हयानां हेषमाणानामनीकेषु सहस्रशः । सर्वानभ्यभवच्चब्दान्भीमस्य नदतः स्वनः
रांगेत हजारो घोडे हिणहिण करत होते, पण भीमच्या गर्जनेने त्या सर्व आवाजांना मागे टाकले.
तं श्रुत्वा निनदं तस्य सैन्यास्तव वितत्रसुः । जीमूतस्येव नदतः शक्राशनिसमस्वनम्
त्याची ती गर्जना ऐकून तुझे सैन्य घाबरून गेले, जणू काही वादळातल्या ढगाचा आणि इंद्राच्या वज्राचा आवाज ऐकावा तसं.
वाहनानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रमुस्रुवुः । शब्देन तस्य वीरस्य सिंहस्येवेतरेक मृगाः
त्या वीराच्या आवाजाने सर्व वाहने आणि प्राणी घाबरून मुतले आणि विष्ठा केली, जशी सिंहाच्या गर्जनेने इतर जनावरे करतात.
दर्शयन्घोरमात्मानं महाभ्रमिव नादयन्। विभीषयंस्तव सुतान्भीमसेनः समभ्ययात्
भीमसेनाने आपली भयंकर छटा दाखवत, मोठ्या वादळासारखी गर्जना करत, तुझ्या मुलांना घाबरवत पुढे कूच केली.
तमायान्तं महेष्वासं सोदर्याः पर्यवारयन् । छादयन्तः शरव्रातैर्मेघा इव दिवाकरम्
तो मोठ्या धनुष्याचा वीर येताना त्याचे भाऊ त्याला वेढून उभे राहिले आणि बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकले, जणू ढगांनी सूर्य झाकावा तसं.
दुर्योधनश्च पुत्रस्ते दुर्मुखो दुःसहः शलः । दुःशासनश्चातिरथस्तथा दुर्मर्षणो नृपः
तुझा मुलगा दुर्योधन, दुर्मुख, दुःसह, शल, अतिरथ दुःशासन आणि राजा दुर्मर्षण हे सर्व तिथे होते.
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः । पुरुमित्रो जयो भोजः सौमदत्तिश्च वीर्यवान्
विविंशती, चित्रसेन, महाबली विकर्ण, पुरुमित्र, जय, भोज आणि सामर्थ्यशाली सौमदत्त हेही तिथे होते.
महाचापानि धुन्वन्तो मेघा इव सविद्युतः । आददानाश्च नाराचान्निर्मुक्ताशीविषोपमान्
ते सर्व मोठी धनुष्ये ओढत होते, जणू वीज चमकणारे ढग. त्यांनी विषारी सापासारखे तीक्ष्ण बाण उचलले.
अथ ते द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः । नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
मग द्रौपदीचे पुत्र, महाबली अभिमन्यू, नकुल, सहदेव आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न हेही तिथे होते.
धार्तराष्ट्रान्प्रतिययुरर्दयन्तः शितैः शरैः । वज्रैरिव महावेगैः शिखराणि धराभृताम्
त्यांनी धृतराष्ट्राच्या मुलांवर तीक्ष्ण बाणांचा मारा केला, जणू वज्राने पर्वतशिखरं फोडावी तसा.
तस्मिन्प्रथमसंग्रामे भीमज्यातलनिःस्वने। तावकानां परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः
त्या पहिल्या युद्धात, भीमाच्या धनुष्याच्या टणत्काराने, तुझ्या आणि समोरच्या सैन्यात कुणीही मागे वळले नाही.
लाघवं द्रोणशिष्याणामपश्यं भरतर्षभ । निमित्तवेधिनां चैव शरानुत्सृजतां भृशम्
भरतश्रेष्ठा, मी द्रोणाच्या शिष्यांची चपळता पाहिली आणि शकुनांची ओळख असणाऱ्यांनी जोरात बाण सोडले.
नोपशाम्यति निर्घोषो धनुषां कूजतां तथा। विनिश्चेरुः शरा दीप्ताज्योतींषीव नभस्तलात्
धनुष्यांच्या टणत्काराचा गजर थांबत नव्हता, आणि बाण जणू आकाशातून चमकणाऱ्या उल्कांसारखे सुटत होते.
सर्वे त्वन्ये महीपालाः प्रेक्षका इव भारत। ददृशुर्दर्शनीयं तं भीमं ज्ञातिसमागमम्
पण बाकीचे सर्व राजे, हे भरत, प्रेक्षकासारखे उभे राहिले आणि त्या अद्भुत भीमाला आणि नातलगांच्या भेटीला पाहू लागले.
ततस्ते जातसंरम्भाः परस्परकृतागसः । अन्योन्यस्पर्धया राजन्व्यायच्छन्त महारथाः
तेव्हा, राजन, मोठ्या रागाने आणि एकमेकांवर केलेल्या अपराधांमुळे ते सर्व महायोद्धे एकमेकांशी स्पर्धा करत जोर लावू लागले.
कुरुपाण्डवसेने ते हस्त्यश्वरथसंकुले । शुशुभाते रणेऽतीव पटे चित्रार्पिते इव
कुरू आणि पांडवांच्या त्या सैन्यांमध्ये हत्ती, घोडे आणि रथांनी गर्दी झालेली होती. त्या रणभूमीत ती सैन्ये अगदी रंगीबेरंगी गालिच्यासारखी शोभून दिसत होती.
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रगृहीतशरासनाः । सहसैन्याः समापेतुः पुत्रस्य तव शासनात्
मग सर्व राजे, धनुष्यबाण हातात घेऊन, आपल्या सैन्यासह तुझ्या पुत्राच्या आज्ञेने पुढे सरसावले.
युधिष्ठिरेण चदिष्टाः पार्थिवास्ते सहस्रशः । विनदन्तः समापेतुः पुत्रस्य तव वाहिनीम्
युधिष्ठिराने आज्ञा दिल्यावर हजारो राजे मोठ्या गर्जना करत तुझ्या पुत्राच्या सैन्यावर चाल करून गेले.
उभयोः सेनयोस्तीव्रः सैन्यानां स समागमः । अन्तर्धीयत चादित्यः सैन्येन रजसा वृतः
दोन्ही सैन्यांच्या त्या प्रखर लढाईत सैनिकांनी उडवलेल्या धुळीमुळे सूर्यही लपून गेला.
प्रयुद्धानां प्रभग्नानां पुनरावर्तिनामपि। नात्र स्वेषां परेषां वा विशेषः समदृश्यत
लढणारे, मागे हटणारे आणि पुन्हा पुन्हा परत येणारे सैनिक यांच्यात आपले-परके असा काहीच फरक दिसत नव्हता.
तस्मिस्तु तुमुले युद्धे वर्तमाने महाभये। अति सर्वाण्यनीकानि पिता तेऽभिव्यरोचत
त्या प्रचंड गोंधळाच्या आणि भीषण युद्धात तुझ्या वडिलांचा तेज सर्व सैन्यांमध्ये उठून दिसत होता.
पूर्वाह्णे तस्य रौद्रस्य युद्धमह्नो विशांपते। प्रावर्तत महाघोरं राज्ञां देहावकर्तनम्
त्या भयंकर युद्धाच्या सकाळी, राजाधिराज, राजांची मोठी कत्तल सुरू झाली.
कुरूणां सृञ्जयानां च जिगीषूणां परस्परम् । सिंहानामिव संह्रादो दिवमुर्वी च नादयन्
एकमेकांवर विजय मिळवण्याच्या इच्छेने कुरू आणि सृंजय मोठ्या सिंहासारखे गर्जू लागले, त्यामुळे आकाश आणि पृथ्वी दणाणून गेली.
आसीत्किलकिलाशब्दस्तलशङ्खरवैः सह । जझिरे सिंहनादाश्च शूराणां प्रतिगर्जताम्
शस्त्रांच्या टाळ्यांचा आणि शंखांच्या आवाजासोबत, शूरवीरांची सिंहगर्जना एकमेकांना आव्हान देत घुमू लागली.
तलत्राभिहताश्चैव ज्याशब्दा भरतर्षभ। पत्तीनां पादशब्दश्च वाजिनां च महास्वनः
धनुष्यांच्या प्रत्यंचा वाजवण्याचा आवाज, पायदळाच्या पावलांचा गडगडाट आणि घोड्यांचा मोठा हिणकार असा गोंगाट झाला.
तोत्राङ्कुशनिपातश्च आयुधानां च निःस्वनः। घण्टाशब्दश्च नागानामन्योन्यमभिधावताम्
हत्तींच्या अंगावर टोचणाऱ्या शस्त्रांचा आणि अंकुशांचा आवाज, शस्त्रांचा गडगडाट, आणि एकमेकांवर धावणाऱ्या हत्तींच्या घंटांचा निनाद सर्वत्र घुमू लागला.
तस्मिन्समुदिते शब्दे तुगुले रोमहर्षणे । बभूव रथनिर्घोषः पर्जन्यनिनदोपमःक
त्या प्रचंड आणि अंगावर काटा आणणाऱ्या गोंगाटात, रथांचा गडगडाट वीजेच्या गडगडाटासारखा वाटत होता.
ते मनः क्रूरमाधाय समभित्यक्तजीविताः । पाण्डवानभ्यवर्तन्त सर्व एवोच्छ्रितध्वजाः
ते सर्व उंच ध्वजधारी, मनात कठोरता धरून आणि जीवाची पर्वा न करता, पांडवांवर चाल करून गेले.
अथ शान्तनवो राजन्नभ्यधावद्धनञ्जयम् । प्रगृह्य कार्मुकं घोरं कालदण्डोपमं रणे
मग शांतनूचा पुत्र, राजा, रणभूमीत काळाच्या दंडासारखे भयंकर धनुष्य हातात घेऊन धनंजयावर तुटून पडला.
अर्जुनोऽपि धनुर्गृह्य गाण्डीवं लोकविश्रुतम् । अभ्यधावत तेजस्वी गाङ्गेयं रणमूर्धनि
अर्जुनानेही आपले प्रसिद्ध गांडीव धनुष्य उचलले आणि रणभूमीवर तेजाने गंगेपुत्र भीष्मावर चाल करून गेला.