महीं चक्रुश्चितां सर्वां शशलोहितसन्निभाम् । योधांश्च स्वान्परान्वापि नाभ्यजानञ्जिघांसया
संपूर्ण पृथ्वी त्यांनी सशाच्या रक्तासारखी दिसावी अशी केली; आणि मारण्याच्या इच्छेने, आपले वा परके हेही ओळखू शकले नाहीत.
स्वानप्याददते स्वाश्च शूराः परमदुर्जयाः। विमर्दः सुमहानासीदल्पानां बहुभिः सह
पराक्रमी, जिंकता न येणारे शूरवीरही आपल्या माणसांना पकडू लागले; थोड्यांनी अनेकांसोबत मोठी झुंज दिली.
कलिङ्गैः सह चैदीनां निषादैश्च विशांपते । कृत्वा पुरुषकारं तु यथाशक्ति महाबलाः
कळिंग, चेदि आणि निषाद यांच्या सोबत, हे राजाधिराज, बलवान लोकांनी आपली सारी ताकद लावून शौर्य दाखवले.
भीमसेनं परित्यज्य संन्यवर्तनक्त चेदयः। सर्वैः कलिङ्गैरासन्नः सन्निवृत्तेषु चेदिषु
भीमसेनाला सोडून चेदि लोक मागे फिरले; आणि चेदि मागे हटताच सर्व कळिंग जवळ आले.
स्वबाहुबलमस्थाय अभ्यवर्षन्त पाण्डवम् । न चचाल रथोपस्थाद्भीमसेनो महाबलः
स्वतःच्या बळावर त्यांनी पांडवावर वारांचा वर्षाव केला; पण भीमसेन, प्रचंड बळाचा, आपल्या रथावरून हलला नाही.
शितैरवाकिरद्बाणैः कलिङ्गानां वरूथिनीम् । कालिङ्गस्तु महेष्वासः पुत्रश्चास्य महारथः
त्याने तीक्ष्ण बाणांनी कळिंगांच्या फौजांवर हल्ला केला; आणि कळिंग, मोठा धनुर्धारी, त्याचा पुत्रही महान रथी होता,
शक्रदेव इति ख्यातो जघ्नतुः पाण्डवं शरैः। ततो भीमो महाबाहुर्विधुन्वन्रुचिरं धनुः
शक्रदेव म्हणून प्रसिद्ध असलेल्यांनी पांडवावर बाणांचा मारा केला; तेव्हा भीम, बलवान भुजांचा, आपले सुंदर धनुष्य फिरवू लागला.
योधयामास कालिङ्गं स्वबाहुबलमाश्रितः। शक्रदेवस्तु समरे विसृजन्सायकान्बहून्
त्याने कळिंगाशी आपल्या बळावर लढाई केली; आणि शक्रदेवाने युद्धात अनेक बाण सोडले.
अश्वाञ्जघान समरे भीमसेनस्य सायकैः। तं दृष्ट्वा विरथं तत्र भीमसेनमरिन्दमम्
त्याने युद्धात भीमसेनाच्या घोड्यांना बाणांनी मारले; आणि शत्रूंचा संहार करणारा भीमसेन रथाविना उभा राहिला हे पाहून,
शक्रदेवोऽभिदुद्राव शरैरवकिरञ्सितैः। भीमस्योपरि राजेन्द्र शक्रदेवो महाबलः
शक्रदेवाने तीक्ष्ण बाणांचा वर्षाव करत त्याच्यावर झडप घातली; राजेंद्र, मोठ्या बळाचा शक्रदेव भीमवर बाणांचा पाऊस पाडू लागला.
ववर्ष शरवर्षाणि तपान्ते जलदो यथा। हताश्वे तु रथे तिष्ठन्भीमसेनो महाबलः
उन्हाळ्याच्या अखेरीस जसा मेघ पाऊस पाडतो, तसा बाणांचा वर्षाव त्याने केला; पण घोडे मारले गेले तरी भीमसेन, प्रचंड बळाचा, रथावर ठाम उभा राहिला.
शक्रदेवाय चिक्षेप सर्वशैक्यायसीं गदाम्। स तया निहतो राजन्कालिङ्गतनयो रथात्
त्याने आपली संपूर्ण लोखंडी गदा शक्रदेवावर फेकली; आणि त्या गदेमुळे, राजन, कळिंगाचा मुलगा रथावरून खाली पडला.
विरथः सह सूतेन जगाम धरणीतलम्। कहतमात्मसुतं दृष्ट्वा कलिङ्गानां जनाधिपः
रथाविना, सारथ्यासह तो जमिनीवर पडला; आपला मुलगा मारला गेला हे पाहून कळिंगांचा राजा दुःखी झाला.
रथैरनेकसाहस्रैर्भीमस्यावारयद्दिशः । `अयुतेन गजानां च निषादैः परिवारितः।' ततो भीमो महावेगां त्यक्त्वा गुर्वी महागदां
त्याने हजारो रथांनी भीमचा मार्ग अडवला; दहा हजार हत्ती आणि निषादांनी वेढा दिला. तेव्हा भीमाने आपली जड, मोठी गदा बाजूला ठेवली.
निस्त्रिंशमाददे घोरं चिकीर्षुः कर्म दारुणम् । चर्म चाप्रतिमं राजन्नार्षभं पुरुषर्षभ
त्याने भयंकर तलवार उचलली, कठोर कृत्य करण्याचा निर्धार केला; आणि राजन, बैलाच्या चिन्हाने सजलेली अद्वितीय ढाल घेतली.
नक्षत्रैरर्धचन्द्रैश्च शातकुम्भमयैश्चितम् । कालिङ्गस्तु ततः क्रुद्धो धनुर्ज्यामवमृज्य च
ती ढाल ताऱ्यांनी, अर्धचंद्रांनी आणि सोन्याच्या नक्षीने सजलेली होती; तेव्हा कळिंग, संतापून, आपले धनुष्य ताणू लागला.
प्रगृह्य च शरं घोरमेकं सर्पविषोपमम्। प्राहिणोद्भीमसेनाय वधाकाङ्क्षी जनेश्वरः
राजांनी एक भयंकर बाण, सर्पाच्या विषासारखा, हातात धरून भीमसेनाला मारण्याच्या इच्छेने सोडला.
तमापतन्तं वेगेन प्रेरितं निशितं शरम्। भीमसेनो द्विधा राजंश्चिच्छेद विपुलासिना
राजा, तो तीक्ष्ण बाण वेगाने येताना भीमसेनाने आपल्या मोठ्या तलवारीने दोन तुकडे केला.
उदक्रोशच्च संहृष्टस्त्रासयानो वरूथिनीम् । कालिङ्गोऽथ ततः क्रुद्धो भीमसेनाय संयुगे
तो आनंदाने ओरडला आणि सैन्याला घाबरवले; मग कालींग राजा रागाने युद्धात भीमसेनावर चालून गेला.
तोमरान्प्राहिणोच्छीघ्रं चतुर्दश शिलाशितान्। तानप्राप्तान्महाबाहुः खगतानेव पाण्डवः
त्याने दगडाच्या टोकाचे चौदा भाले पटकन फेकले; पांडव वीराने ते हवेत असतानाच कापून टाकले.
चिच्छेद सहसा राजन्नसंभ्रान्तो वरासिना। नित्यत्य तु रणे भीमस्तोमरान्वै चतुर्दश
राजा, भीमाने घाईने, अजिबात घाबरता न, आपल्या उत्तम तलवारीने ते चौदा भाले युद्धात फोडून टाकले.
भानुमन्तं ततो भीमः प्राद्रवत्पुरुषर्षभः । भानुमांस्तु ततो भीमं शरवर्षेण च्छादयन्
मग पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या भीमाने भानुमंतावर धाव घेतली; भानुमंताने बाणांचा वर्षाव करून भीमाला झाकून टाकले.
ननाद बलवन्नादं नादयानो नभस्तलम्। न च तं ममृषे भीमः सिंहनादं महाहवे
तो जोरात गरजला, त्याचा आवाज आकाशात घुमला; पण त्या महायुद्धात भीमाने तो सिंहाचा गरजेला सहन केले नाही.
ततः शब्देन महता विननाद महास्वनः। तेन नादेन वित्रस्ता कलिङ्गानां वरूथिनी
मग मोठ्या आवाजाने एक प्रचंड गजर झाला; त्या गजराने कालींगांच्या सैन्याला भीती वाटली.
न भीमं समरे मेने मानुषं भरतर्षभ । ततो भीमो महाबाहुर्नर्दित्वा विपुलं स्वनम्
भरतश्रेष्ठा, त्या युद्धात कुणालाही भीम मानव वाटला नाही; मग बलवान भीमाने मोठ्या आवाजात पुन्हा गरज दिली.
सासिर्वेगवदाप्लुत्य दन्ताभ्यां वारणोत्तमम् । आरुरोह ततो मध्यं नागराजस्य मारिष
तलवार घेऊन वेगाने उडी मारून, दातांनी उत्तम हत्तीला पकडून, भीमा त्या हत्तीच्या पाठीवर चढला.
ततो मुमोच कालिङ्गः शक्तिं तामकरोद्द्वीधा । खङ्गेन पृथुना मध्ये भानुमन्तमथाच्छिनत्
मग कालींगाने एक शक्ती फेकली, ती भीमाने दोन तुकडे केली; मोठ्या तलवारीने त्याने भानुमंताला मधोमध फोडले.
सोऽन्तरायुधिनं हत्वा राजपुत्रमरिन्दमः। गुरुभारसहे स्कन्धे नागस्यासिमपातयत्
शत्रूंचा संहार करणाऱ्या भीमाने राजपुत्राचा वध केला आणि जड तलवार हत्तीच्या भक्कम खांद्यावर सोडली.
छिन्नस्कन्धः स विनदन्पपात गजयूथपः। आरुगणः सिन्धुवेगन सानुमानिव पर्वतः
खांदा तुटल्यावर तो हत्ती डरकाळी फोडत खाली पडला, जणू वेगाने वाहणाऱ्या नदीने डोंगरशिखर कोसळावे तसे.
ततस्तस्मादप्लुत्य गजाद्भारत भारतः। खङ्गपाणिरदीनात्मा तस्थौ भूमौ सुदंशितः
मग भरतपुत्र भीमाने त्या हत्तीवरून उडी मारली, तलवार हातात घेऊन, निर्भयपणे जमिनीवर ठाम उभा राहिला.