यदहङ्कारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति
जर अहंकार धरून 'मी युद्ध करणार नाही' असे समजतोस, तर तुझा हा निश्चय चुकीचा आहे; तुझीच प्रकृती तुला तसे वागायला भाग पाडेल.
स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत्
कौन्तेय, स्वतःच्या स्वभावामुळे आणि कर्मामुळे बांधला गेलास आहेस; मोहामुळे करायचे नकोसे वाटले तरी, तू त्याच कर्माला करायला भाग पडशील.
ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति। भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया
अर्जुना, सर्व प्राण्यांच्या हृदयात परमेश्वर वास करतो आणि आपल्या मायेने सर्वांना जणू यंत्रावर बसवून फिरवतो.
तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत। तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतं
भारता, सर्व मनाने त्याच्याच शरण जा; त्याच्या कृपेने तुला श्रेष्ठ शांती आणि शाश्वत स्थान मिळेल.
इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु
हे सर्वात गुप्त ज्ञान मी तुला सांगितले; याचा नीट विचार कर आणि जसे वाटेल तसे कर.
सर्वगुह्यतमं भूयः श्रृणु मे परमं वचः । इष्टेऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम्
आता पुन्हा माझे श्रेष्ठ आणि सर्वात गुप्त वचन ऐक; तू मला फार प्रिय आहेस म्हणून मी तुझे हित सांगतो.
मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे
मन माझ्यात लाव, माझा भक्त हो, मला पूज, मला वंदन कर; तू नक्कीच माझ्याकडे येशील, हे मी तुला सत्य वचन देतो, कारण तू मला प्रिय आहेस.
सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः
सर्व धर्म सोडून, फक्त माझ्या शरण ये; मी तुला सर्व पापांतून मुक्त करीन, तू दुःख करू नकोस.
इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन। न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति
हे ज्ञान तप न करणाऱ्याला, भक्ती नसणाऱ्याला, सेवा न करणाऱ्याला किंवा माझ्यावर द्वेष करणाऱ्याला कधीच सांगू नकोस.
य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति। भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः
जो हा सर्वश्रेष्ठ गुप्त उपदेश माझ्या भक्तांमध्ये सांगतो, आणि माझ्यावर श्रेष्ठ भक्ती ठेवतो, तो नक्कीच माझ्याकडे येईल.
न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि
माणसांमध्ये माझ्यासाठी याहून प्रिय कोणीच नाही; आणि या पृथ्वीवर याहून अधिक मला प्रिय असणारा दुसरं कोणीही नाही.
अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः
जो हा आपला धर्मयुक्त संवाद अभ्यासेल, त्याच्या ज्ञानयज्ञामुळे मी त्याच्याकडून पूजिला गेलो असं मी मानतो.
श्रद्धावाननसूयश्च श्रृणुयादपि यो नरः। सोपि मुक्तः शुभाँल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणां
जो मनुष्य श्रद्धेने आणि द्वेष न ठेवता हे ऐकेल, तोही पुण्यवान होऊन शुभ लोकांना प्राप्त होतो आणि मुक्ती मिळवतो.
कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसंमोहः प्रनष्टस्ते धनंजय
पार्था, तू एकाग्र मनाने हे ऐकलंस का? धनंजया, अज्ञानामुळे आलेला तुझा संभ्रम नाहीसा झाला का?
नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाऽच्युत । स्थितोऽस्मि गतसंदेहः करिष्ये वचनं तव
अच्युत, तुझ्या कृपेने माझा मोह नाहीसा झाला, स्मरणशक्ती परत आली आहे; मी आता ठाम आहे, शंका गेलेल्या आहेत, आणि मी तुझं वचन पाळीन.
इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः। संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम्
मी वासुदेव आणि महात्मा पार्थ यांचा हा अद्भुत, अंगावर रोमांच आणणारा संवाद ऐकला.
व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम्। योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम्
व्यासांच्या कृपेने मी हा परम गुप्त योग स्वतः योगेश्वर कृष्णाच्या तोंडून प्रत्यक्ष ऐकला.
राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुवयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः
राजा, पुन्हा पुन्हा केशव आणि अर्जुन यांचा हा अद्भुत आणि पुण्यदायक संवाद आठवून मला वारंवार आनंद होतो.
तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः। विस्मयो मे महान्राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः
आणि पुन्हा पुन्हा हरिचं ते अत्यंत अद्भुत रूप आठवून मला मोठा आश्चर्य वाटतो आणि मी पुन्हा पुन्हा आनंदित होतो.
यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम
जिथे योगेश्वर कृष्ण आहे आणि जिथे धनुर्धारी अर्जुन आहे, तिथे नक्कीच श्री, विजय, भरभराट आणि स्थिर नीती असते—ही माझी खात्री आहे.
गीता सुगीता कर्तव्या किमन्यैः शास्त्रसंग्रहैः । या स्वयं पद्मनाभस्य सुखपद्माद्विनिःसृता
गीता नीटपणे म्हणावी, इतर शास्त्रसंग्रहांची गरजच काय? कारण ती स्वतः पद्मनाभाच्या आनंदी कमळातून प्रकट झाली आहे.
सर्वशास्त्रमयी गीता सर्वदेवमयो हरिः। सर्वतीर्थमयी गङ्गा सर्वदेवमयो मनुः
गीता सर्व शास्त्रांचं सार आहे; हरि सर्व देवांचा सार आहे. गंगा सर्व तीर्थांचं सार आहे; मनु सर्व देवांचा सार आहे.
गीता गङ्गा च गायत्री गोविन्देति हृदि स्थिते। चतुर्गकारसंयुक्ते पुनर्जन्म न विद्यते
गीता, गंगा, गायत्री आणि गोविंद हे चार 'ग'कार असलेले शब्द हृदयात असतील, तर पुन्हा जन्म नाही.
षट्शतानि सविंशानि श्लोकानां प्राह केशवः। अर्जुनः सप्तपञ्चाशत्सप्तषष्टिं तु सञ्जयः
केशवाने सहाशे वीस श्लोक सांगितले; अर्जुनाने सत्तावन्न आणि संजयाने छप्पन्न श्लोक म्हटले.
धृतराष्ट्रः श्लोकमेकं गीताया मानमुच्यते । भारतामृतसर्वस्वगीताया मथितस्य च। सारमुद्धृत्य कृष्णेन अर्जुनस्य मुखे हुतम्
धृतराष्ट्राने एक श्लोक म्हटला; हेच गीतेंचं मोजमाप आहे. भारतामृताचं सार काढून कृष्णाने ते अर्जुनाच्या तोंडात अर्पण केलं.
ततो धनंजयं दृष्ट्वा बाणगाण्डीवधारिणम् । पुनरेव महानादं व्यसृजन्त महारथाःक
मग गाण्डीवधारी धनंजयाला पाहून, मोठ्या रथांवरचे वीर पुन्हा एकदा मोठा गजर करू लागले.
पाण्डवाः सोमकाश्चैव ये चैषामनुयायिनः । दध्मुश्च मुदिताः शङ्खान्वीराः सागरसंभवान्
पांडव, सोमक आणि त्यांचे सर्व अनुयायी, हे वीर समुद्रातून जन्मलेले, आनंदाने शंख फुंकू लागले.
ततो भेर्यश्च पेश्यश्च क्रकचा गोविषाणिकाः । सहसैवाभ्यहन्यन्त ततः शब्दो महानभूत्
मग भेरी, ताशा, झांज आणि गायीचे शिंगे एकदम वाजवण्यात आले आणि मोठा आवाज झाला.
तथा देवाः सगन्धर्वाः पितरश्च जनाधिप । सिद्धचारणसङ्घाश्च समीयुस्ते दिदृक्षया
त्या वेळी देव, गंधर्व, पितर, जनांचा राजा आणि सिद्ध-चारण यांच्या मंडळी उत्सुकतेने ते दृश्य पाहण्यासाठी एकत्र आले.
ऋषयश्च महाभागाः पुरस्कृत्य शतक्रतुम् । समीयुस्तत्र सहिता द्रुष्टुं तद्वैशसं महत्
महान ऋषी, इंद्राला पुढे करून, त्या भयंकर संहार पाहण्यासाठी तिथे एकत्र आले.