अभ्यवर्तन्तं संहृष्टाः परस्परवधैषिणः। ते वै समेयुः संग्रामे राजन्दुर्मन्त्रिते तव
एकमेकांचा नाश करण्यासाठी उत्सुक असलेले ते सर्व आनंदाने पुढे गेले; राजन, तुझ्या चुकीच्या सल्ल्यामुळे त्या युद्धात ते एकमेकांवर तुटून पडले.
तस्मिन्दशरथे क्रुद्धे वर्तमाने महाभये। तावकानां परेषां वा प्रेक्षका रथिनोऽभवन्
त्या दहा रथांच्या भयंकर लढाईत, तुझ्या आणि शत्रूच्या बाजूचे रथी केवळ प्रेक्षक झाले.
शस्त्राण्यनेकरूपाणि विसृजन्तो महारथाः। अन्योन्यमभिनर्दन्तः संप्रहारं प्रचक्रिरे
महान रथी अनेक प्रकारची शस्त्रे सोडत, एकमेकांवर गर्जना करत, भीषण युद्ध करीत होते.
ते तदा जातसंरम्भाः सर्वेऽन्योन्यं जिघांसवः । अन्योन्यमभिमर्दन्तः स्पर्धमानाः परस्परम्
त्या वेळी, सगळेजण क्रोधाने भरलेले, एकमेकांचा नाश करण्याचा निर्धार करून, एकमेकांशी स्पर्धा करत तुटून पडले.
अन्योन्यस्पर्धया राजञ्ज्ञातयः संगता मिथः । महास्राणि विमुञ्चन्तः समापेतुरमर्षिणः
राजन, आपापसात स्पर्धा करणारे नातेवाईक एकत्र आले आणि प्रचंड शस्त्रास्त्रे सोडत, रागाने एकमेकांवर तुटून पडले.
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नं महारणे । विव्याध निशितैर्बाणैश्चतुर्भिः समरे द्रुतम्
दुर्योधनाने रागाने धृष्टद्युम्नावर मोठ्या युद्धात चार तीक्ष्ण बाणांनी झडप घातली.
दुर्मर्षणश्च विंशत्या चित्रसेनश्च प?ञ्चभिः । दुर्मुखो नवभिर्बाणैर्दुःसहश्चापि सप्तभिः
दुर्मर्षणाने वीस बाणांनी, चित्रसेनाने पाच बाणांनी, दुर्मुखाने नऊ बाणांनी आणि दुःसहाने सात बाणांनी वार केला.
विविंशतिः पञ्चभिश्च त्रिभिर्दुःशासनस्तथा। तान्प्रत्यविध्यद्राजेन्द्र पार्षतः शत्रुतापनः
विविंशतीने पाच बाणांनी, दुःशासनाने तीन बाणांनी वार केला; पण पृषतपुत्र, शत्रूंचा छळ करणारा, राजन, त्यांना प्रत्युत्तर दिले.
एकैकं पञ्चविंशत्या दर्शयन्पाणिलाघवम् । सत्यव्रतं च समरे पुरुमित्रं च भारत
त्याने आपल्या हातातील कौशल्य दाखवत, प्रत्येकावर पंचवीस बाण सोडले, तसेच सत्यव्रत आणि पुरुमित्रावरही युद्धात बाणांचा वर्षाव केला.
अभिमन्युरविध्यत्तु दशभिर्दशभिः शरैः। माद्रीपुत्रौ तु समरे मातुलं मातृनन्दनौ
अभिमन्यूनं प्रत्येकावर दहा बाण सोडले; माद्रीचे पुत्र, आईचे लाडके, युद्धात आपल्या मामा म्हणजे मद्रराजावर बाणांचा मारा करू लागले.
अविध्येतां शरैस्तीक्ष्णैस्तदद्भुतमिवाभवत्। ततः शल्यो महाराज स्वस्त्रीयौ रथिनां वरौ
त्यांनी त्याच्यावर तीक्ष्ण बाणांनी वार केला, आणि ते दृश्य अद्भुत वाटले. मग, राजन, रथींमध्ये श्रेष्ठ असलेला शल्य,
शरैर्बहुभिरानर्च्छत्कृतप्रतिकृतैषिणौ । छाद्यमानौ ततस्तौ कतु माद्रीपुत्रौ न चेलतुः
त्यांना अनेक बाणांनी सन्मानित केले, त्यांच्या वारांना उत्तर देण्याचा प्रयत्न केला; पण बाणांनी झाकले गेले तरी माद्रीचे ते दोन पुत्र हलले नाहीत.
अथ दुर्योधनं दृष्ट्वा भीमसेनो महाबलः । विधित्सुः कलहस्यान्तं गदां जग्राह पाण्डवः
तेव्हा भीमसेनाने, आपल्या प्रचंड बळाने, दुर्योधनाला पाहून, हा संघर्ष संपवायचा निर्धार केला आणि आपली गदा हातात घेतली.
तमुद्यतगदं दृष्ट्वा कैलासमिव श्रृङ्गिणम्। भीमसेनं महाबाहुं पुत्रास्ते प्राद्रवन्भयात्
भीमसेनाने गदा उंचावलेली पाहून, जणू कैलास पर्वताचा कडा उभा आहे असे वाटावे, तुझ्या पुत्रांनी त्या दीर्घबाहू वीरापासून घाबरून पळ काढला.
दुर्योधनस्तु संक्रुद्धो मागधं समचोदयत्। अनीकं दशसाहस्रं कुञ्जराणां तरस्विनाम्
पण दुर्योधन फारच संतापला आणि त्याने मागध राजाला, दहा हजार वेगवान हत्तींच्या सैन्यासह, पुढे पाठवले.
गजानीकेन सहितस्तेन राजा सुयोधनाः । मागधं पुरतः कृत्वा भीमसेनं समभ्ययात्
हत्तींच्या सैन्याबरोबर, राजा सुयोधनाने मागध राजाला पुढे ठेवून, भीमसेनाकडे कूच केली.
आपतन्तं च तं दृष्ट्वा गजानीकं वृकोदरः । गदापाणिरवारोहद्रथांत्सिंह इवोन्नदन्
हत्तींचे सैन्य धावत येताना पाहून, वृष्णिकुलातील भीम, गदा हातात घेऊन, सिंहासारखा गर्जना करत रथावरून खाली उतरला.
अद्रिसारमयीं गुर्वीं प्रगृह्य महतीं गदाम्। अभ्यधावद्गजानीकं व्यादितास्य इवान्तकः
डोंगरासारखी जड आणि मोठी गदा घट्ट पकडून, तो भीमसेन हत्तींच्या सैन्याकडे, जणू मृत्यूच मोठ्या तोंडाने धावतो तसा, धावला.
स गजान्गदया निघ्नन्व्यचरत्समरे बली। भीमसेनो महाबाहुः सवज्र इव वासवः
मजबूत बाहू असलेला भीमसेन, गदाने हत्तींना मारत, रणभूमीत वीजेसारखा फिरू लागला, जणू इंद्र वज्र घेऊन फिरतो तसा.
तस्य नादेन महता मनोहृदयकम्पिना । व्यत्यचेष्टन्त संहत्य गजा भिमस्य गर्जतः
भीमच्या प्रचंड आणि काळजात धडकी भरवणाऱ्या गर्जनेने, एकत्र जमलेले हत्ती घाबरून अस्वस्थ झाले.
ततस्तु द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः। नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
तेव्हा द्रौपदीचे पुत्र, महान रथी अभिमन्यू, नकुल, सहदेव आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न,
पृष्ठं भीमस्य रक्षन्तः शरवर्षेण वारणान्। अभ्यवर्षन्त धावन्तो मेघा इव गिरिव्रजान्
भीमच्या मागून संरक्षण करत, त्यांनी धावत येणाऱ्या हत्तीवर बाणांचा वर्षाव केला, जणू ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात तसे.
नाकुलिस्तु शतानीकः समरे शत्रुपूगहा । क्षुरैः क्षुरप्रैर्भल्लैश्च पीतैश्चाञ्जलिकैः शितैः। न्यहनच्चोत्तमाङ्गानि पाण्डवो गजयोधिनाम्
नकुल, शत्रूंच्या सैन्याचा संहार करणारा, रणभूमीत कापणीचे बाण, रुंद टोकाचे बाण, काटेरी बाण आणि धारदार पिवळ्या टोकाचे बाण याने हत्तीवर बसलेल्या वीरांची मस्तके उडवू लागला.
शिरोभिः प्रपतद्भिश्च बाहुभिश्च विभूषितैः । अश्मवृष्टिरिवाभाति पाणिभिश्च सहाङ्कुशैः
त्यांच्या अंगावरून पडणारी मस्तके, दागिन्यांनी सजलेली हात आणि अंकुश धरलेली पंजे, जणू दगडांचा पाऊस पडतो आहे असे भासत होते.
हृतोत्तमाङ्गाः स्कन्धेषु गजानां गजयोधिनः। अदृश्यन्ताचलाग्रेकषु द्रुमा भग्नशिखा इव
हत्तींच्या खांद्यावर, डोकी उडालेल्या हत्तीस्वारांचे शरीर, जणू डोंगरशिखरावर शेंड्यांची फांदी तुटलेल्या झाडांसारखे दिसत होते.
धृष्टद्युम्नहतानन्यानपश्याम महागजान्। पततः पात्यमानांश्च पार्षतेन महात्मना
आम्ही पृथसेनाच्या धृष्टद्युम्नाने मारलेले इतर मोठे हत्ती, खाली पडताना आणि पडलेले, पाहिले.
मागधोऽथ महीपालो गजमैरावणोपमम्। प्रेषयामास समरे सौभद्रस्य रथं प्रति
मग मागध देशाचा राजा, पृथ्वीचा स्वामी, ऐरावतासारखा एक हत्ती अभिमन्यूच्या रथाकडे पाठवू लागला.
तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मागधस्य महागजम् । जघानैकेषुणा वीरःत सौभद्रः परवीरहा
तो मागध राजाचा मोठा हत्ती धावत येताना पाहून, शत्रूंचा संहार करणारा अभिमन्यू, एकाच बाणाने त्याला ठार मारला.
तस्यावर्जितनागस्य कार्ष्णिः परपुरंजयः। राज्ञो रजतपुङ्खेन भल्लेनापाहरच्छिरः
तो हत्ती वाकला असताना, शत्रूंच्या नगरांचा जिंकणारा कार्ष्णी, चांदीच्या पिसाऱ्याचा रुंद बाण सोडून, त्या राजाचे डोके उडवले.
विगाह्य तद्गजानीकं भीमसेनोऽपि पाण्डवः। व्यचरत्समरे मृद्गन्गजानिन्द्रो गिरीनिव
पांडव भीमसेन त्या हत्तींच्या सैन्यात शिरला आणि रणभूमीत, जणू पर्वतांमध्ये हत्तींचा राजा वावरतो तसा, फिरू लागला.