ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन। शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च
मग युधिष्ठिराने, कुरुवंशाचा नंदन, भीष्मांच्या शब्दांना मान डोक्यावर घेतला आणि पुन्हा त्यांना नमस्कार केला.
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति। पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह
त्यांनंतर, महाबाहू आपल्या भावांसह सर्व सैन्यांच्या समोरून आचार्यांच्या रथाकडे गेला.
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् । उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः
त्याने द्रोणांना नमस्कार केला, त्यांच्या प्रदक्षिणा घातली आणि त्या दुर्जय राजाकडे आपले कल्याण साधणारे शब्द सांगितले.
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः । कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज
भगवंत, मी तुझी परवानगी घेतो; माझे पाप नाहीसे झाले आहे, मी लढायला जातो. द्विजा, तुझ्या अनुमतीने मी सर्व शत्रूंना कसा जिंकू शकेन ते सांग.
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः। शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः
जर तू युद्धासाठी ठाम होऊन माझ्याकडे आला नाहीस, तर राजन, मी तुला पूर्णपणे अपमानित होण्यासाठी शाप देईन.
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ। अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि
युधिष्ठिरा, मी तुझ्यावर खूष आहे आणि तू मला सन्मान दिलास; मी तुला परवानगी देतो—लढ आणि विजय मिळव.
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् । एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि
मी तुझी हवी ती इच्छा पूर्ण करीन; तुला जे हवे आहे ते सांग. राजन, या अवस्थेत युद्धाशिवाय तुला अजून काय हवे आहे?
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित्। इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक
माणूस धनाचा दास असतो; धन कोणाचाही दास नसते. हेच सत्य आहे, राजन—मी कौरवांच्या धनामुळे बांधला गेलो आहे.
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि। योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया
हे मी तुला कदाचित दुर्बलतेसारखे वाटेल, पण सांगतो—युद्धाशिवाय तुला अजून काय हवे आहे? मी कौरवांच्या बाजूने लढेन; माझ्या हातून तुला विजय मिळेल अशी आशा करू नकोस.
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम्। युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया
माझ्याकडून विजयाची आशा ठेव, ब्राह्मण, आणि माझ्या हितासाठी सल्ला दे; कौरवांच्या बाजूने लढ, कारण हा वर मी स्वतः मागितला आहे.
ध्रुवस्ते विजयो राजन्यस्य मन्त्री हरिस्तव । अहं त्वामभिजानामि रणे शत्रून्विजेष्यसि
राजन, तुझा सल्लागार श्रीकृष्ण आहे म्हणून तुझा विजय निश्चित आहे; मी तुला ओळखतो—तू युद्धात शत्रूंना नक्कीच जिंकशील.
यतो धर्मस्ततः कृष्णो यतः कृष्णस्ततो जयः। युध्यस्व गच्छ कौन्तेय पृच्छ मां किं ब्रवीमि ते
जिथे धर्म आहे तिथे श्रीकृष्ण आहे, जिथे श्रीकृष्ण आहे तिथे विजय आहे. कुन्तीपुत्रा, लढ, पुढे जा—माझ्याकडे विचार, मी तुला काय सांगू?
पृच्छामि त्वां द्विजश्रेष्ठ श्रृणु यन्मेऽभिकाङ्क्षितम्। कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम्
द्विजश्रेष्ठा, मला जे जाणून घ्यायचं आहे ते ऐक. मी तुला युद्धात, तू अजिंक्य असताना, कसा जिंकू शकतो हे सांग.
न तेऽस्ति विजयस्तावद्यावद्युद्ध्याम्यहं रणे। ममाशु निधने राजन्यतस्व सह सदरैः
राजा, मी रणांगणात लढत असताना तुला विजय मिळणार नाही. फक्त माझा मृत्यू लवकर झाला तरच, तू आपल्या मित्रांसह राज्य मिळवू शकतोस.
हन्त तस्मान्महाबाहो वधोपायं वदात्मनः। आचार्य प्रणिपत्यैष पृच्छामि त्वां नमोऽस्तु ते
म्हणून, महाबाहू, स्वतःच्या मृत्यूचा उपाय मला सांग. गुरुजी, मी तुला वंदन करून विचारतो, तुला नमस्कार असो.
न शत्रुं तात पश्यामि यो मां हन्याद्रथे स्थितम्। युध्यमानं सुसंरब्धं शरवर्षौघवर्षिणम्
बाबा, मी रथावर उभा राहून, प्रचंड रागाने, बाणांचा वर्षाव करत असताना, मला मारू शकेल असा शत्रू मला दिसत नाही.
ऋते प्रायगतं रजन्न्यस्तशस्त्रमचेतनम् । हन्यान्मां युधि योधानां सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
राजा, फक्त मी शस्त्र खाली ठेवून, शुद्धपणे शुद्धपणे, प्राण सोडण्याच्या अवस्थेत गेलो तरच, युद्धात मला योद्धे मारू शकतात; हे मी तुला सत्य सांगतो.
शस्त्रं चाहं रणे जह्यां श्रुत्वा तु महदप्रियम्। श्रद्धेपवाक्यात्पुरुषादेतत्सत्यं ब्रवीति ते
मी युद्धात शस्त्र फक्त तेव्हाच खाली ठेवीन, जेव्हा मला एखादी मोठी दु:खद बातमी ऐकू येईल; विश्वासू माणसाच्या शब्दावर, हे मी तुला खरं सांगतो.
एतच्छ्रुत्वा महाराज भारद्वाजस्य धीमतः। अनुमान्य तमाचार्यं प्रायाच्छारद्वतं प्रति
हे बुद्धिमान भारद्वाज यांच्याकडून ऐकून, राजाने त्यांची परवानगी घेतली आणि मग तो शारद्वताकडे गेला.
सोऽभिवाद्य कृपं राजा कृत्वा चापि प्रदक्षिणम् । उवाच दुर्धर्षतमं वाक्यं वाक्यविदां वरः
राजाने कृपाला वंदन करून, त्याची प्रदक्षिणा केली आणि मग तो उत्तम वक्त्यांपैकी श्रेष्ठ, अत्यंत भयंकर अशा कृपाला असे म्हणाला.
अनुमानये त्वां योत्स्येऽहं गुरो विगतकल्मषः । जयेयं च रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वयाऽनघ
गुरुजी, मी तुझी परवानगी मागतो. मी निष्कलंकपणे लढेन आणि तुझ्या अनुमतीने सर्व शत्रूंना जिंकू दे.
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः। शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः
राजा, जर तू ठाम निश्चयाने माझ्याशी युद्ध करायला आला नाहीस, तर मी तुला संपूर्ण अपमानासाठी शाप देईन.
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित् । इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः
माणूस धनाचा दास असतो; धन कुणाचंही दास नसतं. हेच सत्य आहे, राजन; मी धनामुळे कौरवांच्या बाजूने बांधला गेलो आहे.
तेषामर्थे महाराज योद्धव्यमिति मे मतिः । अतस्त्वां क्लीबवद्ब्रूयांयुद्धादन्यत्किमिच्छसि
त्यांच्या हितासाठीच मी युद्ध करायचं ठरवलं आहे, राजन. म्हणूनच मी तुला नपुंसक म्हणेन — युद्धाशिवाय तुला अजून काय हवं आहे?
हन्त पृच्छामि ते तस्मादाचार्य श्रृणु मे वचः। इत्युक्त्वा व्यथितो राजा नोवाच गतचेतनः
म्हणून, गुरुजी, मी तुला विचारतो, माझं बोलणं ऐक. असं म्हणून, व्यथित झालेला राजा, भान हरपून, काहीच बोलला नाही.
तं गौतमः प्रत्युवाच विज्ञायास्य विवक्षितम्। अवध्योऽहं महीपाल यद्ध्यस्व जयमाप्नुहि
गौतमाने त्याचा हेतू ओळखून उत्तर दिलं, 'राजा, मी मारता येणार नाही असाच आहे; तू लढ आणि विजय मिळव.'
प्रीतस्तेऽभिगमेनाहं जयं तव नराधिप । आशासिष्ये सदोत्थाय सत्यमेतद्ब्रवीमि ते
राजाधिराज, तू माझ्याकडे आलास याचा मला आनंद झाला. मी नेहमीच तुझ्या विजयाची इच्छा करतो — हे मी तुला खरं सांगतो.
एतच्छ्रुत्वा महाराज गौतमस्य विशांपते। अनुमान्य कृपं राजा प्रययौ येन मद्रराट्
गौतमाचं हे बोलणं ऐकून, आणि कृपाची परवानगी घेऊन, राजाने मद्रराजाकडे प्रस्थान केलं.
स शल्यमभिवाद्याथ कृत्वा चाभिप्रदक्षिणम् । उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः
त्याने शल्याला वंदन करून, त्याची प्रदक्षिणा केली आणि मग राजाने त्या भयंकर योद्ध्याला स्वतःच्या कल्याणासाठी असे शब्द सांगितले.
अनुमानये त्वां दुर्धर्ष योत्स्ये विगतकल्मषः । जयेयं नु परान्राजन्ननुज्ञातस्त्वया रिपून्
दुर्धर्षा, मी तुझी परवानगी मागतो. मी निष्कलंकपणे लढेन; राजा, तुझ्या अनुमतीने मी माझ्या शत्रूंना जिंकू दे.