अष्टभिर्नवभिर्भीष्मः शक्तिं चिच्छेद पत्रिभिः । उत्कृष्टहेमविकृतां निकृतां निशितैः शरैः
भीष्मांनी आठ किंवा नऊ तीक्ष्ण बाणांनी, उत्तम सोन्याने मढवलेला तो भाला तुकडे तुकडे करून छेदून टाकला.
उच्चुक्रुशुस्ततः सर्वे तावका भरतर्षभ । शक्तिं विनिहतां दृष्ट्वा वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः
मग, हे भरतश्रेष्ठा, तुझ्या सर्व सैनिकांनी तो भाला नष्ट झाल्याचे पाहून मोठा गोंधळ केला; पण विराटपुत्र श्वेता प्रचंड संतापला.
कालोपहतचेतास्तु कर्तवक्यं नाभ्यजानत। क्रोधसंमूर्च्छितो राजन्वैराटिः प्रहसन्निव
त्यांच्या मनावर काळाचा प्रभाव पडला होता, म्हणून ते आज्ञा ऐकत नव्हते; आणि विराटपुत्र श्वेता संतापाने वेडावून, जणू हसल्यासारखा दिसत होता.
गदां जग्राह संहृष्टो भीष्मस्य निधनं प्रति। क्रोधेन रक्तनयनो दण्डपाणिरिवान्तकः
तो आनंदित होऊन, भीष्मांचा नाश करण्याच्या हेतूने गदा उचलतो; त्याचे डोळे रागाने लाल झाले होते, जणू मृत्यूच दंड घेऊन उभा आहे.
भीष्मं समिदुद्राव जलौघ इव पर्वतम्। तस्य वेगमसंवार्यं मत्वा भीष्मः प्रतापवान्
तो भीष्मांच्या दिशेने पाण्याच्या प्रवाहासारखा डोंगराकडे झेपावला; त्याची प्रचंड गती ओळखून, भीष्मांनी सावधगिरी बाळगली.
प्रहारविप्रमोक्षार्थं सहसा धरणींगतः। श्वेतः क्रोधसमाविष्टो भ्रामयित्वा तु तां गदाम्
श्वेता संतापाने भरून, ती गदा फिरवत अचानक जमिनीवर उडी मारून, ती गदा प्रचंड वेगाने फिरवू लागला.
रथे भीष्मस्य चिक्षेप यथा देवो धनेश्वरः । तया भीष्मनिपातिन्या स रथो भस्मसात्कृतः
त्याने ती गदा भीष्मांच्या रथावर फेकली, जशी धनाचा स्वामी एखादे अस्त्र फेकतो; त्या गदेच्या प्रहाराने भीष्मांचा रथ पूर्णपणे राख झाला.
सध्वजः सह सूतेन साश्वः सयुगबन्धुरः । विरथं रथिनां श्रेष्ठं भीष्मं दृष्ट्वा रथोत्तमकाः
रथ, ध्वज, सारथी, घोडे आणि जूआ सगळे मिळून जळून गेले; आणि रथरहित झालेला, रथींच्या श्रेष्ठ भीष्मांना पाहून, इतर श्रेष्ठ रथी आश्चर्यचकित झाले.
अभ्यधावन्त सहिताः शल्यप्रभृतयो रथाः। ततोऽन्यं रथमास्थाय धनुर्विस्फार्य दुर्मनाः
मग शल्य वगैरे रथी एकत्र पुढे आले; त्यानंतर दुसऱ्या रथावर चढून, धनुष्य चढवत, भीष्म चिंतेत असतानाही तयार झाला.
शनकैरभ्यायाच्छ्वेतं गाङ्गेयः प्रहसन्निव। एतस्मिन्नन्तरे भीष्मः शुश्राव विपुलां गिरम्
गंगेपुत्र भीष्म हसल्यासारखा हळूहळू श्वेताच्या जवळ गेला; आणि त्याच वेळी भीष्मांच्या कानावर एक मोठा आवाज पडला.
आकाशादीरितां दिव्यामात्मनो हितसंभवाम् । भीष्मभीष्म महाबाहो शीघ्रं यत्नं कुरुष्व वै
आकाशातून एक दिव्य वाणी उमटली, जी तुझ्या भल्यासाठी होती — 'भीष्मा, भीष्मा, महाबाहू, त्वरा कर आणि सर्व शक्तीनं प्रयत्न कर!'
एष ह्यस्य जये कालो निर्दिष्टो विश्वयोनिना । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं देवदूतेन भाषितम्
कारण विश्वाचा आदि कारण असलेल्या परमात्म्यानं त्याच्या पराभवाचा हा काळ ठरवला आहे. हे देवदूताचं वचन ऐकून —
संप्रहृष्टमना भूत्वा वधे तस्य मनो दधे । विरथं रथिनां श्रेष्ठं श्वेतं दृष्ट्वा पदातिनम्
त्याच्या मनात आनंद भरला आणि त्याच्या वधाचा निर्धार केला. रथावरील श्रेष्ठ श्वेत आता पायदळावर उभा आहे हे पाहून —
सहितास्त्वभ्यवर्तन्त परीप्सन्तो महारथाः । सात्यकिर्भीमसेनश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
तेव्हा सात्यकी, भीमसेन आणि प्रषतपुत्र धृष्टद्युम्न हे महान रथी त्याच्या रक्षणासाठी एकत्र आले.
कैकेयो धृष्टकेतुश्च अभिमन्युश्च वीर्यवान्। एतानापततः सर्वान्द्रोणशल्यकृपैः सह
कैकेय, धृष्टकेतु आणि पराक्रमी अभिमन्यू — हे सर्व, द्रोण, शल्य आणि कृप यांच्यासह, एकत्र पुढे धावले.
अवारयदमेयात्मा वारिवेगानिवाचलः । स निरुद्धेषु सर्वेषु पाण्डवेषु महात्मसु
पर्वत जसा पाण्याच्या प्रवाहाला थांबवतो, तसा तो अदम्य भीष्म सर्वांना रोखून धरतो. आणि सर्व पांडव महात्मे अडवले गेले —
श्वेतः खङ्गमथाकृष्य भीष्मस्य धनुराच्छिनात्। तदपास्य धनुश्छिन्नं त्वरमाणः पितामहः
श्वेतानं तलवार उपसून भीष्माचं धनुष्य तोडलं; पण तो तुटलेलं धनुष्य टाकून, पितामह त्वरेनं —
देवदूतवचः श्रुत्वा वधे तस्य मनो दधे । ततः प्रचरमाणस्तु पिता देवव्रतस्तव
देवदूताचं वचन ऐकून, त्याच्या वधाचा निश्चय केला; मग तुझा वडील देवव्रत रणभूमीत फिरू लागला —
अन्यत्कार्मुकमादाय त्वरमाणो महारथः। क्षणेन सज्यमकरोच्छक्रचापसमप्रभम्
तो महान रथी त्वरेनं दुसरं धनुष्य घेतो आणि क्षणात ते सज्ज करतो, जणू काही इंद्राच्या धनुष्याप्रमाणे चमकतं.
पिता ते भरतश्रेष्ठ श्वेतं दृष्ट्वा महारथैः । वृतं तं मनुजव्याघ्रैर्भीमसेनपुरोगमैःक
हे भरतश्रेष्ठा, तुझ्या वडिलांनी पाहिलं की, श्वेत महान रथींच्या वेढ्यात आहे आणि त्यात भीमसेन पुढे आहे.
अभ्यवर्तत गाङ्गेयः श्वेतं सेनापतिं द्रुतम् । आपतन्तं ततो भीष्मो भीमसेनं प्रतापवान्
मग गंगेपुत्र भीष्म श्वेत सेनापतीवर झपाट्यानं चालून गेला; आणि भीमसेन धावून येत असताना, भीष्म पराक्रमी —
आजघ्ने विशिखैः षष्ट्या सेनान्यं स महारथः । अभिमन्युं च समरे पिता देवव्रतस्तव
त्या महान रथीनं सेनापतीवर साठ बाणांचा वर्षाव केला, आणि तुझ्या वडिलांनी रणात अभिमन्यूवरही बाण सोडले.
आजघ्ने भरतश्रेष्ठस्त्रिभिः सन्नतपर्वभिः । सात्यकिं च शतेनाजौ भरतानां पितामहः
हे भरतश्रेष्ठा, तुझ्या पितामहानं सात्यकीवर रणात शंभर बाण सोडले आणि धृष्टद्युम्नावर तीन तीक्ष्ण बाणांचा प्रहार केला.
धृष्टद्युम्नं च विंशत्या कैकेयं चापि पञ्चभिः । तांश्च सर्वान्महेष्वासान्पिता देवव्रतस्तव
त्यांनी धृष्टद्युम्नावर वीस बाण सोडले, कैकेयवर पाच बाण सोडले; आणि तुझ्या वडिलांनी त्या सर्व महान धनुर्धरांना रोखून धरले.
वारयित्वा शरैर्घोरैः श्वेतमेवाभिदुद्रुवे। ततः शरं मृत्युसमं भारसाधनमुत्तमम्
भीषण बाणांनी सर्वांना परतवून, तो थेट श्वेताकडे झेपावला; मग त्यानं मृत्युसमान, भार हलका करणारा सर्वोत्तम बाण उचलला.
विकृष्य बलवान्भीष्मः समाधत्त दुरासदम्। ब्रह्मास्त्रेण सुसंयुक्तं तं शरं लोमवाहिनम्
बलवान भीष्मानं तो भयंकर बाण मागे ओढून, ब्रह्मास्त्रानं संयुक्त केला, जो अंगावर काटा आणणारा आणि सहन करायला कठीण होता.
ददृशुर्देवगन्धर्वाः पिशाचोरगराक्षसाः । स तस्य कवचं भित्वा हृदयं चामितौजसः
देव, गंधर्व, पिशाच्च, नाग आणि राक्षस हे सर्व ते पाहू लागले; तो बाण श्वेताच्या कवचाला भेदून, प्रचंड तेजस्वी श्वेताच्या हृदयात घुसला —
जगाम धरणीं बाणो महाशनिरिव ज्वलन्। अस्तं गच्छन्यथाऽऽदित्यः प्रभाप्रादाय सत्वरः
तो बाण जणू जळणारा वज्रासारखा पृथ्वीवर कोसळला, आणि सूर्य जसा अस्ताला जातो तसा त्याचं तेज घेऊन गेला.
एवं जीवितमादाय श्वेतदेहाञ्जगाम ह। तं भीष्मेण नरव्याघ्रं तथा विनिहतं युधि
भीष्मानंं श्वेताचंं प्राण घेतले आणि रणभूमीत त्याला पाडले, हे नरांमधील वाघा.
प्रपतन्तमपश्याम गिरेः शृङ्गमिव च्युतम्। अशोचन्पाण्डवास्तत्र क्षत्रियाश्च महारथाः
तो पडताना आम्ही पाहिलं, जणू एखादं डोंगराचं शिखर कोसळतंय तसं; तिथं पांडव आणि मोठे रथी क्षत्रिय दुःखी झाले.