बभौ महामन्त्रहुतार्चिमाली सदोगतः सन्भगवानिवाग्निः । ततः स तूर्णं रुधिरोदफेनां कृत्वा नदीमाशु रणे रिपूणाम्
तो महान मंत्रांनी जळणाऱ्या ज्वाळांनी सजलेला, नेहमीच उपस्थित असलेल्या अग्नीप्रमाणे तेजस्वी दिसत होता. मग रणभूमीत त्याने शत्रूंच्या रक्ताने आणि फेसाने भरलेली नदी झटकन निर्माण केली.
जगाम सौभद्रमतीत्य भीष्मो महारथं पार्थमदीनसत्वः । ततः प्रहस्याद्भुतविक्रमेण गाण्डीवमुक्तेन शिलाशितेन
भिष्म हा अदम्य धैर्याचा महान रथी, सुभद्राचा मुलगा असलेल्या अर्जुनाकडे निर्धास्तपणे पुढे गेला. तेव्हा त्याने आश्चर्यकारक पराक्रम दाखवत हसत, गांडीवातून सोडलेल्या तीक्ष्ण शराने—
विपाठजालेन महास्त्रजालं विनाशयामास किरीटमाली। तमुत्तमं सर्वधनुर्धराणा- मसक्तकर्मा कपिराजकेतुः
तीक्ष्ण बाणांच्या जाळ्याने त्याने मोठ्या अस्त्रांच्या मेळ्याचा नाश केला. मुकुटधारी, सर्व धनुर्धरांमध्ये श्रेष्ठ, कपिध्वज असलेला, कधीही न थकणारा तो—
भीष्मं महात्माऽभिववर्ष तूर्णं शरौघजालैर्विमलैश्च भल्लैः। तथैव भीष्माहतमन्तरिक्षे महास्त्रजालं कपिराजकेतोः
त्या महात्म्याने भिष्मावर वेगाने बाणांचा आणि निर्मळ भल्लांचा वर्षाव केला. त्याचप्रमाणे, कपिध्वजाच्या अस्त्रांच्या मेळ्यावर भिष्माने आकाशात प्रहार केला.
तद्द्वैरथं भीष्मधनञ्जयाभ्याम्
अशा प्रकारे भिष्म आणि धनंजय यांच्यातील द्वंद्वयुद्ध घडले.
द्रौणिर्भूरिश्रवाः शत्यश्चित्रसेनश्च मारिषः। पुत्रः सांयमनेश्चैव सौभद्रं पर्यवारयन्
द्रोणपुत्र, भूरिश्रव, शल्य आणि चित्रसेन, तसेच सौम्यपुत्र—हे सर्वजण, राजन, सुभद्रपुत्राभोवती जमले.
संसक्तमतितेजोभिस्तमेकं ददृशुर्जनाः। पञ्चभिर्मनुजव्याघ्रैर्गजैः सिंहशिशुं यथा
लोकांनी पाहिले की, तो एकटा तेजस्वी वीर पाच वाघासारख्या पुरुषांशी भिडला आहे, जणू सिंहाचा पिल्लू हत्तींच्या मध्ये उभा आहे.
नातिलक्ष्यतया कश्चिन्न शौर्ये न पराक्रमे । बभूव सदृशः कार्ष्णेर्नास्त्रे नापि च लाघवे
कृष्णपुत्राच्या शौर्यात, पराक्रमात, धनुर्विद्येत किंवा चपळतेत कोणीही त्याच्या तोडीचा नव्हता.
तथा तमात्मजं युद्धे विक्रमन्तमरिन्दमम्। दृष्ट्वा पार्थः सुसंयत्तं सिंहनादमथानदत्
अशा प्रकारे आपला मुलगा रणांगणात शौर्याने, शत्रूंना जिंकू न शकणारा आणि सज्ज दिसत असल्याचे पाहून, पार्थाने सिंहगर्जना केली.
पीडयानं तु तत्सैन्यं पौत्रं तव विशांपते। दृष्ट्वा त्वदीया राजेन्द्र समन्तात्पर्यवारयन्
राजाधिराज, तुझा नातू त्या सैन्याला त्रास देत असताना, तुझे सैनिक सर्व बाजूंनी त्याच्यावर तुटून पडले.
ध्वजिनीं धार्तराष्ट्राणां दीनशत्रुरदीनवत् । प्रत्युद्ययौ स सौभद्रस्तेजसा च बलेन च
धृतराष्ट्रपुत्रांच्या सैन्याविरुद्ध, दुःखी शत्रूंचा शत्रू असलेला, न डगमगता, सुभद्रपुत्र तेज आणि बळाने पुढे गेला.
तस्य लाघवमार्गस्थमादित्यसदृशप्रभम् । व्यदृश्यत महच्चापं समरे युध्यतः परैः
त्याचे मोठे धनुष्य, सूर्यासारखे तेजस्वी, रणभूमीत शत्रूंशी लढताना त्याच्या विलक्षण वेगामुळे चमकत होते.
स द्रौणिमिषुणैकेन विद्ध्वा शल्यं च पञ्चभिः । ध्वजं सांयमनेश्वैव सोऽष्टाभिश्चिच्छिदे ततः
त्याने द्रोणपुत्राला एका बाणाने, शल्याला पाच बाणांनी घायाळ केले; आणि सौम्यपुत्राच्या ध्वजाला आठ बाणांनी छेदले.
रुक्मदण्डां महाशक्तिं प्रेषितां सौमदत्तिन । शितेनोरगसंकाशां पत्रिणाभिजघान ताम्
सौमदत्तिने सोडलेली सुवर्णदंडाची मोठी शक्ति, सर्पासारख्या तीक्ष्ण पंख असलेल्या बाणाने त्याने भेदली.
शल्यस्य च महावेगानस्यतः समरे शरान्। `धनुश्चिच्छेद भल्लेन तीव्रवेगन फाल्गुनिः' जघानार्जुनदायादश्चतुर्भिश्चतुरो हयान्
शल्य रणात वेगाने बाण सोडत असताना, फाल्गुनपुत्राने भल्लाने त्याचे धनुष्य तोडले आणि चार बाणांनी त्याचे चार घोडे मारले.
भूरिश्रवाश्च शल्यश्च द्रौणिः सांयमनिः शलः। नाभ्यवर्तन्तं संरब्धाः कार्ष्णेर्बाहुबलोदयात्
भूरिश्रव, शल्य, द्रोणपुत्र, सौम्यपुत्र आणि शल—हे सर्व रागावलेले असूनही कृष्णपुत्राच्या वाढत्या बळापुढे टिकू शकले नाहीत.
ततस्त्रिगर्ता राजेन्द्र मद्राश्च सह केकयैः । पञ्चविंशतिसाहस्रास्तव पुत्रेण चोदिताः
राजन, मग त्रिगर्त, मद्र आणि केकय—पंचवीस हजार सैनिक—तुझ्या पुत्राने प्रेरित होऊन—
धनुर्वेदविदो मुख्या अजेयाः शत्रुभिर्युधि। सह पुत्रं जिघांसन्तं परिवव्रुः किरीटिनम्
धनुर्विद्येत पारंगत, युद्धात शत्रूंना न जिंकता येणारे मुख्य सरदार, मुकुटधारी अर्जुनाभोवती तुझ्या पुत्राचा वध करण्याच्या हेतूने जमले.
तौ तु तत्र पितापुत्रौ परिक्षिप्तौ महारथौ । ददर्श राजन्पाञ्चल्यः सेनापतिररिन्दम
तेथे, राजन, ते दोन महाबली रथी — वडील आणि मुलगा — सर्व बाजूंनी वेढले गेलेले, पाञ्चाल सेनापतीने पाहिले.
स वारणरथोघानां सहस्रैर्बहुभिर्वृतः। वाजिभिः पत्तिभिश्चैव वृतः शतसहस्रशः
तो सेनापती हजारो हत्ती आणि रथांनी, तसेच लाखो घोडेस्वार आणि पायदळ सैनिकांनी वेढला गेला होता.
पारावताश्वः स रथमास्थाय परवीरहा' धनुर्विष्फार्य संक्रुद्धो नोदयित्वा च वाहिनीम् । ययौ तं मद्रकानीकं केकयांश्च परंतप
कबुतरासारख्या रंगाच्या घोड्यांवर बसून, शत्रूंचा संहार करणारा तो वीर, धनुष्य ताणून आणि आपल्या सैन्याला पुढे नेऊन, रागाने मद्र आणि केकयांच्या फळीवर चालून गेला.
तेन कीर्तिमता गुप्तमनीकं दृढधन्वना। संरब्धरथनागाश्वं योत्स्यमानमशोभत
तो कीर्तीमान आणि दृढधारी धनुर्धारी आपल्या फळीचे रक्षण करत, युद्धासाठी सज्ज असलेल्या रथ, हत्ती आणि घोड्यांसह तिथे झळकत होता.
सोऽर्जुनप्रमुखे यान्तं पाञ्चालकुलवर्धनः । त्रिभिः शारद्वतं बाणैर्जत्रदेशे समार्पयत्
अर्जुनाच्या पुढे जात असताना, पाञ्चाल वंशाचा गौरव असलेल्या त्या वीराने, शारद्वतपुत्राला तीन बाणांनी गळ्याजवळ घाव घातला.
ततः स मद्रकान्हत्वा दशैव दशभिः शरैः । पृष्ठरक्षं जघानाशु भल्लेन कृतवर्मणः
नंतर त्याने दहा मद्र वीरांना दहा बाणांनी ठार मारले आणि लगेचच कृतवर्म्याच्या मागील रक्षण करणाऱ्याला धारदार बाणाने घायाळ केले.
दमनं चापि दायादं पौरवस्य महात्मनः । जघान विमलाग्नेण नाराचेन परंतपः
म्हणूनच त्या पराक्रमी पौरवाचा वारस दमन यालाही, तेजस्वी आणि ज्वाळेसारख्या लोखंडी बाणाने त्या वीराने ठार केले.
ततः सांयमनेः पुत्रः पाञ्चाल्यं युद्धदुर्मदम् । अविध्यत्रिंशता बाणैर्दशभिश्चास्य सारथिम्
त्यानंतर, युद्धात संतप्त झालेल्या साय्यमनीच्या पुत्राने, पाञ्चाल सेनापतीवर तीस बाणांचा वर्षाव केला आणि त्याच्या सारथ्यावर दहा बाण सोडले.
सोऽतिविद्धो महेष्वासः सृक्किणी परिसंलिहन्। भल्लेन भृशतीक्ष्णेन निचकर्तास्य कार्मुकम्
तीव्र जखमी झाल्यावरही, तो महान धनुर्धारी ओठ चाटत, धारदार आणि जोरदार भल्ल बाणाने समोरच्याचे धनुष्य छाटले.
अथैनं पञ्चविंशत्या क्षिप्रमेव समार्पयत् । अश्वांश्चास्यावधीद्राजन्नुभौ तौ पार्ष्णिसारथी
त्यानंतर त्याने लगेच पंचवीस बाणांनी त्याच्यावर प्रहार केला आणि राजन, त्याचे दोन्ही घोडे आणि दोन्ही सारथी मारले.
स हताश्वे रते तिष्ठन्ददर्श भरतर्षभ । पुत्रः सांयमनेः पुत्रं पाञ्चाल्यस्य महात्मनः
घोडे मारले गेले तरी, रथावर उभा राहून, साय्यमनीचा पुत्र त्या महान पाञ्चाल सेनापतीच्या पुत्राकडे पाहू लागला, हे भरतश्रेष्ठ.
स प्रगृह्य महाघोरं निस्त्रिंशवरमायसम् । पदातिस्तूर्णमानर्च्छद्रथस्यं पुरुषर्षभः
मग तो पुरुषश्रेष्ठ, भयंकर आणि उत्तम लोखंडी तलवार उचलून, पायदळावरून झपाट्याने रथावर चढला.