निपेतुरुर्व्यां च तथा विनदन्तो महारवान्। छिन्नांश्च तोमरान्राजन्महामात्रशिरांसि च
तेही मोठ्या आवाजात गर्जना करत जमिनीवर कोसळले; राजन, भाले आणि मोठ्या हत्ती-चालकांची शिरेही तुटून पडली.
परिस्तोमान्विचित्रांश्च कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः। ग्रैवेयाण्यथ शक्तीश्च पताकाः कणपांस्तथा
तेथे सोन्याने झळाळणाऱ्या छातीच्या कवचांचे, रंगीबेरंगी पट्ट्यांचे, गळ्यातील पट्ट्यांचे, भाले, पताका आणि कवचांचे ढीग पडलेले दिसले.
तूणीरानथ यन्त्राणि धनूंषि च। भिन्दिपालानि शुभ्राणि तोत्राणि चाङ्कुशैः सह
तेथे तुणीर, यंत्रे, धनुष्य, शुभ्र भिरकावण्याची शस्त्रे आणि अँगुशासह टोचण्याची साधनेही विखुरलेली होती.
घण्टाश्च विविधा राजन्हेमगर्भान्त्सरूनपि । पततः पातितांश्चैव पश्यामः सह सादिभिः
राजन, विविध घंटा, काहींमध्ये सोन्याचे दाणे भरलेले, त्यांच्या जडावांसह खाली पडताना आणि पडून राहिलेल्या दिसत होत्या.
छिन्नगात्रावरकरैर्निहतैश्चाप वारणैः ।। आसीद्भूमिःक समास्तीर्णा पतितैर्भूधरैरिव
हत्तींच्या तुटलेल्या अंगांनी व सोंडांनी, तसेच मारलेल्या हत्तींच्या देहांनी, जणू पर्वतच खाली पडल्यासारखी, संपूर्ण भूमी व्यापली गेली होती.
विमृद्यैवं महानागान्ममर्दाश्वान्महाबलः । अश्वारोहवरांश्चैव पातयामास संयुगे
त्या बलाढ्याने मोठ्या हत्तींचा चिरडून नाश केला आणि रणांगणात बलवान घोडे व त्यांच्या श्रेष्ठ स्वारांनाही खाली पाडले.
तद्धोरमभवद्युद्धं तस्य तेषां च भारत। खलीनान्यथ योक्राणि कक्ष्याश्च कनकोज्ज्वलाः
त्याचं आणि त्यांचं ते युद्ध अत्यंत भयंकर झालं, हे भारत; तेथे घोड्यांचे लगाम, जुळे आणि सोन्याने झळाळणारे पट्टे पडलेले दिसले.
परिस्तोमाश्च प्रासाश्च ऋष्टयश्च महाधनाः। कवचान्यथ चर्माणि चित्राण्यास्तरणानि च
तेथे छातीचे कवच, भाले, मोठे भाले, कवच, ढाली आणि रंगीबेरंगी आच्छादने पडलेली दिसत होती.
तत्रतत्रापविद्धआनि व्यदृश्यन्त महाहवे। प्रासैर्यन्त्रैर्विचित्रैश्च शस्त्रैश्च विमलैस्तथा
त्या मोठ्या रणभूमीत जागोजागी भाले, यंत्रे, आणि विविध प्रकारची चमकणारी शस्त्रे विखुरलेली दिसत होती.
स चक्रे वसुधां कीर्णां शबलैः कुसुमैरिव । आप्लुत्य रथिनः काश्चित्परामृश्य महाबलः
त्या बलाढ्याने काही रथचालकांवर उडी मारून त्यांना मारले आणि त्यामुळे पृथ्वी जणू रंगीत फुलांनी भरल्यासारखी दिसू लागली.
पातयामास खङ्गेन सध्वजानपि पाण्डवः। मुहुरुत्पततो दिक्षु धावतश्च यशस्विनःक
पांडवाने आपल्या तलवारीने, क्षणभर आकाशात उडणारे आणि सर्व दिशांना धावणारे, ध्वजांसह असलेले प्रसिद्ध वीरही खाली पाडले.
मार्गांश्च चरतश्चित्रं व्यस्मयन्त रणे जनाः । स जघान पदा कांश्चिद्व्याक्षिप्यान्यानपोथयत्
रणांगणातील त्याच्या अद्भुत हालचाली पाहून लोक आश्चर्यचकित झाले; त्याने काहींना पायाने मारले, काहींना फेकून दिले, तर काहींना जोरात ठोसे दिले.
खह्गेनान्यांश्च चिच्छेद नादेनान्यांश्च भीषयन्। ऊरुवेगेन चाप्यन्यान्पातयामास भूतले
त्याने तलवारीने काहींना ठार केले, गर्जनेने इतरांना घाबरवले, आणि पायांच्या जोरावर आणखी काहींना जमिनीवर आपटले.
अपरे चैनमालोक्य भयात्पञ्चत्वमागताः। एवं सा बहुला सेना कलिङ्गानां तरस्विनाम्
काहींनी त्याला पाहताच भीतीने प्राण सोडले; अशा प्रकारे त्या बलाढ्य कलिंगांच्या मोठ्या सैन्यात गोंधळ उडाला.
परिवार्य रणे भीष्मं भीमसेनमुपाद्रवत्। ततः कालिङ्गयैन्यानां प्रमुखे भरतर्षभ
रणांगणात भीष्माला वेढून, त्यांनी भीमसेनावर हल्ला चढवला; मग कलिंगांच्या सैन्याच्या पुढे, हे भरतश्रेष्ठ—
श्रुतायुषमभिप्रेक्ष्य भीमसेनः समभ्ययात्। तमायान्तमभिप्रेक्ष्य कालिङ्गो नवभिः शरैः
श्रुतायुषला समोर पाहून भीमसेन त्याच्याकडे धावला; आणि त्याला येताना पाहून कलिंगाने नव बाणांनी हल्ला केला.
भीमसेनममेयात्मा प्रत्यविध्यत्स्तनान्तरे । कलिङ्गबाणाभिहतस्तोत्रार्दित इव द्विपः
अमाप सामर्थ्य असलेल्या श्रुतायुषने भीमसेनाच्या छातीमध्ये बाण घुसवला; कलिंगाच्या बाणांनी जखमी झाल्यावर तो हत्तीप्रमाणे वेदनेने तडफडला.
भीमसेनः प्रजज्वाल क्रोदेनाग्निरिवैधितः। अथाशोकः समादाय रथं हेमपरिष्कृतम्
भीमसेन रागाने अग्नीप्रमाणे धगधगू लागला; तेव्हा अशोकाने सोन्याने सजवलेली रथ आणली.
भीमं संपादयामास रथेन रथसारथिः। तामरुह्य रथं तूर्णं कौन्तेयः शत्रुसूदनः
रथवानाने तो रथ भीमाजवळ आणला; आणि तो झपाट्याने त्या रथावर चढला, कुंतीपुत्र, शत्रूंचा संहार करणारा—
कलिङ्गमभिदुद्राव तिष्ठितिष्ठेति चाब्रवीत् । ततः श्रुतायुर्बलावान्भीमाय निशिताञ्शरान्
त्याने कलिंगावर धाव घेतली आणि 'थांब, थांब!' असे मोठ्याने म्हटले; तेव्हा बलवान श्रुतायुष रागाने भीमावर तीक्ष्ण बाण सोडू लागला.
प्रेषयामास संक्रुद्धो दर्शयन्पाणिलाघवम्। स कार्मुकवरोत्सृष्टैर्नवभिर्निशितैः शरैः
रागाने, हातातील कौशल्य दाखवत, त्याने उत्तम धनुष्याने नव तीक्ष्ण बाण सोडले.
समाहतो महाराज कलिङ्गेन महात्मना । संचुक्रुशे भृशं भीमो दण्डाहत इवोरगः
महात्मा कलिंगाने सोडलेल्या त्या नव बाणांनी भीम जोरात जखमी झाला; आणि तो दंडाने मारलेल्या सापाप्रमाणे मोठ्याने किंकाळी फोडू लागला.
क्रुद्धश्च चापमायम्य बलवद्बलिनां वरः। कलिङ्गमवधीत्पार्थो भीमः सप्तभिरायसैः
मग रागाने, बलवान आणि बलवानांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भीमाने धनुष्य ताणले आणि सात लोखंडी बाणांनी कलिंग राजकुमाराचा वध केला.
क्षुराभ्यां चक्ररक्षौ च कलिङ्गस्य महाबलौ । सत्यदेवं च सत्यं च प्राहिणोद्यमसादनम्
त्याने दोन कापणाऱ्या बाणांनी कलिंगाच्या रथाच्या दोन बलाढ्य चाकरक्षकांना ठार केले, आणि सत्यदेव व सत्य यांना यमाच्या लोकात पाठवले.
ततः पुनमेयात्मा नासचैर्निशितैस्त्रिभिः । केतुमन्तं रणे भीमोऽगमयद्यमसादनम्
मग पुन्हा, तीन तीक्ष्ण बाणांनी, भीमाने रणांगणात केतुमंताला यमाच्या लोकात पाठवले.
ततः कलिङ्गाः सन्नद्धा भीमसेनममर्षणम् । अनीकैर्बहुसाहस्रैः क्षत्रियाः समवारयन्
मग कलिंगांचे शूर, शस्त्रधारी क्षत्रिय सैन्य, भीमसेनाचा सामना न सहन होऊन, त्याला अनेक तुकड्यांनी आडवे उभे राहिले.
ततः शक्तिगदाखङ्गतोमरर्ष्टिपरश्वथैः । कलिङ्गाश्च ततो राजन्भीमसेनमवाकिरन्
मग, राजन, कलिंगांनी शूल, गदा, खड्ग, तोमर, भाले आणि कुऱ्हाडी अशा शस्त्रांनी भीमसेनावर वर्षाव केला.
संनिवार्य स तां घोरां शरवृष्टिं समुत्थिताम्। गदामादाय तरसा संनिपत्य महाबलः
त्याने उठलेला तो भयानक बाणांचा मारा परतवून लावला; मग गदा जोरात उचलून, तो महाबली शत्रूंत घुसला.
भीमः सप्तशतान्वीराननयद्यमसादनम् । पुनश्चैव द्विसाहस्रान्कलिङ्गानरिमर्दनः
भीमाने सातशे वीरांना यमाच्या लोकात पाठवले; आणि पुन्हा, शत्रूंचा संहार करणाऱ्या भीमाने दोन हजार कलिंगांना मृत्यूच्या प्रदेशात धाडले.
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय तदद्भुतमिवाभवत्। एवं स तान्यनीकानि कलिङ्गानां पुनःपुनः
त्याने त्यांना मृत्यूच्या लोकात पाठवले, आणि ते पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटले; अशा प्रकारे तो पुन्हा पुन्हा कलिंगांच्या त्या तुकड्यांचा संहार करू लागला.