रथी रथिनमासाद्य शरैः कनकभूषणैःक । पातयामास समरे तस्मिन्नतिभयंकरे
रथी रथीला समोरासमोर भेटून, सोन्याने मढवलेल्या बाणांनी त्या अत्यंत भीषण युद्धात खाली पाडत होता.
गजारोहा गजारोहान्नाराचशरतोमरैः । संसक्तान्पातयामासुस्तव तेषां च सर्वशः
हत्तीस्वारांनी लोखंडी बाण आणि भाले याने दुसऱ्या हत्तीस्वारांना सर्वत्र खाली पाडले, तुझेही आणि त्यांचेही.
कश्चिदुत्पत्य समरे वस्वारणमास्थितः । केशपक्षे परामृश्य जहार समरे शिरः
कोणी तरी युद्धात उडी मारून शत्रूच्या हत्तीवर चढला आणि केस पकडून शत्रूचे डोके युद्धात उचलून नेले.
अन्ये द्विरददन्ताग्रनिर्भिन्नहृदया रणे। वेमुश्च रुधिरं वीरा निःश्वसन्तः समन्ततः
इतर काही वीर, हत्तीच्या सुळ्याने छाती भेदली गेल्याने, सर्वत्र रक्ताने माखून श्वास घेत होते.
कश्चित्करिविषाणस्थो वीरो रणविशारदाः । प्रावेपच्छक्तिनिर्भिन्नो गजशिक्षास्त्रवेदिना
कोणीतरी युद्धकुशल वीर हत्तीच्या सोंडेवर उभा राहिला, पण गजविद्येत निपुण असलेल्या शत्रूने फेकलेल्या भाल्याने तो भोसकला गेला.
पत्तिमङ्घा रणे पक्तीन्भिमन्दिपालपरश्वथैः । न्यतापतयन्त संहृष्टाः परस्परकृतागसः
पायदळातील सैनिक भीमाच्या तलवारीने आणि दीपाच्या कुऱ्हाडीने दुसऱ्या पायदळावर आनंदाने हल्ला करत होते, दोघांनीही एकमेकांवर अपराध केलेले असतानाही.
रथी च समरे राजन्नासाद्य गजयूथपम् । स गजं पातयामास गजी च रथिनां वरम्
राजा, युद्धात एक रथी जेव्हा गजांच्या सेनापतीला सामोरा गेला, तेव्हा त्याने त्या गजाला खाली पाडले. आणि त्या गजावर बसलेल्याने उत्तम रथीला देखील खाली पाडले.
रथिनं च हयारोहः प्रासेन भरतर्षभ । पातयामास समरे रथी च हयसादिनम्
भरतश्रेष्ठ, एका अश्वारूढाने युद्धात भालेने रथीला खाली पाडले, आणि रथीने देखील अश्वारूढाला खाली पाडले.
पदाती रथिनं सङ्ख्ये रथी चापि पदातिनम् । न्यपातयच्छितैः शस्त्रैः सेनयोरुभयोरपि
युद्धात पायदळ सैनिकाने रथीला खाली पाडले, आणि रथीने देखील पायदळ सैनिकाला तीक्ष्ण शस्त्रांनी दोन्ही सैन्यांतून खाली पाडले.
गजारोहा हयारोहान्पातयांचक्रिरे तदा। हयारोहा गजस्थांश्च तदद्भुतमिवाभवत्
त्या वेळी गजावर बसलेल्यांनी अश्वारूढांना खाली पाडले, आणि अश्वारूढांनी देखील गजावर बसलेल्यांना खाली पाडले; हे सर्व पाहून आश्चर्य वाटत होते.
गजारोहवरैश्चापि तत्रतत्र पदातयः। पातिताः समदृश्यन्त तैश्चापि गजयोधिनः
तेथे, उत्तम गजारोहांनी वेगवेगळ्या ठिकाणी पायदळ सैनिकांना खाली पाडलेले दिसले, आणि त्यांनी देखील गजयोद्ध्यांना खाली पाडले.
पत्तिसङ्घा हयारोहैः सादिसङ्घाश्च पत्तिभिः । पात्यमाना व्यदृश्यन्त शतशोऽथ सहस्रशः
पायदळांच्या तुकड्या अश्वारूढांनी, आणि अश्वारूढांच्या तुकड्या पायदळांनी, शेकड्यांनी आणि हजारोंनी खाली पाडलेल्या दिसत होत्या.
ध्वजैस्तत्रापविद्धैश्च कार्मुकैस्तोमरैस्तथा। प्रासैस्तथा गदाभिश्च परिघैः कम्पनैस्तथा
तेथे, फेकून दिलेले ध्वज, धनुष्य, भाले, भाले, गदा, लोखंडी गदा आणि मोठ्या काठ्या विखुरलेल्या पडल्या होत्या.
शक्तिभिः कवचैश्चित्रैः कणपैरङ्कुशैरपि। निस्त्रिंशैर्विमलैश्चापि स्वर्णपुङ्खैः शरैस्तथा
शक्ती, सुंदर कवच, कणप, अंकुश, तेजस्वी तलवारी आणि सुवर्ण टोक असलेले निर्मळ बाण देखील तेथे पडले होते.
परिस्तोमैः कुथाभिश्च कम्बलैश्च महाधनैः । भूर्भाति भरतश्रेष्ठ स्रग्दामैरिव चित्रिता
कवच, कठीण ढाली, मौल्यवान कम्बळे आणि सुंदर हारांनी, हे भरतश्रेष्ठ, पृथ्वी जणू काही फुलांच्या माळांनी सजवली आहे असे भासत होती.
नराश्वकायैः पतितैर्दन्तिभिश्च महाहवे । अगम्यरूपा पृथिवी मांसशोणितकर्दमा
महायुद्धात पडलेले पुरुष, घोडे आणि हत्ती यामुळे, मांस व रक्ताने माखलेली पृथ्वी पार करणे अशक्य झाले होते.
प्रशशाम रजो भौमं व्युक्षितं रणशोणितैः । दिशश्च विमलाः सर्वाः संबभूवुर्जनेश्वर
रणातील रक्ताने माखलेल्या भूमीवरील धूळ खाली बसली, आणि सर्व दिशाही, हे जनाधिपती, स्वच्छ झाल्या.
उत्थितान्यगणेयानि कबन्धानि समन्ततः। चिह्नभूतानि जगतो विनाशार्थाय भारत
भरता, सर्वत्र अनगणित शिरच्छेद झालेले धड उभे राहिले, जे जगाच्या विनाशाचे चिन्ह वाटत होते.
तस्मिन्युद्धे महारौद्रे वर्तमाने सुदारुणे । प्रत्यदृश्यन्त रथिनो धावमानाः समन्ततः
त्या अत्यंत भयंकर आणि भीषण युद्धात, रथी सर्व बाजूंनी धावताना दिसत होते.
ततो भीष्मश्च द्रोणश्च सैन्धवश्च जयद्रथः । पुरुमित्रो जयो भोजः शल्यश्चापि ससौबलः
मग भीष्म, द्रोण, सिंधूचा राजा जयद्रथ, पुरुमित्र, जय, भोज आणि शल्य, तसेच सौबलांसह,
एते समरदुर्धर्षाः सिंहतुल्यपराक्रमाः। पाण्डवानामनीकानि बभञ्जुःस्म पुनःपुनः
हे सर्व युद्धात अपराजेय आणि सिंहासारख्या पराक्रमाचे होते; त्यांनी पांडवांच्या फौजा पुन्हा पुन्हा मोडून काढल्या.
तथैव भीमसेनोऽपि राक्षसश्च घटोत्कचः । सात्यकिश्चेकितानश्च द्रोपदेयाश्च भारत
तसेच, भीमसेन, राक्षस घटोत्कच, सात्यकी, चेकितान आणि द्रौपदीचे पुत्र, हे भरता,
तावकांस्तव पुत्रांश्च सहितान्सर्वराजभिः । द्रावयामासुराजौ ते त्रिदशा दानवानिव
त्या वीरांनी तुझे पुत्र आणि सर्व राजांसह त्यांना पळवून लावले, जसे देवांनी दानवांना पिटाळले.
तथा ते समरेऽन्योन्यं निघ्नन्तः क्षत्रियर्षभाः । रक्तोक्षिता घोररूपा विरेर्जुर्दानवा इव
त्याचप्रमाणे, ते सर्व क्षत्रियश्रेष्ठ एकमेकांना युद्धात मारत होते, रक्ताने माखलेले आणि भयंकर दिसणारे, दानवांसारखे गर्जना करत होते.
विनिर्जित्य रिपून्वीरा सेकनयोरुभयोरपि। व्यदृस्यन्त महामात्रा ग्रहा इव नभस्तले
दोन्ही बाजूंच्या शत्रूंना पराभूत करून, ते वीर मोठ्या योद्ध्यांसारखे आकाशातील ग्रहांसारखे भासू लागले.
ततो रथसहस्रेण पुत्रो दुर्योधनस्तव । अभ्ययात्पाण्डवं युद्धे राक्षसं च घटोत्कचम्
मग तुझा पुत्र दुर्योधन, हजारो रथांसह, युद्धात पांडवांवर आणि राक्षस घटोत्कचावर चालून गेला.
तथैव पाण्डवाः सर्वे महत्या सेनया सह । द्रोणभीष्मौ रणे यत्तौ प्रत्युद्ययुररिन्दमौ
त्याचप्रमाणे सर्व पांडव मोठ्या सैन्यासह, युद्धात द्रोण आणि भीष्म या दोन्ही शत्रूंच्या समोर गेले.
किरीटी च ययौ क्रुद्धः समन्तात्पार्थिवोत्तमान् । आर्जुनिः सात्यकिश्चैव ययतुः सौबलं बलम्
अर्जुन रागाने सर्व बाजूंच्या श्रेष्ठ राजांवर चालून गेला; अर्जुन आणि सात्यकी दोघे मिळून सौबल सैन्यावर तुटून पडले.
ततः प्रववृते भूयः संग्रामो रोमहर्षणः । तावकानां परेषां च समरे विजयैषिणाम्
मग पुन्हा एकदा अंगावर काटा आणणारे, विजयासाठी दोन्ही बाजू झुंजणारे तुझे आणि शत्रूंचे सैन्य यांच्यात भीषण युद्ध सुरू झाले.
ततस्ते पार्थिवाः क्रुद्धाः फल्गुनं वीक्ष्य संयुगे। रथैरनेकसाहस्रैः समन्तात्पर्यवारयन्
तेव्हा त्या युद्धात फाल्गुनाला पाहून राजे संतापले आणि हजारो रथांनी त्याला सर्व बाजूंनी वेढून टाकले.