शङ्खः क्रोधात्प्रजज्वाल हविषा हव्यवाडिव । स विस्फार्य महच्चापं शक्रचापोपमं बली
शंख रागाने अग्नीप्रमाणे पेटून उठला आणि त्यानं मोठं, इंद्राच्या धनुष्याइतकं सामर्थ्यवान धनुष्य ताणलं.
अभ्यधावज्जिघांसन्वै शल्यं मद्राधिपं युधि । महता रथसङ्घेन समन्तात्परिरक्षितः
तो युद्धात मद्रराज शल्याचा वध करण्यासाठी धावला, आणि मोठ्या रथांच्या सैन्यानं त्याला चहुबाजूंनी वेढलं.
सृजन्बाणमयं वर्षं प्रायाच्छल्यरथं प्रति। तमापतन्तं संप्रेक्ष्य मत्तवारणविक्रमम्
तो शल्याच्या रथाकडे बाणांचा पाऊस सोडत गेला; आणि तो उन्मत्त हत्तीच्या ताकदीने धावत येतोय हे पाहून,
तावकानां रथाः सप्त समन्तात्पर्यवारयन् । मद्रराजं परीप्सन्तो मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्
तुझ्या सात रथांनी त्याला सर्व बाजूंनी घेरलं, कारण ते मृत्यूच्या जबड्यात गेलेल्या मद्रराजाचं रक्षण करू पाहत होते.
बृहद्बलश्च कौसल्यो जयत्सेनश्च मागधः। तथा रुक्मरथो राजन्पुत्रः शल्यस्य मानितः
कोसलाचा राजा बृहद्बल आणि मागधांचा जयत्सेन, तसेच शल्याचा पुत्र रुक्मरथ, हे सर्व तिथे सन्मानाने उपस्थित होते.
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ काम्भोजश्च सुदक्षिणःक । बृहत्क्षत्रस्य दायादः सैन्धवश्च जयद्रथः
अवंतीचे राजकुमार विंद आणि अनुविंद, काम्बोजांचा सुदक्षिण, बृहद्क्षत्राचा वारस जयद्रथ, सिंधूचा राजा, हेही तिथे होते.
नानाधातुविचित्राणि कार्मुकाणि महात्मनाम् । विस्फारितान्यदृश्यन्त तोयदेष्विव विद्युतः
महाबलवान योद्धे विविध धातूंनी मढवलेली धनुष्ये ओढत होते आणि ती धनुष्ये जणू ढगांमध्ये वीज चमकावी तशी झळकत होती.
ते तु बाणमयं वर्षं शङ्खमूर्ध्निं न्यपातयन् । निदाघान्तेऽनिलोद्धृता मेघा इव नगे जलम्
त्यांनी मग शंखाच्या डोक्यावर बाणांचा वर्षाव केला, जसा उन्हाळ्यानंतर वाऱ्याने ढग पर्वतावर पाऊस पाडतात तसा.
ततः क्रुद्धो महेष्वासः सप्तभल्लैः सुतेजनैः । धनूंषि तेषामाच्छिद्य ननर्द पृतनापतिः
मग संतप्त आणि महान धनुर्धारी सेनापतीने सात पिसांनी मढवलेले बाण मारून त्यांची धनुष्ये तोडली आणि मोठ्याने गर्जना केली.
ततो भीष्मो महाबाहुर्विनद्य जलदो यथा। तालमात्रं धनुर्गृह्य शङ्खमभ्यद्रवद्रणे
नंतर बलाढ्य भीष्माने, जसा मेघ गरजतो तसा आवाज करत, ताडाच्या झाडाएवढे धनुष्य हातात घेतले आणि रणांगणात शंखावर झेपावला.
तमुद्यन्तमुदीक्ष्याथ महेष्वासं महाबलम् । संत्रस्ता पाण्डवी सेना वातवेगहतेव नौः
तो महान धनुर्धारी आणि बलवान योद्धा पुढे येताना पाहून पांडवांची सेना घाबरली, जणू प्रचंड वाऱ्याने होडी हलते तशी.
ततोऽर्जुनः संत्वरितः शङ्खस्यासीत्पुरःसरः । भीष्माद्रक्ष्योऽयमद्येति ततो युद्धमवर्तत
मग अर्जुन वेगाने शंखाच्या रक्षणासाठी पुढे गेला, 'आज भीष्मापासून शंखाचे रक्षण करायला हवे' असे मनात ठरवून, आणि युद्ध सुरू झाले.
हाहाकारो महानासीद्योधानां युधि युध्यताम् । तेजस्तेजसि संपृक्तमित्येवं विस्मयं ययुः
रणांगणात लढणाऱ्या योद्ध्यांमध्ये मोठा गोंधळ आणि गर्जना उठली; त्यांच्या तेजाचा एकमेकांशी सामना होत होता आणि सर्वजण आश्चर्यचकित झाले.
अथ शल्यो गदापाणिरवतीर्य महारथात् । शङ्खस्य चतुरो वाहानहनद्भरतर्षभ
मग शल्याने गदा हातात घेऊन मोठ्या रथातून खाली उतरले आणि शंखाच्या चारही घोड्यांना मारले, हे भरतश्रेष्ठा.
स हताश्वाद्रथात्तूर्णं खङ्गमादाय विद्रुतः । बीभत्सोश्च रथं प्राप्य पुनः शान्तिमविन्दत
घोडे मारले गेल्यावर, तो पटकन रथातून खाली उतरला, तलवार उचलली आणि पळत भीमसेनाच्या रथावर पोहोचला, तिथे त्याला पुन्हा सुरक्षितता मिळाली.
ततो भीष्मरथात्तूर्णमुत्पतन्ति पतत्रिणः । यैरन्तरीक्षं भूमिश्च सर्वतः समवस्तृता
मग भीष्माच्या रथातून वेगाने बाण सुटले, ज्यांनी आकाश आणि पृथ्वी सर्व बाजूंनी झाकून टाकली.
पञ्चालानथ मत्स्यांश्च केकयांश्च प्रभद्रकान् । भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः पातयामास पत्रिभिः
भीष्म, सर्वात श्रेष्ठ योद्धा, त्याच्या बाणांनी पांचाळ, मत्स्य, केकय आणि प्रभद्रक यांना जमिनीवर पाडत होता.
उत्सृज्य समरे राजन्पाण्डवं सव्यसाचिनम् । अभ्यद्रवत पाञ्चाल्यं द्रुपदं सेनया वृतम्
रणात पांडवांचा सव्यसाची अर्जुन सोडून भीष्माने पांचाळांचा द्रुपद, जो आपल्या सैन्याने वेढलेला होता, त्याच्यावर चाल केली.
प्रियं संबन्धिनं राजञ्शरानवकिरन्बहून् । अग्निनेव प्रदग्धानि वनानि शिशिरात्यये
राजा, त्याने आपल्या प्रिय नातलगावर अनेक बाणांचा वर्षाव केला, जसा वसंताच्या अखेरीस आग जंगल जाळते तसा.
शरदग्धान्यदृश्यन्त सैन्यानि द्रुपदस्य ह। अत्यतिष्ठद्रणे भीष्मो विधूम इव पावकः
शरद ऋतूत जळालेल्या जंगलासारखी द्रुपदाची सैन्ये रणात दिसत होती, आणि भीष्म धूर नसलेल्या ज्वाळेसारखा ठाम उभा होता.
मध्यन्दिने यथाऽऽदित्यं तपन्तमिव तेजसा। न शेकुः पाण्डवेयस्य योधा भीष्मं निरीक्षितुम्
दुपारी जसा सूर्य प्रखरतेने तळतो, तसा भीष्माचा तेज पाहून पांडवांच्या सैन्यातील योद्धे त्याच्याकडे पाहू शकत नव्हते.
वीक्षांचक्रुः समंतात्ते पाण्डवा भयपीडिताः । त्रातारं नाध्यगच्छन्त गावः शीतार्दिता इव
भीतीने ग्रासलेले पांडव सर्व बाजूंनी पाहू लागले, पण त्यांना कुठेही रक्षण करणारा सापडला नाही, जणू थंडीने त्रस्त झालेल्या गायींसारखे.
सा तु यौधिष्ठिरी सेना गाङ्गेयशरपीडिता । सिंहेनेव विनिर्भिन्ना शुक्ला गौरिव गोपतेः
भीष्माच्या बाणांनी युधिष्ठिराची ती सेना फारच त्रस्त झाली होती. जणू एखाद्या गवळ्याच्या पांढऱ्या गायीवर वाघाने हल्ला केल्यावर ती फाडून टाकावी, तशी ती सेना फाटून गेली.
हते विप्रुद्रुते सैन्ये निरुत्साहे विमर्दिते। हाहाकारो महानासीत्पाण्डुसैन्येषु भारत
सेना मारली गेली, पांगली, मनाने खचली आणि पूर्णपणे चिरडली गेली, तेव्हा पांडवांच्या सैन्यात मोठा आक्रोश उठला, हे भरतवंशीय.
ततो भीष्मः शान्तनवो नित्यं मण्डलकार्मुकः । मुमोच बाणान्दीप्ताग्रानहीनाशीविषानिव
मग शांतनूचा पुत्र भीष्म, नेहमीच वर्तुळाकार धनुष्य धरणारा, जणू विषारी सापांसारखे तेजस्वी टोक असलेले बाण सोडू लागला.
शरैरेकायनीकुर्वन्दिशः सर्वा यतव्रतः। जघान पाण्डवरथानादिश्यादिश्य भारत
त्या निश्चयी वीराने आपल्या बाणांनी सर्व दिशांना एकसारखी करून टाकली आणि पुन्हा पुन्हा पांडवांच्या रथांवर हल्ला केला, हे भरतवंशीय.
ततः सैन्येषु भग्नेषु मथितेषु च सर्वशः । प्राप्ते चास्तं दिनकरे न प्राज्ञायत किंचन
मग सैन्य तुटले, पूर्णपणे चिरडले गेले आणि सूर्य मावळू लागला, तेव्हा काहीच ओळखता येईना.
भीष्मं च समुदीर्यन्तं दृष्ट्वा पार्था महाहवे । अवहारमकुर्वन्त सैन्यानां भरतर्षभ
त्या मोठ्या युद्धात भीष्म पुढे सरकत असल्याचे पाहून पांडवांनी आपले सैन्य मागे घेतले, हे भरतश्रेष्ठ.
कृतेऽवहारे सैन्यानां प्रथमे भरतर्षभ । भीष्मे च युद्धसंरब्धे हृष्टे दुर्योधने तथा
सैन्य मागे घेण्याची ही पहिलीच वेळ होती, हे भरतश्रेष्ठ, आणि भीष्म युद्धासाठी सज्ज झाला होता; त्याच वेळी दुर्योधनही आनंदित झाला.
धर्मराजस्ततस्तूर्णमभिगम्य जनार्दनम् । भ्रातृभिः सहितः सर्वैः सर्वैश्चैव जनेश्वरैः
मग धर्मराज युधिष्ठिराने सर्व भावंडांसह आणि सर्व राजांसह झटकन जनार्दनाजवळ जाऊन भेट घेतली.