मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव तलैश्चैव विशांपते । अन्योन्यं जघ्रिरे वीरास्तावकाः पाण्डवैः सह
राजा, तुझ्या वीरांनी आणि पांडवांनी एकमेकांना मुठी, गुडघे आणि तळव्यांनी जबरदस्त मारले.
पतितैः पात्यमानैश्च विचेष्टद्भिश्च भूतले। घोरमायोधनं जज्ञे तत्रतत्र जनेश्वर
राजा, ज्या सैनिकांनी खाली पडले, पडत होते किंवा जमिनीवर तडफडत होते, त्यांच्या मध्ये प्रत्येक ठिकाणी भयंकर युद्ध पेटले.
विरथा रथिनश्चात्र निस्त्रिंशवरधारिणःक । अन्योन्यमभिधावन्तः परस्परवधैषिणः
रथ गमावलेले रथी आणि तलवार-ढाल घेणारे योद्धे एकमेकांवर तुटून पडले, सगळेच एकमेकांचा संहार करायला धावले.
ततो दुर्योधनो राजा कलिङ्गैर्बहुभिर्वृतः। पुरस्कृत्य रणे भीष्मं पाण्डवानभ्यवर्तत
नंतर राजा दुर्योधन अनेक कलिंग सैनिकांनी वेढलेला, भीष्माला पुढे करून पांडवांवर चालून गेला.
तथैव पाण्डवाः सर्वे परिवार्य वृकोदरम्। भीष्ममभ्यद्रवन्क्रुद्धास्ततो युद्धमवर्तत
त्याचप्रमाणे, सर्व पांडवांनी भीमाला वेढून, रागाने भीष्मावर झेप घेतली आणि मग युद्ध सुरू झाले.
दृष्ट्वा भीष्मेण संसक्तान्भ्रातॄनन्यांश्च पार्थिवान् । समभ्यधावद्गांङ्गेयमुद्यतास्त्रो धनञ्जयः
भीष्माशी त्याचे भाऊ आणि इतर राजे भिडलेले पाहून, धनंजयाने शस्त्र उगारून गंगेपुत्र भीष्मावर धाव घेतली.
पाञ्चजन्यस्य निर्घोषं धनुषो गाण्डिवस्य च। ध्वजं च दृष्ट्वा पार्थस्य सर्वान्नो भयमाविशत्
पांचजन्याचा गजर, गांडीवाचा टणकारा आणि अर्जुनाचा ध्वज पाहून सर्वांच्या मनात भीती भरली.
सिंहलाङ्गूलमाकाशे ज्वलन्तमिव पर्वतम्। असञ्जमानं वृक्षेषु धूमकेतुमिवोत्थितम्
आम्ही त्याचा सिंहाच्या शेपटीसारखा ध्वज पाहिला, तो आकाशात जणू एखाद्या ज्वलंत पर्वतासारखा उजळत होता, झाडांमध्ये डोलत, धुरकट पुच्छासारखा वर उठलेला दिसत होता.
बहुवर्णं विचित्रं च दिव्यं वानरलक्षणम् । अपश्याम महाराज ध्वजं गाण्डीवधन्वनः
महारााज, आम्ही गांडीवधारी अर्जुनाचा ध्वज पाहिला—तो रंगीबेरंगी, अद्भुत, दिव्य आणि वानरचिन्ह असलेला होता.
सुवर्णपृष्ठं गाण्डीवं रणे द्रक्ष्यामि भारत। विद्युतं मेघमध्यस्थां भ्राजमानामिवाम्बरे । ददृशुर्गाण्डिवं योधा रुक्मपृष्ठं महामृधे
महायुद्धात योद्ध्यांनी गांडीवाचे सोन्याचे पाठ असलेले धनुष्य पाहिले, ते जणू मेघांमध्ये वीज चमकावी तसे आकाशात तेजस्वी दिसत होते.
आशुश्रुम भृशं चास्य शक्रस्येवाभिगर्जतः। सुघोरं तलयोः शब्दं निघ्नतस्तव वाहिनीम्
त्याच्या तळव्यांचा भीषण आवाज आम्ही ऐकला, तो जणू इंद्र गरजतो तसा वाटत होता, आणि त्याने तुझ्या सैन्यावर प्रहार केला.
चण्डवातो यथा मेघः सविद्युत्स्तनयित्नुमान् । दिशः संप्लावयन्सर्वाः शरवर्षैः समन्ततः
जसा वादळी वारा विजेसह गडगडणाऱ्या मेघाला सर्व दिशांना पसरवतो, तसा त्याने सर्व दिशांना बाणांचा वर्षाव केला.
समभ्यधावद्गाङ्गेयं भैरवास्त्रो धनञ्जयः । दिशं प्राचीं प्रतीचीं च न जानीमोऽस्त्रमोहिताः
धनंजयाने भयंकर अस्त्रांनी गंगेपुत्र भीष्मावर झेप घेतली; त्याच्या अस्त्रांनी आम्ही इतके गोंधळलो की पूर्व-पश्चिम कळेनासे झाले.
कान्दिग्भूता श्रान्तपत्रा हताश्वा हतचेतसः। अन्योन्यमभिसंश्लिष्य योधास्ते भरतर्षभ
बाण संपलेले, घोडे मारले गेलेले आणि मनाने खचलेले ते योद्धे, हे भरतश्रेष्ठ, एकमेकांना बिलगले.
भीष्ममेवाभ्यलीयन्त सह सर्वैस्तवात्मजैः । तेषामार्तायनमभूद्भीष्मः शान्तनवो रणे
ते सर्वजण, तुझे पुत्रही, भीष्माकडे आसरा घेऊन गेले; त्यांच्यासाठी शांतनुपुत्र भीष्मच युद्धात आधार झाला.
समुत्पतन्ति वित्रस्ता रथेभ्यो रथिनस्तथा । सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ चापि पदातयः
भीतीने रथी रथातून, अश्वारूढ घोड्यावरून आणि पायदळ जमिनीवर उड्या मारू लागले.
श्रुत्वा गाण्डीवनिर्घोषं विस्फूर्जितमिवाशनेः । सर्वसैन्यानि भीतानि व्यवालीयन्त भारत
गांडीवाचा वीजेसारखा गडगडाट ऐकून, सर्व सैन्ये घाबरून पांगली, हे भरत.
अथ काम्भोजैजरश्वैर्महद्भिः शीघ्रगामिभिः । गोपानां बहुसाहस्त्रैर्बालैर्गापायनैर्वृतः
नंतर, काम्बोजांच्या वेगवान आणि मोठ्या घोड्यांवर बसलेले, हजारो तरुण गवळ्यांनी वेढलेला तो उभा होता.
मद्रसौवीरगान्धारैस्त्रैगर्तैश्च विशांपते । सर्वकालिङ्गमुख्यैश्च कलिङ्गाधिपतिर्वृतः
कलींगांचा राजा, सर्व श्रेष्ठ कलींग वीर, मद्र, सौवीर, गांधार आणि त्रिगर्त यांच्या वेढ्यात होता, हे राजन.
नानानरगणौघैश्च दुःशासनपुरःसरः । जयद्रथश्च नृपतिः सहितः सर्वराजभिः
विविध जातींच्या सैन्यांसह, दु:शासन पुढे असताना, जयद्रथ राजा सर्व राजांसह एकत्र झाला.
हयारोहवराश्चैव तव पुत्रेण चोदिताः । चतुर्दशसहस्राणि सौबलं पर्यवारयन्
तुझ्या पुत्राने प्रेरीत केलेले चौदा हजार उत्तम घोडेस्वार शाकुनीला वेढून उभे राहिले, हे राजा.
ततस्ते सहिताः सर्वे विभक्तरथवाहनाः । अर्जुनं समरे जघ्नुस्तावका भरतर्षभ
मग सर्वजण वेगवेगळ्या रथ व वाहनांसह एकत्र येऊन, अर्जुनावर युद्धात तुटून पडले, हे भरतश्रेष्ठ.
चेदिकाशिपदातैश्च रथैः पाञ्चालसृञ्जयैः । पाण्डवाः सहिताः सर्वे धृष्टद्युम्नपुरोगमाः। तावकान्समरे जघ्नुर्धर्मपुत्रेण चोदिताः
चेदी, काशीचे, पायदळ, रथ, पांचाळ, श्रुंजय आणि पांडव, धृष्टद्युम्न पुढे असताना आणि धर्मपुत्राने प्रेरीत केलेले, तुझ्या सैन्यावर युद्धात तुटून पडले.
रथिभिर्वारणैरश्वैः पादातैश्च समीरितम् । घोरमायोधनं चक्रे महाभ्रसदृशं रजः
रथ, हत्ती, घोडे आणि पायदळ यांनी घेरलेले, भयंकर युद्ध सुरू झाले आणि त्या धुळीमुळे आकाश मोठ्या ढगासारखे दिसू लागले, हे राजन.
तोमरप्रासनाराचगजाश्वरथयोधिनाम् । बलेन महता भीष्मः समसञ्जत्किरीटिना
भिष्माने मोठ्या सैन्यासह, ज्यात भाले, प्रास, बाण आणि हत्ती, घोडे, रथावरचे योद्धे होते, मुकुटधारी अर्जुनाला सामोरे गेला.
आवन्त्यः काशिराजेन भीमसेनेन सैन्धवः । अजातशत्रुर्मद्राणामृषभेण यशश्विना
अवंतीचा राजा काशीच्या राजाशी, भीमसेन सिंधूच्या राजाशी, आणि अजातशत्रु पांडुपुत्र प्रसिद्ध मद्रराजाशी भिडला.
सहपुत्रः सहामात्यः शल्येन समसञ्जत। विकर्णः सहदेवेन चित्रसेनः शिखण्डिना
शल्य आपल्या पुत्र व मंत्र्यांसह सहदेव व विकर्णाशी भिडला, तर चित्रसेन शिखंडीशी लढला.
मत्स्या दुर्योधनं जग्मुः शंकुनिं न विशांपते। द्रुपदश्चेकितानश्च सात्यकिश्चक महारथः
मत्स्यांनी दुर्योधन व शकुनी यांच्यावर चाल केली, हे राजन, तर द्रुपद, चेकितान आणि महान रथी सात्यकी युद्धात सामील झाले.
द्रोणेन समसञ्जन्त सपुत्रेण महात्मना । कृपश्च कृतवर्मा च धृष्टद्युम्नमभिद्रुतौ
द्रोण आपल्या पराक्रमी पुत्रासह, तसेच कृप आणि कृतवर्मा यांनी धृष्टद्युम्नावर झेप घेतली.
एवं प्रव्रजिताश्वानि भ्रान्तनागरथानि च। सैन्यानि समसञ्जन्त प्रयुद्धानि समन्ततः
अश्व उधळलेले, हत्ती व रथ इकडेतिकडे धावत, अशी सैन्ये सर्व बाजूंनी युद्धात भिडली.