इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन्। अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः
असे बोलून, ते सर्वजण एकत्रितपणे त्या तेजस्वी महर्षींना वंदन करत त्यांच्या जवळ गेले.
अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम्। एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः
आज आपले जन्म फळाला आले आणि आपण धन्य झालो, कारण आपण सूर्याप्रमाणे तेजस्वी असलेल्या या महर्षींचे दर्शन घेतले.
इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम्। हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम्
असे म्हणून, त्यातील काहीजण एकत्रितपणे हिमालयपुत्रासारख्या कमळासारख्या डोळ्यांच्या पौरव राजकुमारामागे चालू लागले.
ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः। कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम्
पण काही मूढ लोक, शकुंतलेला पाहण्याची इच्छा बाळगून, म्हणू लागले की आम्हाला तिला पाहायचे नाही, कारण ती कृष्णमृगचर्माने झाकलेली आहे.
पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः। विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम्
ते विकृत नगरवासी जणू पिशाच्चांसारखे दिसत होते; जणू संध्याकाळ न करता पिशाच्चे मोठ्या नगरीत प्रवेश करत आहेत.
क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः। त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि
भूक आणि तहानेने कृश झालेले, झाडाच्या साली व जनावरांच्या कातड्याचे वस्त्र घातलेले, त्वचा व हाडे उरलेले, मांसही नसलेले, शिरा दिसणारे—
पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान्। विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः
पिंगट डोळे, पिंगट जटा, लांब दात, कोरडे चेहरे, फुटलेली शिरे, वर उचललेले हात—असे पाहून नगरवासी हसले.
एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः। अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन्
त्यांनी असे बोललेले ऐकून, महर्षी एकमेकांना बोलावून म्हणाले—
उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना। पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम्
भगवंताने सांगितलेले वचन सत्यवचनीने पाळले नाही; 'नगरात प्रवेश करू नये' असेच आदेश होते.
किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम्। त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम्
दुष्ट लोकांनी भरलेल्या नगरीत आपण का जावे? ज्याने सर्व आसक्ती सोडली, अशा मुनासाठी नगरीचा काय उपयोग?
गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम्। एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम्
म्हणून आपण गंगे-यमुनेच्या संगमावर असलेल्या वनात जाऊ या. असे म्हणून, सर्व ऋषी जसे आले तसे परत गेले.
गतान्मुनिगणान्दृष्ट्वा पुत्रं संगृह्य पाणिना। मातापितृभ्यां रहिता यथा शोचन्ति दारकाः
महर्षी निघून गेलेले पाहून, तिने आपल्या मुलाचा हात धरला; जसे आईवडिलांशिवाय मुले दुःखी होतात, तशी ती शोकाकुल झाली.
तथा शोकपरीताङ्गी धृतिमालम्ब्य दुःखिता। गतेषु तेषु विप्रेषु राजमार्गेण भामिनी
अशी दुःखाने ग्रासलेली असूनही, धीर धरून, ब्राह्मण निघून गेल्यावर ती तेजस्विनी राजमार्गाने चालू लागली.
पुत्रेणैव सहायेन सा जगाम शनैः शनैः। अदृष्टपूर्वान्पश्यन्वै राजमार्गेण पौरवः
फक्त आपल्या मुलाच्या सोबतीने ती हळूहळू चालत राहिली, पौरवांच्या राजमार्गावर कधीही न पाहिलेल्या गोष्टी पाहू लागली.
हर्म्यप्रसादचैत्यांश्च सभा दिव्या विचित्रिताः। कौतूहलसमाविष्टो दृष्ट्वा विस्मयमागतः
तिने राजवाडे, प्रासाद, मंदिरे आणि सुंदर, अद्भुत सभागृह पाहिले; कुतूहलाने भरून ती आश्चर्यचकित झाली.
सर्वे ब्रुवन्ति तां दृष्ट्वा पद्महीनामिव श्रियम्। गत्या च संहीसदृशीं कोकिलेन स्वरे समाम्
सर्वजण तिला पाहून म्हणू लागले, जणू कमळाविना शोभा असलेली लक्ष्मीच आहे; तिची चाल हंसासारखी, आणि आवाज कोकिळेसारखा मधुर आहे.
मुखेन चन्द्रसदृशीं श्रिया पद्मालयासमाम्। स्मितेन कुन्दसदृशीं पद्मगर्भसमत्वचम्
तिचं चेहरा चंद्रासारखा उजळ, तिचं रूप लक्ष्मीच्या सौंदर्याला साजेसं, तिचं हसू कुंदाच्या फुलासारखं, आणि तिची कांती कमळाच्या आतल्या भागासारखी तेजस्वी होती.
पद्मपत्रविशालाक्षीं तप्तजाम्बूनदप्रभाम्। करान्तमितमध्यैषा सुकेशी संहतस्तनी
तिच्या डोळ्यांची पापणी कमळाच्या पानासारखी मोठी, तिच्या अंगावर सोन्यासारखा झळाळी, तिचे हात गुडघ्यापर्यंत पोहोचणारे, केस सुंदर, आणि स्तन भरदार व एकमेकांना लागून होते.
जघनं सुविशालं वै ऊरू करिकरोपमौ। रक्ततुङ्गतलौ पादौ धरण्यां सुप्रतिष्ठितौ
तिचे कंबर रुंद व आकर्षक, तिच्या मांड्या तरुण हत्तीच्या सोंडेप्रमाणे मजबूत, तिचे पाय लालसर, उंच आणि पृथ्वीवर ठामपणे ठेवलेले होते.
एवं रूपसमायुक्ता स्वर्गलोकादिवागता। इति स्म सर्वेऽमन्यन्त दुष्यन्तनगरे जनाः
अशा रूपाने नटलेली ती जणू काही स्वर्गातूनच उतरली आहे असं सर्व दुश्यंताच्या नगरातील लोकांना वाटलं.
पुनः पुनरवोचंस्ते शाकुन्तलगुणानपि। सिंहेक्षणः सिंहदंष्ट्रः सिंहस्कन्धो महाभुजः
ते पुन्हा पुन्हा शकुंतलेच्या गुणांची चर्चा करत होते—सिंहासारखे डोळे, सिंहासारखे दात, सिंहासारखे खांदे आणि बलवान हात.
सिंहोरस्कः सिंहबलः सिंहविक्रान्तगाम्ययम्। पृथ्वंसः पृथुवक्षाश्च छत्राकारशिरा महान्
सिंहासारखी छाती, सिंहासारखे बळ, सिंहासारखी चाल, रुंद खांदे, मोठी छाती आणि छत्रासारखा डोक्याचा आकार—तो खरोखरच महान होता.
पाणिपादतले रक्तो रक्तास्यो दुन्दुभिस्वनः। राजलक्षणयुक्तश्च राजश्रीश्चास्य लक्ष्यते
त्याचे तळहात आणि तळपाय लाल, तोंडही लाल, आवाज नगाऱ्यासारखा, राजचिन्हांनी युक्त आणि त्याच्यात राजेश्री स्पष्टपणे दिसत होती.
आकारेण च रूपेण शरीरेणापि तेजसा। दुष्यन्तेन समो ह्येष कस्य पुत्रो भविष्यति
रूप, सौंदर्य, शरीर आणि तेज यात तो दुश्यंताच्या तोडीचा होता; मग तो कुणाचा मुलगा असावा?
एवं ब्रुवन्तस्ते सर्वे प्रशशंसुः सहस्रशः। युक्तिवादानवोचन्त सर्वाः प्राणभृतः स्त्रियः
असं बोलताना सर्वांनी हजारोंनी त्यांचं कौतुक केलं; सर्व स्त्रियांनीही विचारपूर्वक त्यात सहभाग घेतला.
बान्धवा इव सस्नेहा अनुजग्मुः शकुन्तलाम्। पौराणां तद्वचः श्रुत्वा तूष्णींभूता शकुन्तला
आप्तांसारख्या प्रेमाने त्या सर्वांनी शकुंतलेचा पाठपुरावा केला; नगरवासियांच्या बोलण्याने शकुंतला शांत झाली.
वेश्मद्वारं समासाद्य विह्वला सा नृपात्मजा। चिन्तयामास सहसा कार्यगौरवकारणात्
राजवाड्याच्या दाराशी पोहोचल्यावर ती राजकन्या गोंधळली आणि कामाच्या गांभीर्यामुळे तिने ताबडतोब विचार सुरू केला.
लज्जया च परीताङ्गी राजन्राजसमक्षतः। अघृणा किं नु वक्ष्यामि दुष्यन्तं मम कारणात्
लाजेने तिचं अंग भरून आलं आणि तिने मनात विचार केला, 'मी निर्लज्जपणे माझ्या कारणासाठी राजाशी कसं बोलू?'
एवमुक्त्वा तु कृपणा चिन्तयन्ती शकुन्तला।' अभिसृत्य च राजानं वेदिता सा प्रवेशिता
असं मनाशी बोलून, दुःखी शकुंतला विचार करतच राजाकडे गेली आणि तिला आत प्रवेश मिळाला.
सह तेन कुमारेण तरुणादित्यवर्चसा। `सिंहासनस्थं राजानं महेन्द्रसदृशद्युतिम्
तिच्या सोबत तेजस्वी मुलगा होता, तो उगवत्या सूर्यासारखा झळकत होता; ती राजाच्या सिंहासनाजवळ गेली, तो इंद्रासारखा तेजस्वी दिसत होता.