ततो धर्मसुतोक राजा माद्रीपुत्रौ च पाण्डवौ । मिषतां सर्वसैन्यानां द्रोणानीकमुपाद्रवन्
मग धर्मपुत्र राजा आणि माद्रीचे दोन पांडवपुत्र, सर्व सैन्याच्या डोळ्यादेखत द्रोणाच्या तुकडीवर चालून गेले.
तत्रासीत्सुमहद्युद्धं तुमुलं रोमहर्षणम् । यथा देवासुरं युद्धं पूर्वमासीत्सुदारुणम्
तेथे फार मोठे, गोंगाट करणारे, अंगावर काटा आणणारे युद्ध झाले, जसे पूर्वी देव आणि असुरांमध्ये भीषण युद्ध झाले होते.
कुर्वाणौ सुमहत्कर्म भीमसेनघटोत्कचौ। दुर्योधनस्ततोऽभ्येत्य तावुभावप्यवारयत्
भीमसेन आणि घटोत्कच मोठं पराक्रम करत असताना, दुर्योधन तिथे आला आणि दोघांनाही सामोरा गेला.
तत्राद्भुतमपश्याम हैडिम्बस्य पराक्रमम्। अतीत्य पीतरं युद्धे यदयुध्यत भारत
तेव्हा आम्ही हैडिंबाचा मुलगा घटोत्कच याचं अद्भुत शौर्य पाहिलं, कारण त्याने युद्धात आपल्या वडिलांनाही मागे टाकलं.
भीमसेनस्तु संक्रुद्धो दुर्योधनममर्षणम्। हृद्यविध्यत्पृषत्केन प्रहसन्निव पाण्डवः
भीमसेन रागाने पेटून, हट्टी दुर्योधनाच्या छातीत एक बाण घुसवला, आणि पांडव जणू हसतच होते.
ततो दुर्योधननो राजा प्रहारवरपीडितः। निषसाद रथोपस्थे कश्मलं च जगाम ह
मग त्या जबरदस्त आघाताने दुर्योधन राजा रथाच्या आसनावर कोसळला आणि त्याला भान हरपलं.
तं विसंज्ञं विदित्वा तु त्वरमाणोऽस्य सारथिः । अपोवाह रणाद्राजंस्ततः सैन्यमभज्यत
राजा बेशुद्ध पडल्याचं पाहून त्याचा सारथी पटकन त्याला रणांगणातून दूर घेऊन गेला, आणि मग सैन्य पांगलं.
ततस्तां कौरवीं सेनां द्रवमाणां समन्ततः। निघ्नन्भीमः शरैस्तीक्ष्णैरनुवव्राज पृष्ठतः
मग भीमाने ती पळणारी कौरवांची फौज सर्व बाजूंनी धारदार बाणांनी मारत पाठलाग केला.
पार्षतश्च रथश्रोष्ठो धर्मपुत्रश्च पाण्डवः। द्रोणस्य पश्यतः सैन्यं गाङ्गेयस्य च पश्यतः
पार्षत हा श्रेष्ठ रथी आणि पांडव धर्मपुत्र, द्रोण आणि गंगेपुत्र यांच्या समोर, सैन्यावर तुटून पडले.
जघ्नतुर्विशिकैस्तीक्ष्णैः परानीकविनाशनैः । द्रवमाणं तु तत्सैन्यं तव पुत्रस्य संयुगे
ते दोघं धारदार बाणांनी शत्रूंच्या तुकड्या उध्वस्त करत तुझ्या मुलाच्या पळणाऱ्या सैन्याचा संहार करू लागले.
नाशक्नुतां वारयितुं भीष्मद्रोणौ महारथौ । वार्यमाणं च भीष्मेण द्रोणेन च महात्मना
भीष्म आणि द्रोण हे महान योद्धे त्यांना थांबवू शकले नाहीत; दोघांनीही सैन्याला थांबवायचा प्रयत्न केला, पण ते अपयशी ठरले.
विद्रवत्येव तत्सैन्यं पश्यतोर्द्रोणभीष्मयोः। ततो रथसहस्रेषु विद्रवत्सु ततस्ततःक
द्रोण आणि भीष्म पाहत असतानाच ते सैन्य पळतच राहिलं; मग हजारो रथ सर्व दिशांना पांगले.
तावास्थितावेकरथं सौभद्रशिनिपुङ्गवौ । सौबलीं समरे सेनां शातयेतां समन्ततः
सुभद्राचा मुलगा आणि शिनीकुळातील श्रेष्ठ योद्धा एकाच रथावर उभे राहून, सौबलाच्या सैन्याचा सर्व बाजूंनी संहार करू लागले.
शुशुभाते तदा तौ तु शैनेयकुरुपुङ्गवौ। अमावास्यां गतौ यद्वत्सोमसूर्यौ नभस्तले
त्या वेळी शिनीकुळातील आणि कुरुकुळातील हे दोघं, अमावस्येच्या रात्री आकाशात एकत्र चमकणाऱ्या चंद्रसूर्यासारखे शोभून दिसत होते.
अर्जुनस्तु ततः क्रुद्धस्तव सैन्यं विशांपते । ववर्ष शरवर्षेण धाराभिरिव तोयदः
मग अर्जुन रागाने तुझ्या सैन्यावर बाणांचा मुसळधार पाऊस पाडू लागला, जणू काही काळोख ढग पाऊसच सोडत आहे.
वध्यमानं ततस्तत्र शरैः पार्थस्य संयुगे। दुद्राव कौरवं सैन्यं विषादभयकम्पितम्
मग युद्धात पार्थाने बाणांचा वर्षाव करताच, भीती आणि निराशेने थरथरलेल्या कौरव सैन्याने पळ काढला.
द्रवतस्तान्समालक्ष्य भीष्मद्रोणौ महारथौ । न्यवारयेतां संरब्धौ दुर्योधनहितैषिणौ
ते सैनिक पळताना पाहून, भीष्म आणि द्रोण हे महान रथी, दुर्योधनाच्या भल्यासाठी, धावून गेले आणि त्यांना थांबवलं.
ततो दुर्योधनो राजा समाश्वस्य विशांपते । न्यवर्तयत तत्सैन्यं द्रवमाणां समन्ततः
मग राजा दुर्योधनाने भानावर येऊन, सर्व बाजूंनी पळणाऱ्या आपल्या सैन्याला पुन्हा एकत्र केलं.
यत्र यत्र हि पुत्रं ते ये ये पश्यन्ति भारत। तत्र तत्र न्यवर्तन्त क्षत्रियाणां महरथाः
भारता, जिथे जिथे तुझा मुलगा दिसला, तिथे तिथे क्षत्रियांमधील मोठे रथी परत वळले.
तान्निवृत्तान्समीक्ष्यैव ततोऽन्येऽपीतरे जनाः। अन्योन्यस्पर्धया राजँल्लज्जया चावतस्थिरे
ते परतलेले सैनिक पाहून, इतर योद्धेही स्पर्धा आणि लाजेखातर थांबले आणि ठाम उभे राहिले, राजन.
पुनरावर्ततां तेषां वेग आसीद्विशांपते। पूर्यतः सागरस्येव चन्द्रस्योदयनं प्रति
त्यांचा जोर पुन्हा वाढला, राजाधिराज, जसा चंद्र उगवताना समुद्र भरून वाहू लागतो.
अन्निवृत्तांस्ततस्तांस्तु दृष्ट्वा राजा सुयोधनः। अब्रवीत्त्वरितो गत्वा भीष्मं शान्तनवं वचः
ते सर्व मागे फिरताना पाहून राजा सुयोधनाने घाईने जाऊन शांतनूच्या पुत्र भीष्मांना असे म्हटले.
पितामह निबोधेदं यत्त्वां वक्ष्यामि भारत। नानुरूपमहं मन्ये त्वयि जीवति कौरव
पितामह, मी तुला जे सांगणार आहे ते नीट ऐक, हे भारत. तुझ्या हयातीत हे योग्य वाटत नाही, हे कौरव.
द्रोणो चास्त्रविदां श्रेष्ठे सपुत्रे ससुहृञ्जने। कृपे चैव महेष्वासे द्रवते यद्वरूथिनी
डोळ्यांसमोरच अस्त्रविद्या जाणणारा द्रोण, त्याचा मुलगा, मित्र, आणि बलाढ्य धनुर्धर कृप, हे सर्व आपल्या सैन्यासह पळून जातात—
न पाण्डवान्प्रतिलांस्तव मन्ये कथंचन । तथा द्रोणस्य सङ्ग्रमे द्रौमेश्चैव कृपस्य च
माझ्या मते पांडवांना, युद्धात द्रोणाला, द्रोणपुत्राला किंवा कृपाला कुणीही थांबवू शकत नाही.
अनुग्राह्याः पाण्डुसुतास्तव नूनं पितामह । यथेमां क्षमसे वीर वध्यमानां वरूथिनीम्
पितामह, नक्कीच तुला पांडुपुत्रांचा पक्ष घेतला असावा, म्हणूनच तू आपली सेना मारली जात असताना गप्प बसतोस, हे वीर.
सोऽस्मि वाच्यस्त्वया राजन्पूर्वमेव समागमे। न योत्स्ये पाण्डवान्सङ्ख्ये नापि पार्षतसात्यकी
हे राजन्, हे सर्व आधीच मला सांगायला हवे होते—'मी पांडवांविरुद्ध किंवा पृथाशिरोमणी द्रुपदपुत्र, किंवा सात्यकी यांच्याविरुद्ध युद्ध करणार नाही.'
श्रुत्वा तु वचनं तुभ्यमाचार्यस्य कृपस्य च। कर्णेन सहितः कृत्यं चिन्तयानस्तदैव हि
पण आता, तुझ्या आचार्याचे आणि कृपाचे शब्द ऐकून, कर्णासह बसून तू काय करावे हे विचार करत आहेस.
यदि नाहं परित्याज्यो युवाभ्यामिह संयुगे । विक्रमेणानुरूपेण युध्येतां पुरुषर्षभौ
जर या युद्धात तुम्ही दोघांनी मला सोडून दिले नाही, तर हे दोन्ही पुरुषश्रेष्ठ आपल्या शौर्याने लढू द्या.
एतच्छ्रुत्वा वचो भीष्मः प्रहसन्वै मुहुर्मुहुः । अब्रवीत्तनयं तुभ्यं क्रोधादुद्वृत्य चक्षुषी
भीष्मांनी हे शब्द ऐकून पुन्हा पुन्हा हसले आणि रागाने डोळे टवकारून आपल्या पुत्राला उत्तर दिले.