एवमुक्त्वा ततः सर्वे धार्तराष्ट्रस्य सैनिकाः। अभ्यद्रवन्त संक्रुद्धा भीमसेनं महाबलम्
असं सांगितल्यावर धृतराष्ट्राच्या सैन्यातले सगळे सैनिक संतापून, मोठ्या ताकदीच्या भीमसेनावर तुटून पडले.
भगदत्तः प्रभिन्नेन कुञ्जरेण विशांपते । अभ्ययात्सहसा तत्रयत्र भीमो व्यवस्थितः
राजन, मग भगदत्ताने आपल्या वेड्या हत्तीवर बसून, जिथे भीम उभा होता तिथे अचानक धाव घेतली.
आपतन्नेव च रणे भीमसेनं शिलीमुखैः । अदृश्यं समरे चक्रे जीमूत इव भास्करम्
लढाईत धावत येताना भगदत्ताने आपल्या बाणांनी भीमसेनाला असा वेढा घातला की, रणभूमीत तो दिसेनासा झाला, जसा ढग सूर्याला झाकतात.
अभिमन्युमुखास्तत्तु नामृष्यन्त महारथाः । भीमस्याच्छादनं शङ्ख्ये स्वबाहुबलमाश्रिताः
पण अभिमन्यूच्या पुढाकाराने असलेले मोठे रथी हे पाहून, स्वतःच्या बळावर, भीमवर असा मारा सहन करू शकले नाहीत.
त एनं शरवर्षेण समन्तात्पर्यवारयन् । गजं च शरवृष्ट्या तु बिभिदुस्ते समन्ततः
त्यांनी चहुबाजूंनी बाणांचा मारा करून भगदत्ताला वेढले आणि त्या हत्तीवरही सर्व बाजूंनी बाणांचा वर्षाव केला.
स शस्त्रवृष्ट्याऽभिहतः समस्तैस्तैर्महारथैः। प्राग्ज्योतिषगजो राजन्नानालिङ्गैः सुतेजनैः
सर्व मोठ्या रथींच्या शस्त्रवर्षावाने प्राग्ज्योतिषाचा हत्ती, राजन, अनेक तीक्ष्ण बाणांनी भोसकला गेला.
संजातरुधिरोत्पीडः प्रेक्षणीयोऽभवद्रणे। गभस्तिभिरिवार्कस्य संस्यूतो जलदो महान्
त्याच्या जखमांतून रक्त वाहू लागले आणि तो रणभूमीत पाहण्यासारखा झाला, जसा सूर्याच्या किरणांनी छिद्रित झालेला मोठा ढग दिसतो.
संचोदितो मदस्रावी भगदत्तेन वारणः। अभ्यधावत तन्सर्वान्कालोत्सृष्ट इवान्तकः
भगदत्ताने उत्तेजित केलेला, मदाने ओथंबलेला तो हत्ती सर्वांवर असे धावला, जसा काळाने सोडलेला मृत्यूच.
द्विगुणं जवमास्थाय कम्पयंश्चरणैर्महीम्। तस्य तत्सुमहद्रूपं दृष्ट्वा सर्वे महारथाः
त्याने आपली गती दुप्पट केली, पायांनी पृथ्वी हादरवली, आणि त्याचे ते भव्य रूप पाहून सगळे मोठे रथी घाबरले.
असह्यं मन्यमानाश्च नातिप्रमनसोऽभवन् । ततस्तु नृपतिः क्रुद्धो भीमसेनं स्तनान्तरे
ते हे सहन करू शकत नव्हते आणि त्यांना फारसा आनंद झाला नाही; तेव्हा संतापलेल्या राजाने भीमसेनाच्या छातीवर प्रहार केला.
आजघान महाराज शरेणानतपर्वणा। सोऽतिविद्धो महेष्वासस्तेन राज्ञा महारथः
महान राजाने तीक्ष्ण बाणाने त्याच्यावर घाव घातला; त्या राजाच्या बाणाने मोठा धनुर्धारी आणि रथी भीमसेन गंभीर जखमी झाला.
मूर्च्छयाऽभिपरीतात्मा ध्वजयष्टिं समाश्रयत्। तांस्तु भीतान्समालक्ष्य भीमसेनं च मूर्च्छितम्
मूर्च्छेने ग्रासलेला भीमसेन आपला ध्वजदंड धरून उभा राहिला; त्यांना घाबरलेले आणि भीमसेन मूर्च्छित झालेला पाहून,
ननाद बलवन्नादं भगदत्तः प्रतापवान्। ततो घटोत्कचो राजन्प्रेक्ष्य भीमं तथाऽऽगतं
पराक्रमी आणि बलवान भगदत्ताने मोठ्याने गर्जना केली; आणि मग, राजन, घटोत्कचाने भीमला अशा अवस्थेत पाहिले.
संक्रुद्धो राक्षसो घोरस्तत्रैवान्तरधीयत। स कृत्वा दारुणां मायां भूरूणां भयवर्धिनीम्
रागाने पेटलेला आणि भीषण असलेला राक्षस तिथेच अदृश्य झाला; त्याने माणसांमध्ये भीती वाढवणारी भयंकर माया निर्माण केली.
अदृश्यत निमेषार्धाद्धोररूपं समास्थितः। ऐरावतं समारूढः स वै मायाकृतं स्वयम्
क्षणार्धात तो भीषण रूप धारण करून, स्वतःच्या मायेमुळे निर्माण केलेल्या ऐरावतावर आरूढ झालेला दिसला.
तस्य चान्येऽपि दिङ्वागा बभूवुरनुयायिनः। अञ्जनो वमानश्चैव महापद्मश्च सुप्रभः
त्याच्यासोबत आणखी काही साथी होते: अंजन, वामन आणि तेजस्वी महापद्म.
त्रय एते महानागा राक्षसैः समधिष्ठिताः। महाकायास्त्रिधा राजन्प्रस्रवन्तो मदं बहु
हे तिघेही मोठे हत्ती राक्षसांनी ग्रासलेले होते, त्यांचे शरीर प्रचंड होते आणि त्यांच्या अंगातून भरपूर मद वाहत होते, राजन.
तेजोवीर्यबलोपेता महाबलपराक्रमाः। घटोत्कचस्तु स्वं नागं चोदयामास तं तदा
ते तेज, पराक्रम आणि बळाने युक्त, अत्यंत बलवान होते; घटोत्कचाने तेव्हा आपल्या हत्तीला पुढे चालवले.
सगजं भगदत्तं तु हन्तुकामः परंतपः। ते चान्ये चोदिता नागा राक्षसैस्तैर्महाबलैः
शत्रूंना घाबरवणारा भीमसेन, भगदत्त आणि त्याचा हत्ती मारण्याच्या इच्छेने, तसेच त्या बलाढ्य राक्षसांनी उचकवलेले इतर हत्ती देखील, युद्धात उतरले.
परिपेतुः सुसंरब्धाश्चतुर्दंष्ट्राश्चतुर्दिशम्। भगदत्तस्य तं नागं विषाणैरभ्यपीडयन्
चार सुळे असलेले ते हत्ती अत्यंत संतापाने चारही दिशांनी धावले आणि भगदत्ताच्या हत्तीला आपल्या सुळ्यांनी जोरात धडक दिली.
स पीड्यमानस्तैर्नागैर्वेदनार्तः शराहतः। अनदत्सुमहानादमिन्द्राशनिसमस्वनम्
त्या हत्तींच्या आघाताने आणि बाणांच्या जखमांनी त्रासलेला तो हत्ती मोठ्या वेदनेने गरजला, त्याचा आवाज जणू काही इंद्राच्या वज्रासारखा कडकडणारा होता.
व्यवर्तत महाघोषो भैमसेनिशरार्दितः । मृदित्वा सर्वसैन्यानि तव पुत्रस्य भारत
भीमसेनाच्या बाणांनी त्रस्त झालेला तो मोठ्या आवाजाचा हत्ती, तुझ्या मुलाच्या सैन्याला चिरडून, मागे फिरला.
तस्य तं नदतो नादं सुघोरं भीमनिःश्वनम् । श्रुत्वा भीष्मोऽब्रवीद्द्रोणं राजानं च सुयोधनम्
त्या हत्तीच्या भीषण आणि भयावह गर्जनेचा आवाज ऐकून, भीष्माने द्रोण आणि राजा दुर्योधनाला सांगितले.
एष युध्यति संग्रामे हैडिम्बेन दुरात्मना। भगदत्तो महेष्वासः कृच्छ्रे च परिवर्तते
हा महान धनुर्धारी भगदत्त, दुष्ट हिडिंबाचा मुलगा भीमसेन याच्याशी युद्ध करत आहे आणि सध्या मोठ्या अडचणीत सापडला आहे.
राक्षसश्च महामायः स च राजाऽतिकोपनः । एतौ समेतौ समरे कालमृत्युसमावुभौ
तो राक्षस मोठ्या मायावी शक्तीचा आहे आणि राजा अत्यंत रागावलेला आहे; हे दोघे युद्धात एकत्र आले की, जणू काळमृत्यूच समोर उभे आहेत.
श्रीयते चैव हृष्टानां पाण्डवानां महास्वनः । हस्तिनश्चैव सुमहान्भीतस्य रुदितध्वनिः
पांडवांच्या आनंदाने गजर करणाऱ्या मोठ्या आरोळ्या आणि घाबरलेल्या हत्तीच्या मोठ्या किंकाळ्या ऐकू येत आहेत.
तत्र गच्छाम भद्रं वो राजानं परिरक्षितुम् । अरक्ष्यमाणः समरे क्षिप्रं प्राणान्विमोक्ष्यति
चला, आपल्याला तेथे जाऊन राजाचे रक्षण करावे लागेल; जर त्याचे युद्धात रक्षण झाले नाही, तर तो लवकरच प्राण सोडेल.
ते त्वरध्वं महावीर्याः किं चिरेण प्रयामहे । महान्हि वर्तते रौद्रः संग्रामो रोमहर्षणः
हे पराक्रमी वीरांनो, लवकर चला! उशीर कशाला? कारण एक भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध चालू आहे.
भक्तश्च कुलपुत्रश्च शूरश्च पृतनापतिः। युक्तं तस्य परित्राणं कर्तुमस्माभिरच्युत
तो आपला भक्त, कुलीन, शूर आणि सैन्याचा सेनापती आहे; म्हणून अच्युत, त्याचे रक्षण करणे आपले कर्तव्य आहे.
भीष्मस्य तद्वचः श्रुत्वा सर्व एव महारथाः । द्रोणभीष्मौ पुरस्कृत्य भगदत्तपरीप्सया
भीष्माचे शब्द ऐकून, सर्व महाबली रथी, द्रोण आणि भीष्म यांच्या पुढे, भगदत्ताला वाचवण्यासाठी निघाले.