ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः। नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
तेव्हा द्रौपदीचे पुत्र, महान रथी अभिमन्यू, नकुल, सहदेव आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न,
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान्। अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान्
भीमच्या मागून संरक्षण करत, त्यांनी धावत येणाऱ्या हत्तीवर बाणांचा वर्षाव केला, जणू ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात तसे.
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा । क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः। न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम्
नकुल, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, रणभूमीत कापणीचे बाण, रुंद टोकाचे बाण, काटेरी बाण आणि धारदार पिवळ्या टोकाचे बाण याने हत्तीवर बसलेल्या वीरांची मस्तके उडवू लागला.
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः । अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः
त्यांच्या अंगावरून पडणारी मस्तके, दागिन्यांनी सजलेली हात आणि अंकुश धरलेली पंजे, जणू दगडांचा पाऊस पडतो आहे असे भासत होते.
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः। अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव
हत्तींच्या खांद्यावर, डोकी उडालेल्या हत्तीस्वारांचे शरीर, जणू डोंगरशिखरावर शेंड्यांची फांदी तुटलेल्या झाडांसारखे दिसत होते.
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान्। पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना
आम्ही पृथसेनाच्या धृष्टद्युम्नाने मारलेले इतर मोठे हत्ती, खाली पडताना आणि पडलेले, पाहिले.
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम्। प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति
मग मागध देशाचा राजा, पृथ्वीचा स्वामी, ऐरावतासारखा एक हत्ती अभिमन्यूच्या रथाकडे पाठवू लागला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् । जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा
तो मागध राजाचा मोठा हत्ती धावत येताना पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा अभिमन्यू, एकाच बाणाने त्याला ठार मारला.
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः। राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः
तो हत्ती वाकला असताना, शत्रूंच्या नगरांचा जिंकणारा कार्ष्णी, चांदीच्या पिसाऱ्याचा रुंद बाण सोडून, त्या राजाचे डोके उडवले.
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः। व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव
पांडव भीमसेन त्या हत्तींच्या सैन्यात शिरला आणि रणभूमीत, जणू पर्वतांमध्ये हत्तींचा राजा वावरतो तसा, फिरू लागला.
एकप्रहारनिहतान्भीमसेनेन दन्तिनः। अपश्याम रणे तस्मिन्गिरीन्वज्रहतानिव
भीमसेनाने एका फटक्यात मारलेले हत्ती आम्ही रणभूमीत पडलेले पाहिले, जणू काही वज्राने फोडलेले डोंगरच तिथे पडले होते.
भग्नदन्तान्भग्नकरान्भग्नसक्थीश्च वारणान्। भग्नपृष्ठत्रिकानन्यान्निहतान्पर्वतोपमान्
काही हत्तींचे सुळे तुटलेले, काहींचे हातपाय मोडलेले, काहींच्या मांडी तुटलेल्या, काहींच्या पाठीत आणि कंबरेत भगदाड पडलेले, हे सगळे पर्वतासारखे मोठे हत्ती मृत्यू पावलेले आम्ही पाहिले.
नदतः सीदतश्चान्यान्विमुखान्समरे गतान्। विद्रुतान्भयसंविग्नांस्तथा विशकृतोऽपरान्
काही हत्ती मोठ्याने डरकाळ्या फोडत होते, काही खाली बसत होते, काही घाबरून पळत होते, तर काही जखमी होऊन घाबरून दूर पळत होते.
भीमसेनस्य मार्गेषु पतितान्पर्वतोपमान् । अपश्यं निहतान्नागान्राजन्निष्ठीवतोपरान्
राजा, भीमसेनाच्या वाटेवर पर्वतासारखे मोठे हत्ती मारले जाऊन सोंडे पसरून पडलेले मी पाहिले.
वमन्तो रुधिरं चान्ये भिन्नकुम्भा महागजाः । विह्नलन्तो गता भूमिं शैला इव धरातले
काही मोठ्या हत्तींचे कपाळ फाटले होते, ते रक्त ओकून थकून जमिनीवर कोसळले, जणू काही डोंगरच पृथ्वीवर कोसळले आहेत.
मेदोरुधिरदिग्धाङ्गो वसामज्जासमुक्षितः । व्यचरत्समरे भीमो दण्डपाणिरिवान्तकः
भीमाचे अंग मेद आणि रक्ताने माखलेले, मज्जा ओतलेली, तो रणभूमीत दंड घेऊन फिरत होता, जणू मृत्यूच अवतरला आहे.
गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्वृकोदरः । घोरः प्रतिभयश्चासीत्पिनाकीव पिनाकभृत्
वृकोदराच्या हातात हत्तींच्या रक्ताने माखलेली गदा होती, तो इतका भयंकर आणि भीतीदायक दिसत होता की जणू पिनाकधारी शंकरच.
संमथ्यमानाः क्रुद्धेन भीमसेनेन दन्तिनः । सहसा प्राद्रवन्क्लिष्ठा मृद्गन्तस्तव वाहिनीम्
भीमसेनाच्या रागाने चुरडलेले हत्ती घाबरून अचानक पळू लागले आणि पळता पळता तुझ्या सैन्यावर तुडवू लागले.
तं हि वीरं महेष्वासं सौभद्रप्रमुखा रथाः । पर्यरक्षन्त युध्यन्तं वज्रायुधमिवामराः
त्या शूर भीमसेनाला, लढताना, सुभद्रापुत्र आदी रथांनी वेढून राखले, जसे देवांनी वज्रधारी इंद्राचे रक्षण केले.
शोणिताक्तां गदां बिभ्रदुक्षितां गजशोणितैः । कृतान्त इव रोद्रात्मा भीमसेनो व्यदृश्यत
भीमसेनाचा रौद्र भाव प्रकट झाला होता, त्याच्या हातात हत्तींच्या रक्ताने माखलेली गदा होती, तो मृत्यूसारखा दिसत होता.
व्यायच्छमानं गदया दिक्षु सर्वासु भारत। अपश्याम रणे भीमं नृत्यन्तमिव शङ्करम्
रणभूमीत आम्ही भीमाला सर्व दिशांना गदा फिरवतांना पाहिले, तो जणू शंकरच नृत्य करतो आहे असे वाटत होते.
यमदण्डोपमां गुर्वीमिन्द्राशनिसमकस्वनाम् । अपश्याम महाराय रौद्रां विशसनीं गदाम्
महामहाराज, आम्ही ती भयंकर गदा पाहिली, जी यमाच्या दंडासारखी जड आणि इंद्राच्या वज्रासारखी गडगडणारी होती, विनाश करणारी शस्त्र.
विमिश्रां केशमञ्जाभिः प्रदिग्धां रुधिरेण च। पिनाकमिव रुद्रस्य क्रुद्धस्याभिघ्नतः पशून्
ती गदा केसांच्या गुच्छांनी आणि रक्ताने माखलेली होती, जणू रुद्राने क्रोधाने पशूंना मारताना त्याचा पिनाक धनुष्यच.
यथा पशूनां सङ्घातं यष्ट्या पालः प्रकालयेत्। तथा भीमो गजानीकं गदया समकालयत्
जसा गुराखी काठीने जनावरांचा कळप हाकतो, तसा भीमाने गदेद्वारे हत्तींची फौज हाकली.
गदया वध्यमानास्ते मार्गणैश्च समन्ततः। स्वान्यनीकानि मृद्गन्तः प्राद्रवन्कुञ्जरास्तव
गदेद्वारे मारले गेले आणि चहुबाजूंनी बाणांनी भोसकले गेलेले तुझे हत्ती घाबरून आपल्याच सैन्यावर तुडवत पळून गेले.
महावात इवाभ्राणि विधमित्वा स वारणान्। अतिष्ठत्तुमुले भीमः श्मशान इव शूलभृत्
जसा मोठा वारा ढग उडवून लावतो, तसा भीमाने हत्तींचा पराभव केला आणि त्या भयानक रणभूमीत शूलधारी प्रमाणे ठाम उभा राहिला.
हते तस्मिन्गजानीके पुत्रो दुर्योधनस्तव। भीमसेनं ध्नतेत्येवं सर्वसैन्यान्यचोदयत्
हत्तींची ती फौज नष्ट झाल्यावर तुझ्या पुत्राने, दुर्योधनाने, सर्व सैन्याला भीमसेनावर हल्ला करण्यास उद्युक्त केले.
ततः सर्वाण्यनीकानि तव पुत्रस्य शासनात्। अभ्यद्रवन्भीमसेनं नदन्तं भैरवान्रवान्
मग तुझ्या पुत्राच्या आज्ञेने सर्व सैन्यांनी भीमसेनावर भयंकर गर्जना करत एकत्र हल्ला केला.
तं बलौघमपर्यन्तं देवैरपि सुदुःसहम् । आपतन्तं सुदुष्पारं समुद्रिमिव पर्वणि
तो सैन्यांचा प्रचंड लोंढा, ज्याला देवांनाही थोपवता येत नाही, असा आवेगाने पुढे आला, जणू काही भरतीच्या वेळी समुद्रच ओसंडून वाहतो आहे.
रथनागाश्वकलिलं शङ्खदुन्दुभिनादितम् । अनन्तरथपादातं रजसा सर्वतो वृतम्
त्या सैन्यात रथ, हत्ती, घोडेぎ भरले होते, शंख-डंके वाजत होते, सर्वत्र पायदळ आणि रथांनी गर्दी झाली होती, आणि धुळीने सगळीकडे अंधारून गेले होते.