ततो जघ्नुर्महाभेरीः शतशश्च सहस्रशः । शङ्खांश्च गोक्षीरनिभान्दध्मुर्हृष्टा मनस्विनः
मग धाडसी वीरांनी शेकडो-हजारो मोठे नगारे वाजवले आणि गायीच्या दुधासारख्या शुभ्र शंखांचा आवाज केला.
एवं व्यूढेष्वनीकेषु मामकेष्वितरेषु च। के पूर्वं प्राहरंस्तत्र कुरवःक पाण्डवा नु किम्
माझी आणि दुसऱ्यांची दोन्ही सैन्ये अशा प्रकारे सज्ज असताना, तिथे पहिले वार कोणी केला—कौरवांनी की पांडवांनी?
भ्रातृभिः सहितो राजन्पुत्रो दुःशासनस्तव। भीष्मं प्रमुखतः कृत्वा प्रययौ सह सेनया
राजा, तुझा पुत्र दुःशासन आपल्या भावांसह, भीष्माला पुढे ठेवून, संपूर्ण सैन्यासह पुढे निघाला.
तथैव पाण्डवाः सर्वे भीमसेनपुरोगमाः । भीष्मेण युद्धमिच्छन्तः प्रययुर्हृष्टमानसाः
त्याचप्रमाणे, सर्व पांडवही भीमसेनाला पुढे करून, भीष्माशी युद्ध करण्याच्या इच्छेने, आनंदाने पुढे गेले.
क्ष्वेडाः किलकिलाशब्दाः क्रकचा गोविषाणिकाः । भेरीमृदङ्गमुरजा हयकुञ्जरनिःस्वनाः
तेथे घोड्यांचे हिणहिणणे, विविध आवाज, करवतीसारखे कर्कश, बैलाच्या शिंगांची गर्जना, नगारे, मृदंग, मुरज आणि घोडे-हत्तींचे आवाज घुमू लागले.
उभयोःक सेनयोर्ह्यासंस्ततस्तेऽस्मान्समाद्रवन्। वयं तान्प्रतिर्दन्तस्तदाऽऽसीत्तुमुलं महत्
दोन्ही सैन्यांतून ते आमच्यावर तुटून पडले; आम्हीही त्यांना प्रतिकार केला. तेव्हा मोठा आणि गोंगाटाचा आवाज उठला.
महान्त्यनीकानि महासमुच्छ्रये समागमे पाण्डवधार्तराष्ट्रयोः। चकम्पिरे शङ्खमृदङ्गनिःस्वनैः प्रकम्पितानीव वनानि वायुना
पांडव आणि धृतराष्ट्र यांच्या सैन्यांची मोठी मांडणी झाली होती. त्या वेळी शंख आणि मृदंगांच्या गजराने दोन्ही बाजूंची मोठी सैन्ये थरथर कापू लागली, जणू काही वाऱ्याने जंगलं हलतात तशी.
नरेन्द्र नागाश्वरताकुलाना- मभ्यागतानामशिवे मुहूर्ते। बभूव घोषस्तुमुलश्चमूनां वातोद्धुतानामिव सागराणाम्
राजा, अशुभ वेळी हत्ती, घोडे आणि रथांनी भरलेली सैन्ये एकत्र आली, तेव्हा त्या सैन्यांतून प्रचंड गोंगाट उठला, जणू वाऱ्याने उसळलेल्या समुद्रांचा आवाज.
तस्मिन्समुत्थिते शब्दे तुमुले रोमहर्षणे। भीमसेनो महाबाहुः प्राणदद्गोवृषो यथा
त्या उठलेल्या आणि अंगावर शहारे आणणाऱ्या गोंगाटात, बलवान भीमसेनाने बैल जसा गर्जतो तसा मोठ्याने गर्जना केली.
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषं वारणानां च बृंहितम्। सिंहनादं च सैन्यानां भीससेनरवोऽभ्यभूत्
शंख, दुंदुभी, हत्तींच्या गर्जना आणि सैन्यांच्या सिंहगर्जना या सगळ्यांवर भीमसेनाच्या गर्जनेचा आवाज भारी पडला.
हयानां हेषमाणानामनीकेषु सहस्रशः । सर्वानभ्यभवच्चब्दान्भीमस्य नदतः स्वनः
रांगेत हजारो घोडे हिणहिण करत होते, पण भीमच्या गर्जनेने त्या सर्व आवाजांना मागे टाकले.
तं श्रुत्वा निनदं तस्य सैन्यास्तव वितत्रसुः । जीमूतस्येव नदतः शक्राशनिसमस्वनम्
त्याची ती गर्जना ऐकून तुझे सैन्य घाबरून गेले, जणू काही वादळातल्या ढगाचा आणि इंद्राच्या वज्राचा आवाज ऐकावा तसं.
वाहनानि च सर्वाणि शकृन्मूत्रं प्रमुस्रुवुः । शब्देन तस्य वीरस्य सिंहस्येवेतरेक मृगाः
त्या वीराच्या आवाजाने सर्व वाहने आणि प्राणी घाबरून मुतले आणि विष्ठा केली, जशी सिंहाच्या गर्जनेने इतर जनावरे करतात.
दर्शयन्घोरमात्मानं महाभ्रमिव नादयन्। विभीषयंस्तव सुतान्भीमसेनः समभ्ययात्
भीमसेनाने आपली भयंकर छटा दाखवत, मोठ्या वादळासारखी गर्जना करत, तुझ्या मुलांना घाबरवत पुढे कूच केली.
तमायान्तं महेष्वासं सोदर्याः पर्यवारयन् । छादयन्तः शरव्रातैर्मेघा इव दिवाकरम्
तो मोठ्या धनुष्याचा वीर येताना त्याचे भाऊ त्याला वेढून उभे राहिले आणि बाणांच्या वर्षावाने त्याला झाकले, जणू ढगांनी सूर्य झाकावा तसं.
दुर्योधनश्च पुत्रस्ते दुर्मुखो दुःसहः शलः । दुःशासनश्चातिरथस्तथा दुर्मर्षणो नृपः
तुझा मुलगा दुर्योधन, दुर्मुख, दुःसह, शल, अतिरथ दुःशासन आणि राजा दुर्मर्षण हे सर्व तिथे होते.
विविंशतिश्चित्रसेनो विकर्णश्च महारथः । पुरुमित्रो जयो भोजः सौमदत्तिश्च वीर्यवान्
विविंशती, चित्रसेन, महाबली विकर्ण, पुरुमित्र, जय, भोज आणि सामर्थ्यशाली सौमदत्त हेही तिथे होते.
महाचापानि धुन्वन्तो मेघा इव सविद्युतः । आददानाश्च नाराचान्निर्मुक्ताशीविषोपमान्
ते सर्व मोठी धनुष्ये ओढत होते, जणू वीज चमकणारे ढग. त्यांनी विषारी सापासारखे तीक्ष्ण बाण उचलले.
अथ ते द्रौपदीपुत्राः सौभद्रश्च महारथः । नकुलः सहदेवश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
मग द्रौपदीचे पुत्र, महाबली अभिमन्यू, नकुल, सहदेव आणि पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न हेही तिथे होते.
धार्तराष्ट्रान्प्रतिययुरर्दयन्तः शितैः शरैः । वज्रैरिव महावेगैः शिखराणि धराभृताम्
त्यांनी धृतराष्ट्राच्या मुलांवर तीक्ष्ण बाणांचा मारा केला, जणू वज्राने पर्वतशिखरं फोडावी तसा.
तस्मिन्प्रथमसंग्रामे भीमज्यातलनिःस्वने। तावकानां परेषां च नासीत्कश्चित्पराङ्मुखः
त्या पहिल्या युद्धात, भीमाच्या धनुष्याच्या टणत्काराने, तुझ्या आणि समोरच्या सैन्यात कुणीही मागे वळले नाही.
लाघवं द्रोणशिष्याणामपश्यं भरतर्षभ । निमित्तवेधिनां चैव शरानुत्सृजतां भृशम्
भरतश्रेष्ठा, मी द्रोणाच्या शिष्यांची चपळता पाहिली आणि शकुनांची ओळख असणाऱ्यांनी जोरात बाण सोडले.
नोपशाम्यति निर्घोषो धनुषां कूजतां तथा। विनिश्चेरुः शरा दीप्ताज्योतींषीव नभस्तलात्
धनुष्यांच्या टणत्काराचा गजर थांबत नव्हता, आणि बाण जणू आकाशातून चमकणाऱ्या उल्कांसारखे सुटत होते.
सर्वे त्वन्ये महीपालाः प्रेक्षका इव भारत। ददृशुर्दर्शनीयं तं भीमं ज्ञातिसमागमम्
पण बाकीचे सर्व राजे, हे भरत, प्रेक्षकासारखे उभे राहिले आणि त्या अद्भुत भीमाला आणि नातलगांच्या भेटीला पाहू लागले.
ततस्ते जातसंरम्भाः परस्परकृतागसः । अन्योन्यस्पर्धया राजन्व्यायच्छन्त महारथाः
तेव्हा, राजन, मोठ्या रागाने आणि एकमेकांवर केलेल्या अपराधांमुळे ते सर्व महायोद्धे एकमेकांशी स्पर्धा करत जोर लावू लागले.
कुरुपाण्डवसेने ते हस्त्यश्वरथसंकुले । शुशुभाते रणेऽतीव पटे चित्रार्पिते इव
कुरू आणि पांडवांच्या त्या सैन्यांमध्ये हत्ती, घोडे आणि रथांनी गर्दी झालेली होती. त्या रणभूमीत ती सैन्ये अगदी रंगीबेरंगी गालिच्यासारखी शोभून दिसत होती.
ततस्ते पार्थिवाः सर्वे प्रगृहीतशरासनाः । सहसैन्याः समापेतुः पुत्रस्य तव शासनात्
मग सर्व राजे, धनुष्यबाण हातात घेऊन, आपल्या सैन्यासह तुझ्या पुत्राच्या आज्ञेने पुढे सरसावले.
युधिष्ठिरेण चदिष्टाः पार्थिवास्ते सहस्रशः । विनदन्तः समापेतुः पुत्रस्य तव वाहिनीम्
युधिष्ठिराने आज्ञा दिल्यावर हजारो राजे मोठ्या गर्जना करत तुझ्या पुत्राच्या सैन्यावर चाल करून गेले.
उभयोः सेनयोस्तीव्रः सैन्यानां स समागमः । अन्तर्धीयत चादित्यः सैन्येन रजसा वृतः
दोन्ही सैन्यांच्या त्या प्रखर लढाईत सैनिकांनी उडवलेल्या धुळीमुळे सूर्यही लपून गेला.
प्रयुद्धानां प्रभग्नानां पुनरावर्तिनामपि। नात्र स्वेषां परेषां वा विशेषः समदृश्यत
लढणारे, मागे हटणारे आणि पुन्हा पुन्हा परत येणारे सैनिक यांच्यात आपले-परके असा काहीच फरक दिसत नव्हता.