सादिनश्चाश्वपृष्ठेभ्यो भूमौ वापि पदातिनः । गदया व्यवमत्सर्वान्वातो वृक्षानिवौजसा
घोड्यावर बसलेले सैनिक आणि जमिनीवरील पायदळ, सर्वांना त्याने आपल्या गदेद्वारे, जणू वारा झाडे उन्मळून टाकतो तसा, ठार केले.
भीमसेनो महाबाहुस्तव पुत्रस्य वै बले। सापि प्रञ्जानसामासैः प्रदिग्धा रुधिरेण च
तुझ्या पुत्राच्या सैन्यात, महाबाहू भीमसेन शत्रू आणि हत्तींच्या रक्ताने माखलेला दिसत होता.
अदृश्यत महारौद्रा गदा नागाश्वपातनी। तत्रतत्र हतैश्चापि मनुष्यगजवाजिभिः
त्याची ती मोठी, भयंकर गदा, जी हत्ती आणि घोडे खाली पाडत होती, जिथे तिथे माणसे, हत्ती आणि घोडे मारलेले पडलेले दिसत होते.
रणाङ्गणं समभवन्मृत्योरावाससन्निभम् । पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून्
युद्धभूमी जणू मृत्यूचेच घर बनली होती, जशी रुद्र रागावून पशूंना मारतो तेव्हा त्याचा धनुष्य दिसते.
यमदण्डोपमामुग्रामिन्द्राशनिसमस्वनाम् । ददृशुर्भीमसेनस्य रौद्रां विशसनीं गदाम्
सर्वांनी भीमसेनाची ती भयंकर गदा, जी यमाच्या दंडासारखी आणि इंद्राच्या वज्रासारखी गडगडणारी होती, पाहिली.
आविध्यतो गदां तस्य कौन्तेयस्य महात्मनः । बभौ रूपं महाघोरं कालस्येव युगक्षये
कुन्तीपुत्र भीमसेन गदा फिरवत असताना, तिचे रूप फारच भयंकर दिसत होते, जणू युगाच्या शेवटी काळच प्रकट झाला आहे.
तं तथा महतीं सेनां द्रावयन्तं पुनः पुनः । दृष्ट्वा मृत्युमवायान्तं सर्वे विमनसोऽभवन्
त्याला पुन्हा पुन्हा मोठ्या सैन्याला मागे हटवतांना आणि मृत्यू जवळ येत असल्याचं पाहून सर्वजण निराश झाले.
यतोयतः प्रेक्षते स्म गदामुद्यम्य पाण्डवः। तेनतेन स्म दीर्यन्ते सर्वसैन्यानि भारत
पांडवाने जिथे जिथे आपली गदा उंचावून पाहिलं, तिथे तिथे भरतांच्या सैन्याचे तुकडे झाले.
प्रदारयन्तं सैन्यानि बलेनामितविक्रमम् । ग्रसमानमनीकानि व्यादितास्यमिवान्तकम्
अप्रतिम ताकदीने सैन्य फाडत, तो मृत्यूसारखा मोठं तोंड उघडून सैन्याच्या तुकड्या गिळत होता.
तं तथा भीमकर्माणं प्रगृहीतमहागदम् । दृष्ट्वा वृकोदरं भीष्मः सहसैव समभ्ययात्
वृकोदराने मोठी गदा हातात घेऊन भयंकर कृत्य करत असल्याचं पाहून भीष्म लगेच त्याच्याकडे धावला.
महता रथघोषेण रथेनादित्यवर्चसा । छादयञ्शरवर्षेण पर्जन्य इव वृष्टिमान्
सूर्यासारखा तेजस्वी रथ आणि मोठ्या गजरासह, भीष्माने पावसाळ्या ढगासारखा बाणांचा वर्षाव करत त्याच्यावर झाकलं.
तमायान्तं तथा दृष्ट्वा व्यात्ताननमिवान्तकम् । भीष्मं भीमो महाबाहुः प्रत्युदीयादमर्षितः
मृत्यूसारखं मोठं तोंड उघडून भीष्म येताना पाहून, भिमाने रागाने आणि बलाने त्याच्याशी भिडायला धाव घेतली.
तस्मिन्क्षणे सात्यकिः सत्यसन्धः शिनिप्रवीरोऽभ्यपतत्पितामहम्। निघ्नन्नमित्रान्धनुषा दृढेन संकम्पयंस्तव पुत्रस्य सैन्यम्
त्याच क्षणी, सत्यप्रतिज्ञ सात्यकी, शिनीकुळातील वीर, आपल्या मजबूत धनुष्याने शत्रू मारत, तुझ्या मुलाच्या सैन्याला हादरवत, पितामहावर तुटून पडला.
तं यान्तमश्वै रजतप्रकाशैः शरान्वपन्तं निशितान्सुपुङ्खान्। नाशक्नवन्धारयितुं तदानीं सर्वे गणा भारत ये त्वदीयाः
चांदीसारखे चमकणारे घोडे आणि धारदार, सुंदर पिसांच्या बाणांचा वर्षाव करत तो पुढे सरसावत असताना, भरता, तुझ्या सैन्यातील कोणीही त्याला थांबवू शकला नाही.
अविध्यदेनं दशभिः पृषत्कैः- रलम्बुसो राक्षसोऽसौ तदानीम् । शरैश्चतुर्भिः प्रतिविद्ध्य तं च नप्ता शिनेरभ्यपतद्रथेन
त्या वेळी अलंबुष नावाच्या राक्षसाने त्याच्यावर दहा बाण सोडले, आणि शिनीकुळातील नातवाने चार बाणांनी प्रत्युत्तर देत रथावरून त्याच्यावर झडप घातली.
अन्वागतं वृष्णिवरं निशम्य तं शत्रुमध्ये परिवर्तमानम्। प्रद्रावयन्तं कुरुपुङ्गवांश्च पुनः पुनश्च प्रणदन्तमाजौ
वृष्णिकुळातील श्रेष्ठ योद्धा शत्रूंच्या मध्ये फिरत आहे, कुरूंच्या वीरांना पुन्हा पुन्हा पळवत आहे आणि रणभूमीत मोठ्याने गर्जना करत आहे, हे ऐकून—
योधास्त्वदीयाः शरवर्षैरवर्ष- न्मेघा यथा भूधरमम्बुवेगैः । तथापि तं धारयितुं न शेकु- र्मध्यंदिने सूर्यमिवातपन्तम्
तुझ्या सैनिकांनी त्याच्यावर ढग जसा डोंगरावर पाऊस पाडतो तसा बाणांचा वर्षाव केला, पण तरीही, तो दुपारच्या सूर्यासारखा प्रखर असल्यामुळे, त्याला कोणीही थांबवू शकले नाही.
न तत्र कश्चिन्नविषण्ण आसी- दृते राजन्सोमदत्तस्य पुत्रात्। स वै समादाय धनुर्महात्मा भिरिश्रवा भारत सौमदत्तिः
तेथे सोमदत्ताचा मुलगा सोडून इतर कोणीही निराश झाला नव्हता; तो महान आत्मा भूरिश्रवा, भरता, धनुष्य उचलून उभा राहिला.
दृष्ट्वा रथान्स्वान्व्यपनीयमाना- न्प्रत्युद्ययौ सात्यकिं योद्धुमिच्छन्
आपले रथ मागे हटवले जात आहेत हे पाहून, त्याने सात्यकीशी लढण्याची इच्छा धरून पुढे सरसावला.
ततो भूरिश्रवा राजन्सात्यकिं नवभिः शरैः। प्राविध्यद्भृशसंक्रुद्धस्तोत्रैरिव महाद्विपम्
मग, राजन, भूरिश्रवाने प्रचंड संतापाने सात्यकीवर नव बाण सोडले, जणू मोठ्या हत्तीला अंकुश टोचावा तसं.
कौरवं सात्यकिश्चैव शरैः सन्नतपर्वभिः। अवारयदमेयात्मा सर्वलोकस्य पश्यतः
सात्यकीने, ज्या बाणांचे सांधे सुंदर गुळगुळीत होते, अशा बाणांनी त्या कौरवाला सर्वांच्या समोर रोखून धरले.
ततो दुर्योधनो राजा सोदर्यैः परिवारितः। सोमदत्तिं रणे यत्तः समन्तात्पर्यवारयत्
मग दुर्योधन राजा, आपल्या भावंडांनी वेढलेला, रणभूमीत सर्व बाजूंनी सोमदत्ताच्या मुलाचे रक्षण करू लागला.
तं चैव पाण्डवाः सर्वे सात्यकिं रभसं रणे। परिवार्य स्थिताः सङ्ख्ये समन्तात्सुमहौजसः
आणि सर्व पांडव, मोठ्या सामर्थ्याने, रणभूमीत सात्यकीला चारही बाजूंनी घेरून उभे राहिले.
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो गजामुद्यम्य भारत । दुर्योधनमुखान्सर्वान्पुत्रांस्ते पर्यवारयत्
भिमसेनाने, संतापाने गदा उचलून, भरता, दुर्योधनासह तुझे सर्व पुत्र रोखून धरले.
रथैरनेकसाहस्रैः क्रोधामर्षसमन्वितः । नन्दकस्तव पुत्रस्तु भीमसेनं महाबलम्
नंदक, तुझा मुलगा, प्रचंड रागाने आणि संतापाने भरून, हजारो रथांसह बलवान भीमसेनावर तुटून पडला.
विव्याध विशिखैः षड्भिः कङ्कपत्रैः शिलाशितैः । दुर्योधनस्तदा राजन्भीमसेनं महारथम्
त्या वेळी, राजन, दुर्योधनाने तीक्ष्ण आणि कांगाच्या पिसांनी मढवलेल्या सहा बाणांनी महाबलवान भीमसेनावर वार केला.
आजघानोरसि क्रुद्धो मार्गणैर्नवभिः शितैः । ततो भीमो महाबाहुः स्वरथं सुमहाबलः
रागाने पेटून, त्याने नव तीक्ष्ण बाणांनी भीमाच्या छातीवर घाव घातला; मग महाबाहू आणि अतिशय बलवान भीमाने आपला सुंदर रथ चढला.
आरुरोह रथश्रेष्ठं विशोकं चेदमब्रवीत् । एते महारथाः शूरा धार्तराष्ट्राः समागताः
तो उत्तम रथावर चढून, विशोकाला म्हणाला, 'हे धृतराष्ट्रपुत्र, हे पराक्रमी महायोध्दे येथे एकत्र आले आहेत.'
मामेव भृशसंक्रुद्धा हन्तुमभ्युद्यता युधि। मनोरथद्रुमोऽस्माकं चिन्तितो बहुवार्षिकः
'हे सर्वजण, फारच संतापलेले, युद्धात मला मारण्याच्या इर्षेने उभे आहेत; आपण कित्येक वर्षे जपलेली मनोकामना, जणू काही कल्पवृक्षासारखी, आता पूर्ण होण्याच्या मार्गावर आहे.'
सफलः सूत चाद्येह योऽहं पश्यामि सोदरान्। यत्राशोकसमुत्क्षिप्ता रेणवो रथनेमिभिः
'सारथ्या, आज ती इच्छा इथे पूर्ण झाली आहे, कारण मी माझ्या सख्ख्या भावांना पाहतो आहे, जिथे रथांच्या चाकांनी उडवलेली धूळ दुःखाविना आकाशात पसरली आहे.'