सरथा रथिनश्चापि विमृद्गन्तः समन्ततः । स्यान्दनादपतत्कश्चिन्निहतोऽन्येन सायकैः
रथी आणि त्यांचे सारथी, रथांसह सर्व बाजूंनी चिरडले गेले; काहीजण दुसऱ्यांच्या बाणांनी लागून रथातून खाली पडले.
हतसारथिरप्युच्चैः पपात काष्ठवद्रथः । युध्यमानस्य संग्रामे व्यूढे रजसि चोत्थिते
ज्याचा सारथी मारला गेला, तो रथ मोठ्या आवाजात लाकडाच्या ओंडक्यासारखा पडला, जरी त्याचा वीर रणात लढत होता आणि धूळ उडत होती.
धनुःकूजितविज्ञानं तत्रासीत्प्रतियुद्ध्यतः। गात्रस्पर्शेन योधानां व्यज्ञास्त परिपन्थिनम्
तेथे धनुष्यांचा आवाज ऐकून परतवार करणारे ओळखले जात होते; आणि योद्ध्यांच्या शरीराचा स्पर्श होऊन शत्रू ओळखले जात होते.
युद्ध्यमानं शरै राजन्सिञ्जिनीध्वजिनीरवात्। अन्योन्यं वीरसंशब्दो नाश्रूयत भटैः कृतः
राजन, बाणांनी लढताना, धनुष्यांच्या दोऱ्यांचा आणि पताकांचा आवाज इतका मोठा होता की, वीरांनी केलेला रणगर्जना ऐकू येत नव्हता.
शब्दायमाने संग्रामे पटहे कर्णदारिणि। युध्यमानस्य संग्रामे कुर्वतः पौरुषं स्वकम्
संघर्षाचा आवाज आणि कान फाडणाऱ्या नगाऱ्यांमध्ये, प्रत्येक जण आपली शौर्य दाखवत लढत होता.
नाश्रौषं नामगोत्राणि कीर्तनं च परस्परम् । भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृधे
मी तिथे कोणाचं नाव, कुळ किंवा एकमेकांची स्तुती ऐकू शकत नव्हतो, कारण भीष्माच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी सर्वांना त्रस्त केलं होतं.
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् । तस्मिन्नत्याकुले युद्धे दारुणे रोमहर्षणे
त्या अत्यंत गोंधळलेल्या, भयंकर आणि अंगावर काटा आणणाऱ्या युद्धात, वीरांची मनं एकमेकांना घाबरून थरथरत होती.
पिता पुत्रं च समरे नाभिजानाति कश्चन । चक्रे भग्ने युगे च्छिन्ने एकधुर्ये हये हतः
त्या गोंधळात, चाकं तुटलेली, जू जखडलेली, एकच घोडा मारला गेलेला असताना, कुणालाही युद्धात वडील किंवा मुलगा ओळखता येत नव्हता.
आक्षिप्तः स्यन्दनाद्वीरः समारथिरजिह्मगैः। एवं च समरे सर्वे वीराश्च विरथीकृताः
तो वीर आपल्या रथावरून, सारथी आणि वेगवान घोड्यांसह खाली फेकला गेला; आणि त्या युद्धात सर्वच वीरांना रथांशिवाय केले गेले.
तेन तेन स्म दृश्यन्ते धावमानाः समंततः । गजो हतः शिरश्छिन्नं मर्म भिन्नं हयो हतः
ते सर्वत्र पळताना दिसत होते; कुठे हत्ती मारला गेला, कुठे घोडा डोकं छाटून किंवा शरीर फाडून ठार मारला गेला.
अहतः कोपि नैवासीद्भीष्मे नघ्नति शात्रवान् । श्वेतः कुरूणामकरोत्क्षयं तस्मिन्महाहवे
भीष्म शत्रूंना मारत असताना एकही जिवंत किंवा न घायाळ राहिला नाही; त्या महान युद्धात श्वेताने कुरूंचा संहार केला.
राजपुत्रान्रथोदारानवधीच्छतसङ्घशः। चिच्छेद रथिनां बाणैः शिरांसि भरतर्षभ
त्याने राजपुत्र आणि मोठ्या रथांवरील योद्धे शेकड्यांनी ठार केले; आणि भरतश्रेष्ठा, त्याने बाणांनी रथींची डोकी छाटली.
साङ्गदा बाहवश्चैव धनूंषि च समंततः। रथेषां रथचक्राणि तूणीराणि युगानि च
हातांवर कडे असलेले हात, सर्वत्र पडलेली धनुष्ये, रथांची चाकं, बाणांच्या भाता आणि रथांची जुवी असे सर्वत्र विखुरलेले होते.
छत्राणि च महार्हाणि पताकाश्च विशांपते। हयैघाश्च रथौघाश्च नरौघाश्चैव भारत
मूल्यवान छत्रे, पताका, घोड्यांचे हिणकसणे, रथांचा गडगडाट आणि माणसांची गर्दी, हे सर्व भरत, त्या युद्धभूमीत दिसत होते.
वारणाः शतशश्चैव हताः श्वेतेन भारत । वयं श्वेतभयाद्भीता विहाय रथसत्तमम्
शेकडो हत्ती श्वेताने मारले, हे भरता; श्वेताच्या भीतीने आम्ही आमचे उत्तम रथ सोडून दिले.
अपयातास्तथा पश्चाद्विभुं पश्याम धृष्णवः । शरपातमतिक्रम्य कुरवः कुरुनन्दन
मग आम्ही मागे सरकत, तो पराक्रमी आणि धाडसी श्वेत पाहत राहिलो; कुरू, आम्ही त्या बाणांच्या वर्षावातून वाचलो.
भीष्मं शान्तनवं युद्धे स्थिताः पश्याम सर्वशः । अदीनो दीनसमये भीष्मोऽस्माकं महाहवे
आम्ही शांतनूच्या भीष्माला युद्धात ठाम उभा पाहिला; संकटाच्या वेळी भीष्म आमच्यासाठी कधीही डगमगला नाही.
एकस्तस्थौ नरव्याघ्रो गिरिर्मेरुरिवाचलः। आददान इव प्राणान्सविता शिशिरात्यये
तो नरसिंह एकटा मेरू पर्वतासारखा अचल उभा राहिला; जणू शत्रूंचे प्राणच काढतोय, जसा उन्हाळ्याच्या शेवटी सूर्य तेजस्वी असतो.
गभस्तिभिरिवादित्यस्तस्थौ शरमरीचिमान्। स मुमोच महेष्वासः शरसङ्घाननेकशः
तो बाणांच्या किरणांनी सूर्यासारखा तेजस्वी दिसत होता; आणि त्या महान धनुर्धारीने असंख्य बाणांचा वर्षाव केला.
निघ्नन्नमित्रान्समरे वज्रपाणिरिवासुरान् । ते वध्यमाना भीष्मेण प्रजहुस्तं महाबलम्
तो युद्धात शत्रूंना जसा इंद्र वज्राने असुरांना मारतो तसा ठार करत होता; भीष्माच्या हातून मार खात ते सर्वजण त्या बलाढ्य वीराला सोडून पळाले.
स्वयूथादिव ते यूथान्मुक्तं भूमिषु दारुणम् । तमेवमुपलक्ष्यैको हृष्टः पुष्टः परंतप
जसा सिंह आपल्या कळपात सुटला की पशू पळतात, तसंच ते सर्वजण पळाले; त्याला असं पाहून एक वीर आनंदित आणि बळकट झाला.
दुर्योधनप्रिये युक्तः पाण्डवान्परिशोचयन्। जीवितं दुस्त्यजं त्यक्त्वा भयं च सुमहाहवे
तो दुर्योधनाचा आवडता, ठाम, पांडवांसाठी दुःख करणारा, त्या भयंकर युद्धात आपलं प्राण आणि भीती दोन्ही सोडून दिली.
पातयामास सैन्यानि पाण्डवानां विशांपते । प्रहरन्तमनीकानि पिता देवव्रतस्तव
त्याने पांडवांच्या सैन्यांवर हल्ला चढवला, हे राजाधिराज; तुझा वडील देवव्रत सैन्यांचे तुकड्यांवर वार करू लागला.
दृष्ट्वा सेनापतिं भीष्मस्त्वरितः श्वेतमभ्ययात्। स भीष्मं शरजालेन महता समवाकिरत्
भीष्म सेनापतीला पाहून श्वेत वेगाने त्याच्यावर चालून गेला; आणि त्याच्यावर मोठ्या प्रमाणात बाणांचा वर्षाव केला.
श्वेतं चापि तथा भीष्मः शरौघैः समवाकिरत् । तौ वृषाविव नर्दन्तौ मत्ताविव महाद्विपौ
भीष्मानेही श्वेतावर बाणांचा पाऊस पाडला; दोघेही बैलांसारखे गर्जना करत, मदमस्त हत्तींसारखे भिडले.
व्याघ्राविव सुसंरब्धावन्योन्यमभिजघ्नतुः । अस्त्रैरस्त्राणि संवार्य ततस्तौ पुरुषर्षभौ
ते दोघेही रागाने भरलेले वाघांसारखे एकमेकांवर तुटून पडले; अस्त्रांना अस्त्रांनी परतवत, ते दोन श्रेष्ठ पुरुष युद्ध करत राहिले.
भीष्मः श्वेतश्च युयुधे परस्परवधैषिणौ । एकाह्ना निर्दहेद्भीष्मः पाम्डवानामनीकिनीम्
भीष्म आणि श्वेत एकमेकांचा संहार करण्याच्या निर्धाराने भिडले. एका दिवसात भीष्म पांडवांची सारी सेना जाळून टाकू शकला असता.
शरैः परमसंक्रुद्धो यदि श्वेतो न पालयेत्। पितामहं ततो दृष्ट्वा श्वेतो विमुखीकृतम्
श्वेत जर आपल्या प्रचंड रागावर ताबा ठेवला नसता, तर भीष्म मागे वळलेला पाहून श्वेत त्याचा संहारच केला असता.
प्रहर्षं पाण्डवा जग्मुः पुत्रस्ते विमनाभवत्। ततो दुर्योधनः क्रुद्धः पार्थिवैः परिवारितः
पांडव आनंदित झाले आणि तुझा मुलगा निराश झाला. मग दुर्योधन राजांनी वेढलेला, संतापून उभा राहिला.
ससैन्यः पाण्डवानीकमभ्यद्रवत संयुगे। दुर्मुखः कृतवर्मा च कृपः शल्यो विशांपतिःक
आपल्या सैन्यासह दुर्योधनाने युद्धात पांडवांच्या फौजांवर हल्ला चढवला. दुर्मुख, कृतवर्मा, कृप आणि शल्य या राजांनीही त्याला साथ दिली.