आर्जुनिस्तस्य समरे हयान्हत्वा महारथः । ननाद बलवान्नादं तत्सैन्यं प्रत्यपूरयत्
मग अर्जुन या पराक्रमी रथीने युद्धात श्रुतायुषाच्या घोड्यांना ठार मारले आणि मोठ्याने गर्जना केली, ज्यामुळे त्या सैन्यात अर्जुनाचा आवाज भरून गेला.
श्रुतायुस्तु ततः क्रुद्धः फाल्गुनेः समरे हयान्। निजघान गदाग्रेण ततो युद्धमवर्तत
मग श्रुतायुष रागाने फुलून, युद्धात अर्जुनाच्या घोड्यांना गदाच्या टोकाने मारले; त्यानंतर पुन्हा युद्ध सुरू झाले.
विन्दानिविन्दावावन्त्यौ कुन्तिभोजं महारथम् । ससेनं ससुतं वीरं संसस?ञ्जतुराहवे
विंद आणि अनुविंद या अवंतीच्या दोघांनी मिळून, कुंतिभोज या महान रथीवर, त्याच्या सैन्यासह आणि पुत्रासह, युद्धात हल्ला केला.
तत्राद्भुतमपश्याम तयोर्घोरं पराक्रमम् । अयुध्येतां स्थिरौ भूत्वा महत्या सेनया सह
तेथे आम्ही एक अद्भुत दृश्य पाहिले—त्या दोघांनी भीषण शौर्य दाखवले, मोठ्या सैन्यासह ठाम उभे राहून लढले.
अनुविन्दस्तु गदया कुन्तिभोजमताडयत्। कुन्तिभोजश्च तं तूर्णं शरव्रातैरवाकिरत्
अनुविंदाने गदाने कुंतिभोजाला मारले, आणि कुंतिभोजाने लगेच त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव केला.
कुन्तिभोजसुतश्चापि विन्दं विव्याध सायकैः । स च तं प्रतिविव्याध तदद्भुतमिवाभवत्
कुंतिभोजाचा मुलगाही विंदावर बाणांनी वार करू लागला, आणि विंदानेही त्याला प्रत्युत्तर दिले; हे दृश्य खरोखरच अद्भुत होते.
केकया भ्रातरः पञ्च गान्धारान्पञ्च मारिष । ससैन्यास्ते ससैन्यांश्च योधयामासुराहवे
माणसांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या राजा, केकयाचे पाच भाऊ आणि गांधारचे पाच योद्धे, प्रत्येकजण आपल्या सैन्यासह, युद्धात एकमेकांशी भिडले.
वीरबाहुश्च ते पुत्रो वैराटिं रथसत्तमम् । उत्तरं योधयामास विव्याध निशितैः शरैः
वीरबाहू, तुझा पुत्र, उत्तम रथी असलेल्या विराटपुत्र उत्तराजविरुद्ध लढला आणि त्याला तीक्ष्ण बाणांनी भेदले.
उत्तरश्चापि तं वीरं विव्याध निशितैः शरैः । चेदिराट् समरे राजन्नुलूकं समभिद्रवत्
उत्तराजनेही त्या वीराला तीक्ष्ण बाणांनी भेदले; आणि चेदिराजाने युद्धात उलूकावर झडप घातली.
तथैव शरवर्षेण उलूकं समविद्ध्यत । उलूकश्चापि तं बाणैर्निशितैर्लोमवाहिभिः
त्याचप्रमाणे, त्याने उलूकावर बाणांचा वर्षाव केला, आणि उलूकानेही त्याला तीक्ष्ण, मांस फाडणाऱ्या बाणांनी प्रत्युत्तर दिले.
तयोर्युद्धं समभवद्धोररूपं विशांते । दारयेतां सुसंक्रुद्धावन्योन्यमपराजितौ
त्यांचा संग्राम अतिशय भीषण आणि भयंकर झाला, दोघेही प्रचंड रागावलेले आणि अजिंक्य, एकमेकांना जखमी करीत होते.
एवं द्वन्द्वसहस्राणि रथवारणवाजिनाम् । पदातीनां च समरे तव तेषां च संकुले
अशा प्रकारे, तुझ्या आणि त्यांच्या सैन्यातील रथी, हत्ती, घोडेस्वार आणि पायदळ यांच्यात हजारो द्वंद्वयुद्धे त्या गोंधळलेल्या युद्धभूमीत घडत होती.
मुहूर्तमिव तद्युद्धमासीन्मधुरदर्शनम् । तत उन्मत्तवद्राजन्न प्राज्ञायत किंचन
थोड्या वेळासाठी ते युद्ध डोळ्यांना रम्य वाटले, पण लगेच सर्वजण वेड्यागत वागत असल्यासारखे काहीच ओळखता येईना.
गजो गजेन समरे रथिनं च रथी ययौ । अश्वोऽश्वं समभिप्रायात्पदातिश्च पदातिनम्
युद्धात हत्तीने हत्तीला, रथीने रथीला, घोड्याने घोड्याला, आणि पायदळाने पायदळाला भिडले.
ततो युद्धं सुदुर्धर्षं व्याकुलं समपद्यत। शूराणां समरे तत्र समासाद्येतरेतरम्
मग त्या रणभूमीवर वीरांनी एकमेकांसमोर उभे राहताच अतिशय भयंकर आणि गोंधळलेले युद्ध सुरू झाले.
तत्र देवर्षयः सिद्धाश्चारणाश्च समागताः । प्रेक्षन्त तद्रणं घोरं देवासुरसमं भुवि
त्या वेळी देवर्षी, सिद्ध आणि चारण हे सगळे एकत्र आले आणि पृथ्वीवर चाललेले ते भीषण, देव-दानवांच्या युद्धासारखे युद्ध पाहू लागले.
ततो दन्तिसहस्राणि र्थानां चापि मारिष। अश्वौघाः पुरुषौघाश्च विपरीतं समाययुः
मग, महाराज, हजारो हत्ती, रथ, घोड्यांचे लोंढे आणि माणसांचे मोठे जथ्थे दोन्ही बाजूंनी एकमेकांकडे येऊ लागले.
तत्रतत्र प्रदृश्यन्ते रथवारणपत्तयः । सादिनश्च नरव्याघ्र युध्यमाना मुहुर्मुहुः
इकडे तिकडे रथ, हत्ती, पायदळ सैनिक आणि घोडेस्वार वारंवार लढताना दिसत होते, हे नरव्याघ्रा.
राजञ्शतसहस्राणि तत्रतत्र पदातिनाम् । निर्मर्यादं प्रयुद्धानि तत्ते वक्ष्यामि भारत
राजा, तिथे तिथे हजारो पायदळ सैनिक कोणतीही मर्यादा न ठेवता लढत होते; त्यांची गोष्ट मी तुला सांगतो, हे भारतवंशी.
न पुत्रः पितरं जज्ञे पिता वा पुत्रमौरसम् । न भ्राता भ्रातरं तत्र स्वस्त्रीयं न च मातुलः
त्या रणात मुलगा स्वतःच्या वडिलांना ओळखत नव्हता, वडीलही आपल्या जन्मलेल्या मुलाला ओळखत नव्हते; भाऊ भाऊला, मामा पुतण्याला ओळखत नव्हता.
न मातुलं च स्वस्रीयो न सखायं सखा तथा। आविष्टा इव युध्यन्ते पाण्डवाः कुरुभिः सह
मामा पुतण्याला, मित्र मित्राला ओळखत नव्हता; पांडव आणि कुरू एकमेकांवर रागाने वेड्यासारखे तुटून पडले.
रथानीकं नरव्याघ्राः केचिदभ्यपतन्रथैः । अभज्यन्त युगैरेव युगानि भरतर्षभ
काही नरव्याघ्रांनी आपल्या रथांनी शत्रूंच्या रथांच्या फळीवर हल्ला केला आणि त्या संघर्षात रथांची जुवी तुटून गेली, हे भरतश्रेष्ठा.
रथेषाश्च रतेषाभिः कूरा रथकूबरैः। संगतैः सहिताः केचित्परस्परजिघांसवः
काहींनी एकमेकांचा नाश करण्याच्या हेतूने रथ रथाशी भिडवले, त्यांच्या रथांचे दांडे आणि पेट्या एकमेकांत अडकल्या.
न शेकुश्चलितुं केचित्सन्निपत्य रथा रथैः । प्रभिन्नास्तु महाकायाः सन्निपत्य गजा गजैः
काही रथ रथांमध्ये धडकले आणि हलू शकले नाहीत; तसेच मोठ्या शरीराचे हत्ती एकमेकांवर आदळून तिथेच अडकून राहिले.
बहुधा दारयन्क्रुद्धा विषाणैरितरेतरम्। सतोरणपताकैश्च वारणा वरवारणैः
रागाने भरलेल्या हत्तीांनी आपापल्या सोंडांनी एकमेकांना अनेक प्रकारे फाडले आणि तोरणे व पताका लावलेले हत्ती दुसऱ्या मोठ्या हत्तीवर तुटून पडले.
अभिसृत्य महाराज वेगवद्भिर्महागजैः । दन्तैरभिहतास्तत्र चुक्रुशुः परमातुराः
महाराज, वेगवान आणि बलाढ्य हत्ती वाऱ्यासारख्या वेगाने धावत जाऊन आपल्या सोंडांनी इतरांना जबरदस्त मारले, आणि जखमी झालेल्यांनी तीव्र वेदनेने किंकाळ्या मारल्या.
अभिनीताश्च शिक्षाभिस्तोत्राङ्कुशसमाहताः। अप्रभिन्नाः प्रभिन्नानां संमुखाभिमुखा ययुः
शिस्तबद्ध आणि नीट शिकवलेले हत्ती, अंकुश आणि टोचण्यांनी मारले गेलेले, अजून न तुटलेल्या हत्ती तुटलेल्या हत्तींच्या समोर धाडसाने भिडले.
प्रभिन्नैरपि संसक्ताः केचित्तत्र महागजाः । क्रौञ्चवन्निनदं कृत्वा दुद्रुवुः सर्वतो दिशम्
काही मोठे हत्ती जरी जखमी झाले तरी तुटलेल्या हत्तींत अडकले आणि बगळासारखे आवाज करत सर्व दिशांना पळाले.
सम्यक्प्रणीता नागाश्च प्रभिन्नकरटामुखाः । ऋषितोमरनाराचैर्निर्विद्धा वरवारणाः
संपूर्णपणे नियंत्रणात असलेले हत्ती, तुटलेले कपाळ आणि तोंड घेऊन, भाले, तोमर आणि टोकदार बाणांनी भोसकले गेले, हे श्रेष्ठ हत्ती.
प्रणेदुर्भिन्नमर्माणो निपेतुश्च गतासवः। प्राद्रवन्त दिशः केचिन्नदन्तो भैरवान्रवान्
काहींच्या शरीरातील महत्वाच्या जागा फोडल्या गेल्या आणि ते जागीच पडून मरण पावले; तर काहींनी भयानक गर्जना करत सर्व दिशांना पळ काढला.