न नूनं क्षत्रियकुले जातः संप्रथिते भुवि। यथाऽस्य हृदयं भीतमल्पसत्वस्य संयुगे
ज्याच्या मनात युद्धात भीती आहे, तो नक्कीच पृथ्वीवर प्रसिद्ध असलेल्या क्षत्रिय कुळात जन्मलेला नाही.
ततस्ते सैनिकाः सर्वे प्रशंसन्ति स्म कौरवान् । हृष्टाः सुमनसो भूत्वा चेलानि दुधुवुश्च ह
तेव्हा सर्व सैनिक आनंदित होऊन, चांगल्या मनाने, कौरवांचे कौतुक करू लागले आणि आपली वस्त्रे फडकवू लागले.
व्यनिन्दंश्च तथा सर्वे योधास्तव विशांपते। युधिष्ठिरं ससोदर्यं सहितं केशवनेन हि
राजा, तुझ्या सर्व योद्ध्यांनी कृष्णासह आलेल्या युधिष्ठिर आणि त्याच्या भावांची टिंगल केली.
ततस्तत्कौरवं सैन्यं धिक्वृत्वा तु युधिष्ठिरम् । निःशब्दमभवत्तूर्णं पुनरेव विशांपते
मग कौरव सैन्याने युधिष्ठिराची निंदा करून पुन्हा एकदम शांतता पसरली, हे राजन्.
किं नु वक्ष्याति राजाऽसौ किं भीष्मः प्रतिवक्ष्यति। किं भीमः समरश्लाघी किं नु कृष्णार्जुनाविति
तो राजा काय बोलेल? भीष्म काय उत्तर देईल? युद्धाची शेखी मिरवणारा भीम काय म्हणेल? आणि कृष्ण व अर्जुन काय करतील?
विवक्षितं किमस्येति संशयः सुमहानभूत् । उभयो सेनयो राजन्युधिष्ठिरकृते तदा
त्या वेळी युधिष्ठिर काय बोलणार याबद्दल दोन्ही सैन्यांत मोठा संभ्रम निर्माण झाला.
सोऽवगाह्य चमूं शत्रोः शरशक्तिसमाकुलाम् । भीष्ममेवाभ्यात्तूर्णं भ्रातृभिः परिवारितः
मग तो आपल्या भावांसह शत्रूंच्या बाण आणि भाल्यांनी भरलेल्या सैन्यात शिरून, झपाट्याने भीष्माजवळ गेला.
तमुवाच ततः पादौ कारभ्यां पीड्य पाण्डवः । भीष्मं शान्तनवं राजा युद्धाय समुपस्थितम्
मग पांडवाने दोन्ही हातांनी शांतनुच्या पुत्र भीष्मांचे पाय धरून, युद्धासाठी सज्ज असलेला राजा युधिष्ठिर त्यांना म्हणाला.
आमन्त्रये त्वां दुर्धर्ष त्वया योत्स्यामहे सह। अनजानीहि मां तात आशिषश्च प्रयोजय
हे अपराजित, मी तुला वंदन करतो; आता आम्ही तुझ्याशी युद्ध करणार आहोत. मला ओळख आणि आशीर्वाद दे, बाबा.
यद्येवं नाभिगच्छेथा युधि मां पृथिवीपते। शपेयं त्वां महाराज परीभावाय भारत
हे पृथ्वीपती, जर तू युद्धात माझ्याजवळ आलास नाहीस तर, हे महराजा, मी तुला नामोहरम करण्यासाठी शाप देईन, हे भारत.
प्रीतोऽहं पुत्र युध्यस्व जयमाप्नुहि पाण्डव । यत्तेऽभिलषितं चान्यत्तदवाप्नुहि संयुगे
माझ्या मुला, मी तुझ्यावर खूष आहे; युद्ध कर आणि विजय मिळव. तुला जे हवे आहे तेही या युद्धात मिळो.
व्रियतां च वरः पार्थ किमस्मत्तोऽभिकाङ्क्षसि । एवं गते महाराज न तवास्ति पराजयः
हे पार्था, माझ्याकडून कोणतीही इच्छा असेल तर वर माग. अशा स्थितीत, हे महराजा, तुझा पराभव होणार नाही.
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित्। इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैः
माणूस धनाचा दास असतो; धन कोणाचाही दास नसते. हे महराजा, हे खरे आहे; मी कौरवांच्या धनामुळे त्यांच्याकडे बांधला गेलो आहे.
अतस्त्वां क्लीबवद्वाक्यं ब्रवीमि कुरुनन्दन । भृतोऽस्त्म्यर्थेन कौरव्य युद्धादन्यत्किमिच्छसि
म्हणून, हे कुरुनंदना, मी तुला जणू काही निर्बलासारखी वाणी बोलतो; मी कौरवांच्या धनावर पोसला जातो — युद्धाशिवाय तुला आणखी काय हवे आहे?
मन्त्रयस्व महाबाहो हितैषी मम नित्यशः। युध्यस्व कौरवस्यार्थे ममैष सततं वरः
हे महाबाहो, तू नेहमीच माझ्या हितासाठी सल्ला देतोस. तू कौरवांच्या बाजूने लढ, कारण मी तुला नेहमीच हा वर दिला आहे.
राजन्किमत्र साह्यं ते करोमि कुरुनन्दन। कामं योत्स्ये परस्यार्थे ब्रूहि यत्ते विवक्षितम्
राजा, कुरुवंशाचा नंदन, मी तुला इथे काय मदत करू शकतो? मी दुसऱ्याच्या कामासाठी नक्कीच लढेन; तुला जे हवे आहे ते सांग.
कथं जयेयं संग्रामे भवन्तमपराजितम्। एतन्मे मन्त्रय हितं यदि श्रेयः प्रपश्यसि
समोरच्या युद्धात अपराजित असलेल्या तुला मी कसा जिंकू शकतो? जर माझ्या हिताचे काही तुला दिसत असेल तर मला ते सांग.
नैनं पश्यामि कौन्तेय यो मां युध्यन्तमाहवे। विजयेत पुमान्कश्तित्साक्षादपि शतक्रतुः
कुन्तीपुत्रा, मी युद्धात उभा असताना मला हरवू शकेल असा कोणीच मला दिसत नाही; अगदी इंद्रसुद्धा नाही.
हन्त पृच्छामि तस्मात्त्वां पितामह नमोस्तु ते। वधोपायं ब्रवीहि त्वमात्मनः समरे परैः
म्हणूनच, मी तुला विचारतो, पितामह, तुला नमस्कार असो. शत्रूंच्या हाती युद्धात तुझा वध कसा होईल ते मला सांग.
न स्म तं तात पश्यामि समरे यो जयेत माम्। न तावन्मृत्युकालोऽपि पुनरागमनं कुरु
माझ्या मुला, युद्धात मला हरवू शकेल असा कोणीच मला दिसत नाही; अगदी मृत्यूचा काळ आला तरी मी परत येणार नाही.
ततो युधिष्ठिरो वाक्यं भीष्मस्य कुरुनन्दन। शिरसा प्रतिजग्राह भूयस्तमभिवाद्य च
मग युधिष्ठिराने, कुरुवंशाचा नंदन, भीष्मांच्या शब्दांना मान डोक्यावर घेतला आणि पुन्हा त्यांना नमस्कार केला.
प्रायात्पुनर्महाबाहुराचार्यस्य रथं प्रति। पश्यतां सर्वसैन्यानां मध्येन भ्रातृभिः सह
त्यांनंतर, महाबाहू आपल्या भावांसह सर्व सैन्यांच्या समोरून आचार्यांच्या रथाकडे गेला.
स द्रोणमभिवाद्याथ कृत्वं चाभिप्रदक्षिणम् । उवाच राजा दुर्धर्षमात्मनिःश्रेयसं वचः
त्याने द्रोणांना नमस्कार केला, त्यांच्या प्रदक्षिणा घातली आणि त्या दुर्जय राजाकडे आपले कल्याण साधणारे शब्द सांगितले.
आमन्त्रये त्वां भगवन्योत्स्ये विगितकल्मषः । कथं जये रिपून्सर्वाननुज्ञातस्त्वया द्विज
भगवंत, मी तुझी परवानगी घेतो; माझे पाप नाहीसे झाले आहे, मी लढायला जातो. द्विजा, तुझ्या अनुमतीने मी सर्व शत्रूंना कसा जिंकू शकेन ते सांग.
यदि मां नाभिगच्छेथा युद्धाय कृतनिश्चयः। शपेयं त्वां महाराज परीभावाय सर्वशः
जर तू युद्धासाठी ठाम होऊन माझ्याकडे आला नाहीस, तर राजन, मी तुला पूर्णपणे अपमानित होण्यासाठी शाप देईन.
तद्युधिष्ठिर तुष्टोऽस्मि पूजितश्च त्वयाऽनघ। अनुजानामि युध्यस्व विजयं समवाप्नुहि
युधिष्ठिरा, मी तुझ्यावर खूष आहे आणि तू मला सन्मान दिलास; मी तुला परवानगी देतो—लढ आणि विजय मिळव.
करवाणि च ते कामं ब्रूहि त्वमभिकाङ्क्षितम् । एवं गते महाराज युद्धादन्यत्किमिच्छसि
मी तुझी हवी ती इच्छा पूर्ण करीन; तुला जे हवे आहे ते सांग. राजन, या अवस्थेत युद्धाशिवाय तुला अजून काय हवे आहे?
अर्थस्य पुरुषो दासो दासस्त्वर्थो न कस्यचित्। इति सत्यं महाराज बद्धोऽस्म्यर्थेन कौरवैःक
माणूस धनाचा दास असतो; धन कोणाचाही दास नसते. हेच सत्य आहे, राजन—मी कौरवांच्या धनामुळे बांधला गेलो आहे.
ब्रवीम्येतत्क्लीबवत्त्वां युद्धादन्यत्किमिच्छसि। योत्स्येऽहं कौरवस्यार्थे तवाशास्यो जयो मया
हे मी तुला कदाचित दुर्बलतेसारखे वाटेल, पण सांगतो—युद्धाशिवाय तुला अजून काय हवे आहे? मी कौरवांच्या बाजूने लढेन; माझ्या हातून तुला विजय मिळेल अशी आशा करू नकोस.
जयमाशास्स्व मे ब्रह्मन्मन्त्रयस्व च मद्धितम्। युध्यस्व कौरवस्यार्थे वर एष वृतो मया
माझ्याकडून विजयाची आशा ठेव, ब्राह्मण, आणि माझ्या हितासाठी सल्ला दे; कौरवांच्या बाजूने लढ, कारण हा वर मी स्वतः मागितला आहे.