांची शरीरे आणि डोकी दिसत होती.
भग्नचक्राक्षनीडाश्च निपातितमहाध्वजाः । हताश्वाः पृथिवीं जग्मुस्तत्रतत्र महारथाः
तुटलेली चाकं, मोडलेली धुरी, पडलेले मोठे ध्वज आणि मारलेले घोडे, असे मोठे रथी पृथ्वीवर इकडे तिकडे पडले होते.
परिपेतुर्हयाश्चात्र केचिच्छस्त्रकृतव्रणाः । रथान्विपरिकर्षन्तो हतेषु रथयोधिषु
काही घोडे, शस्त्रांनी जखमी झालेले, रथयोध्ये मारले गेल्यावर रथ ओढत इकडे तिकडे भटकत होते.
शराहता भिन्नदेहा बद्धयोक्रा हयोत्तमाः । युगानि पर्यकर्षन्त तत्रतत्र स्म भारत
बाणांनी जखमी झालेले, शरीर फाटलेले आणि जुव्याला बांधलेले उत्तम घोडे, ते जुंवे इकडे तिकडे ओढत होते, हे भारत.