ततो भीष्मं पुरस्कृत्य तव पुत्रो महाबलः । वृतस्तु सर्वसैन्येन प्रायाच्छ्वेतरथं प्रति
मग तुझा बलाढ्य पुत्र, भीष्माच्या नेतृत्वाखाली आणि सर्व सैन्याने वेढलेला, श्वेताच्या रथाकडे पुढे गेला.
मृत्योरास्यमनुप्राप्तं मद्रराजममोचयत् । ततो युद्धं समभवत्तुमुलं रोमहर्षणम्
त्याने मृत्यूच्या तोंडाशी आलेल्या मद्रराजाला वाचवले; त्यानंतर तिथे भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.
तावकानां परेषां च व्यतिषक्तरथद्विपम् । सौभद्रे भीमसेन च सात्यकौ च महारथे
तुझ्या आणि शत्रूंच्या सैन्यातील रथ आणि हत्ती एकमेकांत अडकले; तसेच सुभद्रपुत्र, भीमसेन आणि सात्यकी हे महायोद्धेही त्या गोंधळात सामील झाले.
कैकेये च विराटे च धृष्टद्युम्ने च पार्षते । एतेषु नरसिंहेषु चेदिमत्स्येषु चैव ह । ववर्ष शरवर्षाणि कुरुवृद्धः पितामहः
कैकय, विराट, पृथाशत्रू धृष्टद्युम्न आणि चेडी-मत्स्यांचे सिंहासारखे वीर—यांच्यावर कुरुवृद्ध भीष्माने बाणांचा वर्षाव केला.
एवं श्वेते महेष्वासे प्राप्ते शल्यरथं प्रति। कुरवः पाण्डवेयाश्च किमकुर्वत सञ्जय
श्वेत हा महान धनुर्धारी शल्याच्या रथाजवळ पोहोचला तेव्हा, कुरू आणि पांडवांनी काय केले, संजय?
भीष्मः शान्तनवः किं वा तन्ममाचक्ष्व पृच्छतः
शांतनुपुत्र भीष्माने त्या वेळी काय केले, ते मला सांग.
श्वेतं सेनापतिं शूरं पुरस्कृत्य महारथाः । राज्ञो बलं दर्शयन्तस्तव पुत्रस्य भारत
शूर सेनापती श्वेताला पुढे करून, तुझ्या पुत्राच्या सैन्याची ताकद दाखवण्यासाठी महायोद्ध्यांनी युद्धभूमीत आपली छाप उमठवली.
शिखण्डिनं पुरस्कृत्य त्रातुमैच्छन्महारथाः । अभ्यवर्तन्त भीष्मस्य रथं हेमपरिष्कृतम्
शिखंडीचे रक्षण करण्यासाठी महायोद्धे पुढे सरसावले आणि सोन्याने सजवलेल्या भीष्माच्या रथावर चाल करून गेले.
जिघांसन्तं युधांश्रेष्ठं तदासीत्तुमुलं महत् । तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि महावैशसमच्युत
युद्धातील श्रेष्ठ योद्ध्याचा वध करण्याच्या उद्देशाने तिथे मोठे आणि भीषण युद्ध झाले; हे भयंकर संहार मी तुला सांगतो, अकलुषा.
तावकानां परेषां च यथा युद्धमवर्तत । तत्राकरोद्रथोपस्थाञ्शून्याञ्शान्तनवो बहून्
तुझ्या आणि शत्रूंच्या सैन्यात कसे युद्ध झाले, ते मी सांगतो; तिथे शांतनुपुत्र भीष्माने अनेक रथांचे आसन रिकामे केले.
तत्राद्भुतं महच्चक्रे शरैरार्च्छद्रथोत्तमान् । समावृणोच्छरैरर्कमर्कतुल्यप्रतापवान्
तेथे एक अद्भुत आणि मोठं दृश्य दिसलं—त्या तेजस्वी वीराने, आपल्या बाणांनी उत्तम रथांना झाकलं आणि अगदी सूर्यालाही झाकून टाकलं.
नुदन्समन्तात्समरे रविरुद्यन्यथा तमः । तेनाजौ प्रेषिता राजञ्शराः शतसहस्रशः
तो रणभूमीत सर्वत्र शत्रूंना मागे हाकत होता, जणू उगवता सूर्य काळोख दूर करतो तसा. राजन, त्याने लढाईत शेकडो हजारो बाण सोडले.
क्षत्रियान्तकराः सङ्ख्ये महावेगा महाबलाः । शिरांसि पातयामासुर्वीराणां शतशो रणे
ते बाण फार वेगवान आणि बलवान होते, क्षत्रियांना संपवणारे. त्यांनी रणांगणात शेकडो वीरांची शिरं खाली पाडली.
गजान्कण्टकसन्नाहान्वज्रेणेव शिलोच्चयान् । रथा रथेषु संसक्ता व्यदृश्यन्त विशांपते
कवच घातलेल्या हत्ती, जणू वज्रानं फोडलेल्या डोंगरासारखे, आणि एकमेकांत अडकलेले रथ, हे सर्व लोकांमध्ये दिसत होते.
एके रथं पर्यवहंस्तुरगाः सतुरंगमम् । युवानं निहतं वीरं लम्बमानं सकार्मुकम्
काही घोडे, चारही अंगांनी सज्ज असलेला रथ ओढत होते, त्यात एक तरुण, पडलेला वीर होता, ज्याच्या गळ्याला अजूनही धनुष्य लोंबत होतं.
उदीर्णाश्च हया राजन्वहनक्तस्तत्रतत्र ह। बद्धस्वङ्गनिषङ्गाश्च विध्वस्तशिरसो हताः
राजन, तिथे तिथे घोडे उसळत होते, आपल्या लगाम आणि बाणांच्या थैलीसह, त्यांची डोकी फोडलेली, रणात मारले गेलेले.
शतशः पतिता भूमौ वीरशय्यासु शेरते । परस्पेरण धावन्तः पतिताः पुनरुत्थिताः
शेकडो वीर जमिनीवर पडले होते, वीरांच्या शय्यांवर झोपलेले; काही एकमेकांवर धावत, पडले आणि पुन्हा उठले.
उत्थाय च प्रधावन्तो द्वन्द्वयुद्धमवाप्नुवन् । पीडिताः पुनरन्योन्यं लुठन्तो रणमूर्धनि
ते उठून पुन्हा धावत आणि द्वंद्वयुद्ध करायला लागले, पुन्हा एकमेकांशी झुंजत, रणभूमीवर लोळत होते.
सचापाः सनिषङ्गाश्च जातरूपपरिष्कृताः । विस्रब्धहतवीराश्च शतशः परिपीडिताः
सोन्याने सजवलेली धनुष्यं आणि बाणांच्या थैली घेऊन, शेकडो निर्भय, मारलेले वीर सर्वत्र दडपले गेले होते.
तेनतेनाभ्यधावन्त विसृजन्तश्च भारत । मत्तो गजः पर्यवर्तद्धयांश्च हतसादिनः
ते एकमेकांवर धावत होते आणि शस्त्र सोडत होते, भारत. कुठे एखादा वेडा हत्ती वळला, तर कुठे घोडे आपल्या स्वारांशिवाय होते.
सरथा रथिनश्चापि विमृद्गन्तः समन्ततः । स्यान्दनादपतत्कश्चिन्निहतोऽन्येन सायकैः
रथी आणि त्यांचे सारथी, रथांसह सर्व बाजूंनी चिरडले गेले; काहीजण दुसऱ्यांच्या बाणांनी लागून रथातून खाली पडले.
हतसारथिरप्युच्चैः पपात काष्ठवद्रथः । युध्यमानस्य संग्रामे व्यूढे रजसि चोत्थिते
ज्याचा सारथी मारला गेला, तो रथ मोठ्या आवाजात लाकडाच्या ओंडक्यासारखा पडला, जरी त्याचा वीर रणात लढत होता आणि धूळ उडत होती.
धनुःकूजितविज्ञानं तत्रासीत्प्रतियुद्ध्यतः। गात्रस्पर्शेन योधानां व्यज्ञास्त परिपन्थिनम्
तेथे धनुष्यांचा आवाज ऐकून परतवार करणारे ओळखले जात होते; आणि योद्ध्यांच्या शरीराचा स्पर्श होऊन शत्रू ओळखले जात होते.
युद्ध्यमानं शरै राजन्सिञ्जिनीध्वजिनीरवात्। अन्योन्यं वीरसंशब्दो नाश्रूयत भटैः कृतः
राजन, बाणांनी लढताना, धनुष्यांच्या दोऱ्यांचा आणि पताकांचा आवाज इतका मोठा होता की, वीरांनी केलेला रणगर्जना ऐकू येत नव्हता.
शब्दायमाने संग्रामे पटहे कर्णदारिणि। युध्यमानस्य संग्रामे कुर्वतः पौरुषं स्वकम्
संघर्षाचा आवाज आणि कान फाडणाऱ्या नगाऱ्यांमध्ये, प्रत्येक जण आपली शौर्य दाखवत लढत होता.
नाश्रौषं नामगोत्राणि कीर्तनं च परस्परम् । भीष्मचापच्युतैर्बाणैरार्तानां युध्यतां मृधे
मी तिथे कोणाचं नाव, कुळ किंवा एकमेकांची स्तुती ऐकू शकत नव्हतो, कारण भीष्माच्या धनुष्यातून सुटलेल्या बाणांनी सर्वांना त्रस्त केलं होतं.
परस्परेषां वीराणां मनांसि समकम्पयन् । तस्मिन्नत्याकुले युद्धे दारुणे रोमहर्षणे
त्या अत्यंत गोंधळलेल्या, भयंकर आणि अंगावर काटा आणणाऱ्या युद्धात, वीरांची मनं एकमेकांना घाबरून थरथरत होती.
पिता पुत्रं च समरे नाभिजानाति कश्चन । चक्रे भग्ने युगे च्छिन्ने एकधुर्ये हये हतः
त्या गोंधळात, चाकं तुटलेली, जू जखडलेली, एकच घोडा मारला गेलेला असताना, कुणालाही युद्धात वडील किंवा मुलगा ओळखता येत नव्हता.
आक्षिप्तः स्यन्दनाद्वीरः समारथिरजिह्मगैः। एवं च समरे सर्वे वीराश्च विरथीकृताः
तो वीर आपल्या रथावरून, सारथी आणि वेगवान घोड्यांसह खाली फेकला गेला; आणि त्या युद्धात सर्वच वीरांना रथांशिवाय केले गेले.
तेन तेन स्म दृश्यन्ते धावमानाः समंततः । गजो हतः शिरश्छिन्नं मर्म भिन्नं हयो हतः
ते सर्वत्र पळताना दिसत होते; कुठे हत्ती मारला गेला, कुठे घोडा डोकं छाटून किंवा शरीर फाडून ठार मारला गेला.