ऋषयो देवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः। पिशाचा मानुषाश्चैव मृगपक्षिसरीसृपाः
ऋषी, देव, गंधर्व, यक्ष, राक्षस, सर्प, पिशाच, माणसं, तसेच सर्व जनावरे, पक्षी आणि सरपटणारे प्राणी—
एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् । पद्मनाभ विशालाक्ष कृष्ण दुःश्वप्रणाशन
हे पद्मनाभा, विशाल डोळ्यांच्या कृष्णा, वाईट स्वप्नांचा नाश करणाऱ्या, या सर्व जीवसृष्टी मी तुझ्या कृपेने पृथ्वीवर निर्माण केली आहे.
त्वं गतिः सर्वभूतानां त्वं नेता त्वं जगद्गुरुः । त्वत्प्रसादेन देवेश सुखिनो विबुधाः सदा
तू सर्व जीवांचा आधार आहेस, तूच सर्वांचा नेता आहेस, तू जगाचा गुरु आहेस. तुझ्या कृपेने, हे देवाधिदेव, ज्ञानी लोक नेहमी सुखी असतात.
पृथिवी निर्भया देव त्वत्प्रसादात्सदाऽभवत् । तस्माद्भव विशालाक्ष यदुवंशविवर्धनः
देवा, तुझ्या कृपेने पृथ्वी नेहमीच निर्भय राहिली आहे. म्हणून, हे विशाल डोळ्यांनो, तू यदुवंशाचा वाढ करणारा हो.
धर्मसंस्थापनार्थाय दैत्यानां च बधाय च। जगतो धारणार्थाय विज्ञाप्यं कुरु मे विभो
धर्माची स्थापना करण्यासाठी, दैत्यांचा नाश करण्यासाठी आणि जगाचा आधार टिकवण्यासाठी, हे महाबळा, मी तुला ही विनंती करतो.
यत्तत्परमकं गुह्यं त्वत्प्रसादादिदं विभो। वासुदेव तदेतत्ते मयोद्गीतं यथातथम्
हे वासुदेव, परम आणि गूढ असं जे ज्ञान तुझ्या कृपेने मिळालं, ते मी तुला जसं आहे तसं सांगितलं.
सृष्ट्वा संकर्षणं देवं स्वयमात्मानमात्मना। कृष्ण त्वमात्मनास्राक्षीः प्रद्युम्नं चात्मसंभवम्
देवा, स्वतःपासूनच संकर्षणाची निर्मिती करून, कृष्णा, तू स्वतःपासूनच प्रद्युम्नाचीही उत्पत्ती केलीस.
प्रद्युम्नादनिरुद्धं त्वं यं विदुर्विष्णुमव्ययम्। अनिरुद्धोऽसृजन्मां वै ब्रह्माणं लोकधारिणम्
प्रद्युम्नापासून तू अनिरुद्ध निर्माण केलास, ज्याला ज्ञानी लोक अविनाशी विष्णू म्हणून ओळखतात. अनिरुद्धाने मग मला, या ब्रह्माला, जगाचा आधार असणारा निर्माण केलं.
वासुदेवमयः सोऽहं त्वयैवास्मि विनिर्मितः। तस्माद्याचामि लोकेश चतुरात्मानमात्मना। विभज्य भागशोत्मानं व्रज मानुषतां विभो
मी वासुदेवमय आहे, आणि तुझ्याच कृपेने मी घडलो आहे. म्हणून, हे लोकांचा अधिपती, मी तुझ्याकडे मागतो—तुझं चार भागातलं रूप विभागून, हे महाबळा, मानव रूप धारण कर.
तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै। धर्मं प्राप्य यशः प्राप्य योगं प्राप्स्यति तत्त्वतः
तेथे, असुरांचा वध करून सर्व लोकांच्या सुखासाठी, तू धर्म मिळवशील, कीर्ती मिळवशील आणि खरी योगसिद्धी प्राप्त करशील.
त्वां हि ब्रह्मर्षयो लोके देवाश्चामितविक्रम । तैस्तैर्हि नामभिर्युक्ता गायन्ति परमात्मकम्
हे अमाप सामर्थ्य असलेल्या, तुला ब्रह्मर्षी आणि देव विविध नावांनी जगात गातात, आणि सर्वश्रेष्ठ आत्मा म्हणून ओळखतात.
स्थिताश्च सर्वे त्वयि भूतसङ्घाः कृत्वाश्रयं त्वां वरदं सुबाहो। अनादिमध्यान्तमपारयोगं लोकस्य सेतुं प्रवदन्ति विप्राः
सर्व जीवसृष्टी तुझ्यातच स्थिर आहे, कारण त्यांनी तुझा, वर देणाऱ्या, दीर्घबाहू असलेल्या तुझा आधार घेतला आहे. ज्ञानी लोक तुला जगाचा पूल म्हणतात, ज्याला आरंभ, मध्य किंवा अंत नाही आणि ज्याचं योग सामर्थ्य अगम्य आहे.
ततः स भगवान्देवो लोकानामीश्वरेश्वरः। ब्रह्माणं प्रत्युवाचेदं स्रिग्धगम्भीरया गिरा
मग तो भगवंत, सर्व लोकांचा स्वामी आणि स्वाम्यांचा स्वामी, ब्रह्माला मृदू आणि गंभीर आवाजात म्हणाला.
विदितं तात योगान्मे सर्वमेतत्तवेप्सितम् । तथा तद्भवितेत्युक्त्वा तत्रैवान्तरधीयत
माझे सर्व योग आणि तुझ्या सर्व इच्छा मला माहीत आहेत, तात. 'तसंच होईल' असं सांगून तो तिथेच अदृश्य झाला.
ततो देवर्षिगन्धर्वा विस्मयं परमं गताः । कौतूहलपराः सर्वे पितामहमथाब्रुवन्
मग देवर्षी आणि गंधर्व अत्यंत आश्चर्यचकित झाले; सर्वजण कुतूहलाने भरून पितामहाला म्हणाले.
कोन्वयं यो भगवता प्रणम्य विनयाद्विभो । वाग्भिः स्तुतो वरिष्ठाभिः श्रोतुमिच्छाम तं वयम्
हा कोण आहे, ज्याला भगवंताने नम्रतेने वाकून, उत्तम शब्दांत स्तुती केली? आम्हाला त्याच्याबद्दल ऐकायचं आहे.
एवमुक्तस्तु भगवान्प्रत्युवाच पितामहः । देवब्रह्मर्षिगन्धर्वान्सर्वान्मधुरया गिरा
अशा प्रकारे विचारल्यावर, पितामह भगवंतांनी सर्व देव, ऋषी आणि गंधर्वांना अतिशय मधुर शब्दांत उत्तर दिले.
यत्तत्परं भविष्यं च भवितव्यं च यत्परम् । भूतात्मा च प्रभुश्चैव ब्रह्म यच्च परं पदम्
जे सर्वश्रेष्ठ आहे, जे भविष्यात घडणार आहे, जे घडल्याशिवाय राहणार नाही, सर्व सृष्टीचा आत्मा, सर्वांचा स्वामी आणि जे अंतिम ध्येय आहे, तेच ब्रह्म आहे.
तेनास्मि कृतसंवादः प्रसन्नेन सुरर्षभाः । जगतोऽनुग्रहार्थाय याचितो मे जगत्पतिः
त्या जगत्पतीसोबत मी प्रसन्न मनाने संवाद साधला आहे, हे श्रेष्ठ देवहो. जगाच्या कल्याणासाठी त्याने मला विनंती केली आहे.
मानुषं लोकमातिष्ठ वासुदेव इति श्रुतः । अस्रुराणां वधार्थाय संभवस्व महीतले
जो वासुदेव म्हणून ओळखला जातो, तो मानवांच्या लोकात वावरतो, आणि असुरांचा नाश करण्यासाठी पृथ्वीवर अवतरतो.
संग्रामे निहता ये ते दैत्यदानवराक्षसाः । त इमे नृषु संभूता घोररूपा महाबलाः
युद्धात जे दैत्य, दानव आणि राक्षस मारले गेले, तेच आता मानवांत जन्म घेऊन, भयंकर रूप आणि प्रचंड बळ घेऊन आले आहेत.
तेषां वधार्थं भगवान्नरेण सहितो वशी । मानुषीं योनिमास्थाय चरिष्यति महीतले
त्यांच्या नाशासाठी, भगवंत नरासोबत, मानव जन्म घेऊन, पृथ्वीवर वावरतील.
नरनारायणौ यौ तौ पुराणावृषिसत्तमौ । सहितो मानुषे लोके संभूतावमितद्युती
ते दोन प्राचीन आणि श्रेष्ठ ऋषी, नर आणि नारायण, एकत्रितपणे मानवांच्या लोकात तेजस्वी रूपात प्रकट झाले आहेत.
अजेयौ समरे यत्तौ सहितैरमरैरपि । मूढास्त्वेतौ न जानन्ति नरनारायणावृषी
समस्त देवांनी एकत्र येऊनसुद्धा जे युद्धात जिंकता येत नाहीत, असे हे नर-नारायण ऋषी, मूढ लोक त्यांना ओळखत नाहीत.
तस्याहमग्रजः पुत्रः सर्वस्य जगतः प्रभुः । वासुदेवोऽर्चनीयो वः सर्वलोकमहेश्वरः
त्यांचा मी मोठा भाऊ, पुत्र आणि सर्व जगाचा स्वामी आहे. वासुदेव तुमच्यासाठी पूज्य आहे, तो सर्व लोकांचा महान ईश्वर आहे.
तथा मनुष्योऽयमिति कदाचित्सुरसत्तमाः । नावज्ञेयो महावीर्यः शङ्खचक्रगदाधरः
म्हणून, हे श्रेष्ठ देवहो, जरी तो मानवासारखा दिसत असला, तरी शंख, चक्र आणि गदा धारण करणारा हा महावीर कधीही तुच्छ मानू नये.
एतत्परमकं गुह्यमेतत्परमकं पदम् । एतत्परमकं ब्रह्म एतत्परमकं यशः
हेच सर्वश्रेष्ठ गूढ, हेच अंतिम ध्येय, हेच श्रेष्ठ ब्रह्म आणि हेच सर्वोच्च यश आहे.
एतदक्षरमव्यक्तमेतद्वै शाश्वतं महः । यत्तत्पुरुषसंज्ञं वै गीयते ज्ञायते न च
हेच अक्षय, अव्यक्त आणि शाश्वत तेज आहे; ज्याला पुरुषोत्तम म्हणतात, त्याची केवळ स्तुती होते, पण तो पूर्णपणे समजत नाही.
एतत्परमकं तेज एतत्परमकं सुखम्। एतत्परमकं सत्यं कीर्तितं विश्वकर्मणा
हेच सर्वोच्च तेज, हेच श्रेष्ठ सुख, हेच सर्वोच्च सत्य आहे, असे विश्वकर्त्याने सांगितले आहे.
तस्मात्सेन्द्रैः सुरैः सर्वैर्लोकैश्चामितविक्रमःक । नावज्ञेयो वासुदेवो मानुषोऽयमिति प्रभुः
म्हणून, इंद्र, सर्व देव आणि सर्व लोकांनी, हा वासुदेव जरी मानव रूपात दिसत असला, तरी त्याला कधीही तुच्छ मानू नये, कारण तो अमाप सामर्थ्याचा स्वामी आहे.