स्वयूथादिव ते यूथान्मुक्तं भूमिषु दारुणम् । तमेवमुपलक्ष्यैको हृष्टः पुष्टः परंतप
जसा सिंह आपल्या कळपात सुटला की पशू पळतात, तसंच ते सर्वजण पळाले; त्याला असं पाहून एक वीर आनंदित आणि बळकट झाला.
दुर्योधनप्रिये युक्तः पाण्डवान्परिशोचयन्। जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे
तो दुर्योधनाचा आवडता, ठाम, पांडवांसाठी दुःख करणारा, त्या भयंकर युद्धात आपलं प्राण आणि भीती दोन्ही सोडून दिली.
पातयामास सैन्यानि पाण्डवानां विशांपते । प्रहरन्तमनीकानि पिता देवव्रतस्तव
त्याने पांडवांच्या सैन्यांवर हल्ला चढवला, हे राजाधिराज; तुझा वडील देवव्रत सैन्यांचे तुकड्यांवर वार करू लागला.
दृष्ट्वा सेनापतिं भीष्मस्त्वरितः श्वेतमभ्ययात्। स भीष्मं शरजालेन महता समवाकिरत्
भीष्म सेनापतीला पाहून श्वेत वेगाने त्याच्यावर चालून गेला; आणि त्याच्यावर मोठ्या प्रमाणात बाणांचा वर्षाव केला.
श्वेतं चापि तथा भीष्मः शरौघैः समवाकिरत् । तौ वृषाविव नर्दन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ
भीष्मानेही श्वेतावर बाणांचा पाऊस पाडला; दोघेही बैलांसारखे गर्जना करत, मदमस्त हत्तींसारखे भिडले.
व्याघ्राविव सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः । अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य ततस्तौ पुरुषर्षभौ
ते दोघेही रागाने भरलेले वाघांसारखे एकमेकांवर तुटून पडले; अस्त्रांना अस्त्रांनी परतवत, ते दोन श्रेष्ठ पुरुष युद्ध करत राहिले.
भीष्मः श्वेतश्च युयुधे परस्परवधैषिणौ । एकाह्ना निर्दहेद्भीष्मः पाम्डवानामनीकिनीम्
भीष्म आणि श्वेत एकमेकांचा संहार करण्याच्या निर्धाराने भिडले. एका दिवसात भीष्म पांडवांची सारी सेना जाळून टाकू शकला असता.
शरैः परमसंक्रुद्धो यदि श्वेतो न पालयेत्। पितामहं ततो दृष्ट्वा श्वेतो विमुखीकृतम्
श्वेत जर आपल्या प्रचंड रागावर ताबा ठेवला नसता, तर भीष्म मागे वळलेला पाहून श्वेत त्याचा संहारच केला असता.
प्रहर्षं पाण्डवा जग्मुः पुत्रस्ते विमनाभवत्। ततो दुर्योधनः क्रुद्धः पार्थिवैः परिवारितः
पांडव आनंदित झाले आणि तुझा मुलगा निराश झाला. मग दुर्योधन राजांनी वेढलेला, संतापून उभा राहिला.
ससैन्यः पाण्डवानीकमभ्यद्रवत संयुगे। दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विशांपतिःक
आपल्या सैन्यासह दुर्योधनाने युद्धात पांडवांच्या फौजांवर हल्ला चढवला. दुर्मुख, कृतवर्मा, कृप आणि शल्य या राजांनीही त्याला साथ दिली.
भीष्मं जुगुपुरासाद्य तव पुत्रेण नोदिताः। दृष्ट्वा तु पार्थिवैः सर्वैर्दुर्योधनपुरोगमैः
हे सर्वजण भीष्माजवळ गेले, पण तुझ्या मुलाने सांगितले नाही म्हणून त्याला युद्धासाठी प्रवृत्त केले नाही. हे पाहून दुर्योधनासह सर्व राजे गप्प राहिले.
पाण्डवानामनीकानि वध्यमानानि संयुगे। श्वेतो गाङ्गेयमुत्सृज्य तव पुत्रस्य वाहिनीम्
पांडवांची सैन्ये युद्धात मारली जात आहेत हे पाहून श्वेताने भीष्माला सोडून तुझ्या मुलाच्या सैन्यावर हल्ला चढवला.
नाशयामास वेगेन वायुर्वृक्षानिवौजसा । द्रावयित्वा चमूं राजन्वैराटिः क्रोधमूर्च्छितः
त्याने वाऱ्याने झाडे कोसळावीत तशी ती सेना झपाट्याने उद्ध्वस्त केली. राजन, संतापाने भरलेल्या विराटपुत्राने सैन्य पांगवून टाकले.
आपतत्सहसा भूयो यत्र भीष्मो व्यवस्थितः । तौ तत्रोपगतौ राजञ्शरदीप्तौ महाबलौ
पुन्हा एकदा श्वेत तिथे भीष्म उभा आहे तिथे अचानक धावून गेला. दोन्ही बलाढ्य वीर तिथे एकमेकांसमोर आले, जणू शरद ऋतूतील मेघांसारखे तेजस्वी दिसत होते.
अयुध्येतां महात्मानौ यथोभौ वृत्रवासवौ । अन्योन्यं तु महाराज परस्परवधैषिणौ
हे दोन महान योद्धे एकमेकांशी लढले, जसे वज्रधारी इंद्र आणि वृत्रासुराने पूर्वी युद्ध केले होते. राजन, दोघेही एकमेकाचा संहार करण्यासच सज्ज होते.
निगृह्य कार्मुकं श्वेतो भीष्मं विव्याध सप्तभिः । पराक्रमं ततस्तस्य पराक्रम्य पराक्रमी
श्वेताने आपले धनुष्य आवळून भीष्मावर सात बाण सोडले. त्यानंतर त्याने आपल्या शौर्याने भीष्माच्या पराक्रमालाही मागे टाकले.
तरसा वारयामास मत्तो मत्तमिव द्विपम्। श्वेतः शान्तनवं भूयः शरैः सन्नतपर्वभिः
श्वेताने जोरात भीष्माला थांबवले, जणू एक मदमस्त हत्ती दुसऱ्या मदमस्त हत्तीला रोखतो. पुन्हा श्वेताने शंतनूच्या पुत्रावर पिसांच्या बाणांनी वार केले.
विव्याध प़ञ्चविंशत्या तदद्भुतमिवाभवत्। तं प्रत्यविध्यद्दशभिर्भीष्मः शान्तनवस्तदा
श्वेताने पंचवीस बाणांनी भीष्माला भेदले, ते पाहून सर्वांना आश्चर्य वाटले. मग शंतनूच्या भीष्माने दहा बाणांनी श्वेतावर प्रतिहल्ला केला.
स विद्धस्तेन बलवान्नाकम्पत यथाऽचलः । वैराटिः समरे क्रुद्धो भृशमायम्य कार्मुकम्
तो बलवान श्वेत त्या बाणांनी जरी जखमी झाला तरी पर्वतासारखा हलला नाही. युद्धात संतापलेला विराटपुत्राने आपले धनुष्य जोरात ताणले.
आजघान ततो भीष्मं श्वेतः क्षत्रियनन्दनः। संप्रहस्य तत श्वेतः सृक्किणी परिसंलिहन्
मग क्षत्रियांचा आनंद असलेला श्वेताने भीष्मावर घाव घातला. हसत-हसत श्वेताने ओठांच्या कडा चाटल्या.
घनुश्चिच्छेद भीष्मस्य नवभिर्दशधा शरैः । संधाय विशिखं चैव शरं लोमप्रवाहिनम्
श्वेताने नऊ बाणांनी भीष्माचे धनुष्य दहा तुकड्यांत कापले. मग पिसांचा बाण घेऊन तो सज्ज झाला.
उन्ममाथ ततस्तालं ध्वजशीर्षं महात्मनः । केतुं निपतितं दृष्ट्वा भीष्मस्य तनयास्तव
मग त्याने भीष्माच्या रथावरील उंच ध्वज खाली पाडला. भीष्माचा ध्वज खाली पडलेला पाहून तुझे पुत्र,
हतं भीष्मममन्यन्त श्वेतस्य वशमागतम्। पाण्डवाश्चापि संहृष्टा दध्मुः शङ्खान्मुदा युताः
भीष्म मारला गेला आणि श्वेताच्या ताब्यात गेला असे समजू लागले. पांडवही आनंदाने शंख फुंकू लागले.
भीष्मस्य पतितं केतुं दृष्ट्वा तालं महात्मनः । ततो दुर्योधनः क्रोधात्स्वमनीकमनोदयत्
महात्मा भीष्माचा ध्वज खाली पडलेला पाहून दुर्योधन संतापला आणि आपल्या सैन्याला पुन्हा सावरले.
यत्ता भीष्मं परीप्सध्वं रक्षमाणाः समंततः। मा नः प्रपश्यमानानां श्वेतान्मृत्युमवाप्स्यति
तुम्ही सर्वांनी एकत्र येऊन भीष्माचं सर्व बाजूंनी रक्षण करत असताना, आपल्या डोळ्यांसमोर आपल्या पांढऱ्या पताका असलेल्या वीराचा मृत्यू होऊ नये.
भीष्मः शान्तनवः शूरस्तथा सत्यं ब्रवीमि वः। राज्ञस्तु वचनं श्रत्वा त्वरमाणा महारथाः
भीष्म, शांतनूंचा पुत्र, मोठा पराक्रमी योद्धा आहे—हे मी तुम्हाला खरे सांगतो; राजाचा आदेश ऐकताच सर्व महायोद्धे वेगाने पुढे गेले.
बलेन चतुरङ्गेण गाङ्गेयप्रन्वपालयन्। बाह्लीकः कृतवर्मा च शलः शल्यश्च भारत
गंगेपुत्र भीष्माचं चारही अंगांनी सैन्य घेऊन बाळीक, कृतवर्मा, शल आणि शल्य यांनी रक्षण केलं.
जलसन्धो विकर्णश्च चित्रसेनो विविंशतिः। त्वरमाणास्त्वराकाले परिवार्य समंततः
जलसंध, विकर्ण, चित्रसेन आणि विविंशती हे सर्व त्या क्षणी वेगाने धावले आणि सर्व बाजूंनी त्याला घेरले.
शस्त्रवृष्टिं सुतुमुलां श्वेतस्योपर्यपातयन्। तान्क्रुद्धो निशितैर्बाणैस्त्वरमाणो महारथः
त्यांनी श्वेतावर फार भयंकर शस्त्रांचा वर्षाव केला; तेव्हा रागाने भरलेला तो महायोद्धा वेगाने तीक्ष्ण बाणांनी त्यांना प्रत्युत्तर दिलं.
अवारयदमेयात्मा दर्शयन्पाणिलाघवम् । स निवार्य तु तान्सर्वान्केसरी कुञ्जराविव
स्वतःवर नियंत्रण असलेला तो वीर हातातील कौशल्य दाखवत सर्वांना परतवून लावला; जणू सिंहाने हत्तींचा प्रतिकार केला.