तं महौघमिवायान्तं स्वात्पतन्तमिवोरगम् । भ्रान्तावरणनिस्त्रिंशं कालोत्सृष्टमिवान्तकम्
तो जसा प्रचंड पुरासारखा पुढे येत होता, किंवा जसा सर्प आपल्या शिकारावर झडप घालतो, तशी तलवार फिरवत, तो काळाने सोडलेला मृत्यूच वाटत होता.
दीप्यमानमिवादित्यं मत्तवारणविक्रमम् । अपश्यन्पाण्डवास्तत्र धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
तो जणू काही तेजस्वी सूर्यच, आणि मदाने भरलेल्या हत्तीच्या बळासारखा, असे त्या वेळी पांडव आणि प्रषतपुत्र धृष्टद्युम्न यांनी पाहिला.
तस्य पाञ्चालदायादः प्रतीपमभिधावतः। शितनिस्त्रिंशहस्तस्य शरावरणधारिणः
पाञ्चाल वंशज तलवार हातात घेऊन आणि बाणांची कवच धारण करून, त्याच्याशी समोरासमोर भिडायला धावला.
बाणवेगमतीतस्य तथाभ्याशमुपेयुषः । त्वरन्सेनापतिः क्रुद्धो बिभेद गदया शिरः
तो बाणांच्या वेगापेक्षा जास्त वेगाने जवळ येत असताना, संतप्त सेनापतीने झपाट्याने गदेद्वारे त्याचे डोके फोडले.
तस्य राजन्सनिस्त्रिंशं सुप्रभं च शरावरम् । हतस्य पततो हस्ताद्वेगेन न्यपतद्भुवि
राजन, तो पडताना, त्याच्या हातातून तेजस्वी तलवार आणि सुंदर कवच वेगाने खाली जमिनीवर पडले.
तं निहत्य गदाग्रेण स लेभे परमां मुदम्। पुत्रः पाञ्चालराजस्य महात्मा भीमविक्रमः
गदेच्या टोकाने त्याला मारून, पाञ्चाल राजपुत्र, भीमासारख्या पराक्रमाचा, अत्यंत आनंदित झाला.
तस्मिन्हते महेष्वासे शल्यपुत्रे महारथे । हाहाकारो महानासीत्तव सैन्यस्य मारिष
शल्याचा पराक्रमी पुत्र, महान धनुर्धर, युद्धात पडला तेव्हा तुझ्या सैन्यात मोठा गोंधळ आणि हंबरडा उठला, मारिषा.
ततः सांयमनिः क्रुद्धो दृष्ट्वा निहतामात्मजम् । अभिदुद्राव वेगेन पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम्
मग सांय्यमनी, आपल्या मुलाचा मृत्यू पाहून रागावला आणि पाञ्चालांचा युद्धात उन्मत्त असलेल्या वीरावर जोरात धावून गेला.
तौ तत्र समरे शूरौ समेतौ युद्धदुर्मदौ । ददृशुः सर्वराजानः कुरवः पाण्डवास्तथा
त्या रणभूमीत ते दोघेही शूरवीर, युद्धात बेधुंद, एकमेकांसमोर आले. कुरू आणि पांडव पक्षातील सर्व राजे हे दृश्य पाहत होते.
ततः सांयमनिः क्रुद्धः पार्षतं परवीरहा। आजघान त्रिभिर्बाणैस्तोत्रैरिव महाद्विपम्
मग सांय्यमनीने, रागाने, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या पार्षतावर तीन बाण सोडले, जणू काही हत्तीला अंकुशाने टोचले.
तथैव पार्षतं शूरं शल्यः समितिशोभनः। आजघानोरसि क्रुद्धस्ततो युद्धमवर्तत
तसेच, रणभूमीचे भूषण असलेल्या शल्यानेही, रागाने, शूर पार्षताच्या छातीवर बाण मारला आणि मग लढाई पुन्हा सुरू झाली.
दैवमेव परं मन्ये पौरुषादपि सञ्जय। यत्सैन्यं मम पुत्रस्य पाण्डुपुत्रेण वध्यते
संजया, मला वाटते की नशीब हेच सर्वश्रेष्ठ आहे, कारण माझ्या मुलाच्या सैन्याचा पांडुपुत्राकडून संहार होत आहे.
नित्यं हि मामकांस्तात हतानेव हि शंससि। अव्यग्रांश्च प्रहृष्टांश्च नित्यं शंशसि पाण्डवान्
कारण, बाळा, तू नेहमी माझ्या लोकांचा मृत्यूच सांगतोस आणि पांडव नेहमी निर्धास्त आणि आनंदी आहेत असेच सांगतोस.
विभग्नांश्च प्रनष्टांश्च नित्यं शंससि मामकान्।' हीनान्पुरुषकारेण मामकानद्य सञ्जय । पातितान्पात्यमानांश्च हतानेव च शंससि
तू नेहमीच सांगतोस की माझे लोक तुटलेले, हरवलेले, धैर्यहीन, पडलेले किंवा पडत आहेत आणि जणू ते आधीच मारले गेले आहेत.
युध्यमानान्यथाशक्ति घटमानाञ्जयं प्रति। पाण्डवा हि जयन्त्येव जीयन्ते चैव मामकाः
माझे लोक जरी आपली पूर्ण ताकद लावून लढत असले, तरी पांडव नेहमीच जिंकतात आणि माझे लोक नेहमीच हरतात.
सोऽहं तीव्राणि दुःस्वानि दुर्योधनकृतानि च। श्रोष्यामि सततं तात दुःसहानि बहूनि च
म्हणून, बाळा, मला नेहमीच दुर्योधनामुळे झालेल्या तीव्र आणि असह्य आक्रोशाचे आवाज ऐकावे लागतील.
तमुपायं न पश्यामि जीयेरन्येन पाण्डवान् । मामका विजयं युद्धे प्राप्नुयुर्येन सञ्जय
संजया, मला असा कोणताही उपाय दिसत नाही की ज्यामुळे माझे लोक पांडवांना हरवतील आणि युद्धात विजय मिळवतील.
क्षयं मनुष्यदेहानां गजवाजिरथक्षयम्। श्रृणु राजन्स्थिरो भूत्वा तवैवापनयो महान्
राजा, तू धीराने ऐक, तुझ्या बाजूला झालेल्या माणसांचे, हत्तींचे, घोड्यांचे आणि रथांचे मोठ्या प्रमाणावर विनाश कसा झाला ते सांगतो.
धृष्टद्युम्नस्तु शल्येन पीडितो नवभिः शरैः। पीडयामास संक्रुद्धो मद्राधिपतिमायसैःक
शल्याने नव बाणांनी धृष्टद्युम्नाला त्रास दिला, तेव्हा संतप्त धृष्टद्युम्नानेही आपल्या युक्त्या वापरून मद्रराजावर हल्ला चढवला.
तत्राद्भुतमपश्याम पार्षस्य पराक्रमम् । न्यवारयत यस्तूर्णं शल्यं समितिशोभनम्
तेथे आम्ही पार्षताच्या पराक्रमाचे अद्भुत दृश्य पाहिले, कारण त्याने रणभूमीचे भूषण असलेल्या शल्याला झटपट थांबवले.
नान्तरं दृश्यते तत्र तयोश्च रथिनोस्तदा। मुहूर्तमिव तद्युद्धं तयोः सममिवाभवत्
त्या वेळी त्या दोन्ही रथी वीरांमध्ये काहीही अंतर दिसत नव्हते; क्षणभर त्यांची लढाई अगदी समसमान झाली होती.
ततः शल्यो महाराज धृष्टद्युम्नस्य संयुगे। धनुश्चिच्छेद भल्लेन पीतेन निशितेन च
मग, राजन, शल्याने युद्धात धृष्टद्युम्नाचा धनुष्य सोन्याच्या पिसांनी मढवलेल्या तीक्ष्ण बाणाने तोडून टाकले.
अथैनं शरवर्षेण च्छादयामास संयुगे। गिरिं जलागमे यद्वञ्जलदा जलवृष्टिभिः
मग त्याने युद्धात त्याच्यावर बाणांचा असा मारा केला की जणू पावसाळ्याच्या सुरुवातीला ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात.
अभिमन्युस्ततः क्रुद्धो धृष्टद्युम्ने च पीडिते । अभिदुद्राव वेगेन मद्रराजरथं प्रति
मग, धृष्टद्युम्न संकटात सापडल्याचे पाहून, क्रोधित अभिमन्यू वेगाने मद्रराजाच्या रथाकडे धावून गेला.
ततो मद्राधिपस्थं कार्ष्णिः प्राप्यातिकोपनः । आर्तायनिममेयात्मा विव्याध निशितैः शरैः
त्यावेळी कृष्णाचा मुलगा, प्रचंड रागाने पेटून, मद्रराजाच्या जवळ गेला आणि स्थिर मनाच्या आर्तायनीवर तीक्ष्ण बाणांनी वार केला.
ततस्तु तावका राजन्परीप्सन्तोऽर्जुनं रणे। मद्रराजरथं तूर्णं परिवार्यावतस्थिरे
मग, राजन, तुझ्या सैन्यातील लोक अर्जुनावर हल्ला करण्यासाठी उत्सुक होते. त्यांनी पटकन मद्रराजाच्या रथाला वेढा घातला आणि तिथे उभे राहिले.
दुर्योधनो विकर्णश्च दुःशासनविविंशती। दुर्मर्षणो दुःसहश्च चित्रसेनोऽथ दुर्मुखः
दुर्योधन, विकर्ण, दुःशासन, विविंशती, दुर्मर्षण, दुःसह, चित्रसेन आणि दुर्मुख,
सत्यव्रतश्च भद्रं ते पुरुमित्रश्च भारत। एते मद्राधिपरथं पालयन्तः स्थिता रणे
सत्यव्रत आणि पुरुमित्र, हे सर्व, हे भारत, मद्रराजाच्या रथाचे रक्षण करत युद्धात उभे राहिले.
तान्भीमसेनः संक्रुद्धो धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । द्रौपदेयाभिमन्युश्च माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ
त्यांच्याविरुद्ध भीमसेन रागाने पेटून, पृषतपुत्र धृष्टद्युम्न, द्रौपदीचे पुत्र, अभिमन्यू आणि माद्रीचे दोन पुत्र उभे राहिले.
धार्तराष्ट्रान्दश रथान्दशैव प्रत्यवारयन् । नानारूपाणि शस्त्राणि विसृजन्तो विशांपते
धृतराष्ट्राच्या बाजूचे दहा रथी, दहा पांडवपक्षीय रथींनी थांबवले. ते सर्वजण अनेक प्रकारची शस्त्रे सोडत होते.