अविध्येतां शरैस्तीक्ष्णैस्तदद्भुतमिवाभवत्। ततः शल्यो महाराज स्वस्त्रीयौ रथिनां वरौ
त्यांनी त्याच्यावर तीक्ष्ण बाणांनी वार केला, आणि ते दृश्य अद्भुत वाटले. मग, राजन, रथींमध्ये श्रेष्ठ असलेला शल्य,
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ । छाद्यमानौ ततस्तौ कतु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः
त्यांना अनेक बाणांनी सन्मानित केले, त्यांच्या वारांना उत्तर देण्याचा प्रयत्न केला; पण बाणांनी झाकले गेले तरी माद्रीचे ते दोन पुत्र हलले नाहीत.
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः । विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः
तेव्हा भीमसेनाने, आपल्या प्रचंड बळाने, दुर्योधनाला पाहून, हा संघर्ष संपवायचा निर्धार केला आणि आपली गदा हातात घेतली.
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव श्रृङ्गिणम्। भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात्
भीमसेनाने गदा उंचावलेली पाहून, जणू कैलास पर्वताचा कडा उभा आहे असे वाटावे, तुझ्या पुत्रांनी त्या दीर्घबाहू वीरापासून घाबरून पळ काढला.
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत्। अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम्
पण दुर्योधन फारच संतापला आणि त्याने मागध राजाला, दहा हजार वेगवान हत्तींच्या सैन्यासह, पुढे पाठवले.
गजानीकेन सहितस्तेन राजा सुयोधनाः । मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात्
हत्तींच्या सैन्याबरोबर, राजा सुयोधनाने मागध राजाला पुढे ठेवून, भीमसेनाकडे कूच केली.
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः । गदापाणिरवारोहद्रथांत्सिंह इवोन्नदन्
हत्तींचे सैन्य धावत येताना पाहून, वृष्णिकुलातील भीम, गदा हातात घेऊन, सिंहासारखा गर्जना करत रथावरून खाली उतरला.
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम्। अभ्यधावद्गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः
डोंगरासारखी जड आणि मोठी गदा घट्ट पकडून, तो भीमसेन हत्तींच्या सैन्याकडे, जणू मृत्यूच मोठ्या तोंडाने धावतो तसा, धावला.
स गजान्गदया निघ्नन्व्यचरत्समरे बली। भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः
मजबूत बाहू असलेला भीमसेन, गदाने हत्तींना मारत, रणभूमीत वीजेसारखा फिरू लागला, जणू इंद्र वज्र घेऊन फिरतो तसा.
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना । व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भिमस्य गर्जतः
भीमच्या प्रचंड आणि काळजात धडकी भरवणाऱ्या गर्जनेने, एकत्र जमलेले हत्ती घाबरून अस्वस्थ झाले.
ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः। नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
तेव्हा द्रौपदीचे पुत्र, महान रथी अभिमन्यू, नकुल, सहदेव आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न,
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान्। अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान्
भीमच्या मागून संरक्षण करत, त्यांनी धावत येणाऱ्या हत्तीवर बाणांचा वर्षाव केला, जणू ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात तसे.
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा । क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः। न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम्
नकुल, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, रणभूमीत कापणीचे बाण, रुंद टोकाचे बाण, काटेरी बाण आणि धारदार पिवळ्या टोकाचे बाण याने हत्तीवर बसलेल्या वीरांची मस्तके उडवू लागला.
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः । अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः
त्यांच्या अंगावरून पडणारी मस्तके, दागिन्यांनी सजलेली हात आणि अंकुश धरलेली पंजे, जणू दगडांचा पाऊस पडतो आहे असे भासत होते.
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः। अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव
हत्तींच्या खांद्यावर, डोकी उडालेल्या हत्तीस्वारांचे शरीर, जणू डोंगरशिखरावर शेंड्यांची फांदी तुटलेल्या झाडांसारखे दिसत होते.
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान्। पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना
आम्ही पृथसेनाच्या धृष्टद्युम्नाने मारलेले इतर मोठे हत्ती, खाली पडताना आणि पडलेले, पाहिले.
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम्। प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति
मग मागध देशाचा राजा, पृथ्वीचा स्वामी, ऐरावतासारखा एक हत्ती अभिमन्यूच्या रथाकडे पाठवू लागला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् । जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा
तो मागध राजाचा मोठा हत्ती धावत येताना पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा अभिमन्यू, एकाच बाणाने त्याला ठार मारला.
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः। राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः
तो हत्ती वाकला असताना, शत्रूंच्या नगरांचा जिंकणारा कार्ष्णी, चांदीच्या पिसाऱ्याचा रुंद बाण सोडून, त्या राजाचे डोके उडवले.
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः। व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव
पांडव भीमसेन त्या हत्तींच्या सैन्यात शिरला आणि रणभूमीत, जणू पर्वतांमध्ये हत्तींचा राजा वावरतो तसा, फिरू लागला.
एकप्रहारनिहतान्भीमसेनेन दन्तिनः। अपश्याम रणे तस्मिन्गिरीन्वज्रहतानिव
भीमसेनाने एका फटक्यात मारलेले हत्ती आम्ही रणभूमीत पडलेले पाहिले, जणू काही वज्राने फोडलेले डोंगरच तिथे पडले होते.
भग्नदन्तान्भग्नकरान्भग्नसक्थीश्च वारणान्। भग्नपृष्ठत्रिकानन्यान्निहतान्पर्वतोपमान्
काही हत्तींचे सुळे तुटलेले, काहींचे हातपाय मोडलेले, काहींच्या मांडी तुटलेल्या, काहींच्या पाठीत आणि कंबरेत भगदाड पडलेले, हे सगळे पर्वतासारखे मोठे हत्ती मृत्यू पावलेले आम्ही पाहिले.
नदतः सीदतश्चान्यान्विमुखान्समरे गतान्। विद्रुतान्भयसंविग्नांस्तथा विशकृतोऽपरान्
काही हत्ती मोठ्याने डरकाळ्या फोडत होते, काही खाली बसत होते, काही घाबरून पळत होते, तर काही जखमी होऊन घाबरून दूर पळत होते.
भीमसेनस्य मार्गेषु पतितान्पर्वतोपमान् । अपश्यं निहतान्नागान्राजन्निष्ठीवतोपरान्
राजा, भीमसेनाच्या वाटेवर पर्वतासारखे मोठे हत्ती मारले जाऊन सोंडे पसरून पडलेले मी पाहिले.
वमन्तो रुधिरं चान्ये भिन्नकुम्भा महागजाः । विह्नलन्तो गता भूमिं शैला इव धरातले
काही मोठ्या हत्तींचे कपाळ फाटले होते, ते रक्त ओकून थकून जमिनीवर कोसळले, जणू काही डोंगरच पृथ्वीवर कोसळले आहेत.
मेदोरुधिरदिग्धाङ्गो वसामज्जासमुक्षितः । व्यचरत्समरे भीमो दण्डपाणिरिवान्तकः
भीमाचे अंग मेद आणि रक्ताने माखलेले, मज्जा ओतलेली, तो रणभूमीत दंड घेऊन फिरत होता, जणू मृत्यूच अवतरला आहे.
गजानां रुधिरक्लिन्नां गदां बिभ्रद्वृकोदरः । घोरः प्रतिभयश्चासीत्पिनाकीव पिनाकभृत्
वृकोदराच्या हातात हत्तींच्या रक्ताने माखलेली गदा होती, तो इतका भयंकर आणि भीतीदायक दिसत होता की जणू पिनाकधारी शंकरच.
संमथ्यमानाः क्रुद्धेन भीमसेनेन दन्तिनः । सहसा प्राद्रवन्क्लिष्ठा मृद्गन्तस्तव वाहिनीम्
भीमसेनाच्या रागाने चुरडलेले हत्ती घाबरून अचानक पळू लागले आणि पळता पळता तुझ्या सैन्यावर तुडवू लागले.
तं हि वीरं महेष्वासं सौभद्रप्रमुखा रथाः । पर्यरक्षन्त युध्यन्तं वज्रायुधमिवामराः
त्या शूर भीमसेनाला, लढताना, सुभद्रापुत्र आदी रथांनी वेढून राखले, जसे देवांनी वज्रधारी इंद्राचे रक्षण केले.
शोणिताक्तां गदां बिभ्रदुक्षितां गजशोणितैः । कृतान्त इव रोद्रात्मा भीमसेनो व्यदृश्यत
भीमसेनाचा रौद्र भाव प्रकट झाला होता, त्याच्या हातात हत्तींच्या रक्ताने माखलेली गदा होती, तो मृत्यूसारखा दिसत होता.