न तु मां शक्ष्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा । दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम्
पण तुझ्या या डोळ्यांनी मला पाहता येणार नाही; म्हणून मी तुला दिव्य दृष्टी देतो — माझ्या ऐश्वर्ययुक्त योगाचा अनुभव घे.
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः। दर्शयामास पार्थाय मरमं रूपमैश्वरम्
राजा, असे म्हणून योगांचा महान अधिपती हरि यांनी पार्थाला आपले दिव्य रूप दाखवले.
अनेकवक्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् । अनेकदिव्याभारणं दिव्यानेकोद्यतायुधम्
त्या रूपाला अनेक तोंडे व डोळे, अनेक अद्भुत दृश्ये, असंख्य दिव्य दागिने, आणि अनेक उंचावलेली दिव्य शस्त्रे होती.
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् । सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम्
तो देव दिव्य हार व वस्त्रे परिधान केलेला, दिव्य सुवासने लावलेला, सर्व आश्चर्यांनी भरलेला, अनंत, आणि सर्व दिशांना तोंड असलेला होता.
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता । यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः
जर आकाशात एकाच वेळी हजार सूर्यांचा तेज उजळून निघाला असता, तर त्या महान आत्म्याच्या तेजाशी तोच काहीसा साधर्म्य साधला असता.
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा । अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा
त्या वेळी पांडवाने देवाधिदेवांच्या देहात सर्व जग एकत्रित, पण अनेक प्रकारे विभागलेले पाहिले.
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धऩञ्जयः । प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत
तेव्हा धनंजय आश्चर्यचकित झाला, अंगावर रोमांच उभे राहिले, त्याने देवाला वंदन करून हात जोडले आणि बोलू लागला.
पश्यामि देवांस्तव देव देहे सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् । ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ- मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान्
देवा, तुझ्या देहात मी सर्व देव, सर्व प्रकारच्या जीवसमूहांना, कमलावर बसलेले ब्रह्मा, सर्व ऋषी आणि दिव्य नागही पाहतो.
अनेकबाहूदरवक्रनेत्रं पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् । नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप
विश्वेश्वरा, विश्वरूपा, मी तुला सर्वत्र अनेक हात, पोटे, तोंडे, डोळे असलेला, अनंत रूप असलेला पाहतो; तुझ्यात मला ना शेवट, ना मध्य, ना आरंभ दिसतो.
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् । पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ता- द्दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेययम्
मुकुटधारी, गदा व चक्र धारण केलेला, सर्व बाजूंनी तेजाने झगमगणारा, पाहायला कठीण, जणू जळणाऱ्या अग्नीप्रमाणे व सूर्यासारखा प्रखर, आणि सर्वदिशांनी अपरिमित असा मी तुला पाहतो.
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् । त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे
तूच अविनाशी, जाणण्यासारखा सर्वोच्च, या विश्वाचा अंतिम आधार आहेस; तूच नाश न होणारा, शाश्वत धर्माचा रक्षक, आणि सनातन पुरुष आहेस — माझा असा विश्वास आहे.
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य- मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् । पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्रं स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम्
माझ्या दृष्टीला तुझ्यात कुठेही आरंभ, मध्य किंवा शेवट दिसत नाही; तू अनंत शक्तीचा, असंख्य हातांचा, चंद्रसूर्य नेत्र असलेला, प्रखर मुख असलेला, स्वतःच्या तेजाने हे विश्व जाळणारा आहेस.
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः । दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तदेवं लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन्
खरंच, आकाश आणि पृथ्वी यामधील सर्व जागा आणि सर्व दिशा फक्त तुझ्याने व्यापलेल्या आहेत; तुझे हे अद्भुत आणि भयंकर रूप पाहून तीनही लोकं फार घाबरली आहेत, हे महात्मा.
अमी हि त्वा सुरसङ्घा विशन्ति केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणान्ति। स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः
खरंच, देवांचे समूह तुझ्यात प्रवेश करतात; काही घाबरून हात जोडून तुझी स्तुती करतात; महर्षी आणि सिद्धगण 'शांती' असे म्हणून तुला भरपूर स्तोत्रांनी गौरवतात.
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च । गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे
रुद्र, आदित्य, वसु, साध्य, विश्वेदेव, अश्विनी, मरुत, पितर, गंधर्व, यक्ष, असुर, सिद्ध — हे सर्वजण आश्चर्यचकित होऊन तुला पाहतात.
रूपं महत्ते बहुवक्रनेत्रं महाबाहो बहुबाहूरुपादम्। बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम्
तुझे हे महान, अनेक तोंडे व डोळे असलेले, बलवान बाहू, अनेक हात, उर, पाय, अनेक पोटे, आणि भयंकर दात असलेले रूप पाहून लोक घाबरले आहेत, आणि मीही.
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् । दृष्ट्वा हि त्वा प्रव्यथितान्तरात्मा धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो
आकाशाला भिडणारे, तेजस्वी, अनेक रंगांचे, मोठ्या उघड्या तोंडाचे, विशाल तेजस्वी डोळ्यांचे तुझे रूप पाहून माझे अंतरमन घाबरले आहे; मला धीर किंवा शांतता मिळत नाही, हे विष्णू.
दंष्ट्राकरालानि च ते सुखानि दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि। दिशो न जाने न लभे च शर्म प्रसीद देवेश जगन्निवास
तुझे भयंकर दात असलेले, काळाग्नीप्रमाणे प्रखर तोंड पाहून मला दिशा कळेनासे झाले, आणि मला काहीच समाधान मिळत नाही; कृपा कर, हे देवाधिदेव, हे जगाचा आधार.
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः । भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः
हे धृतराष्ट्राच्या मुलांना, पृथ्वीवरील सर्व राजांना, भीष्म, द्रोण, सूतपुत्र आणि आमच्या बाजूच्या प्रमुख योद्ध्यांना पाहा—
वक्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति दंष्ट्राकरालानि भयानकानि। केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु संदृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः
हे सर्वजण तुझ्या भयंकर, मोठ्या, दातांनी भरलेल्या तोंडात घाईने शिरत आहेत; काहींची डोकी दातांमध्ये अडकली आहेत आणि ती चिरडली जात आहेत.
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति। तथा तवामी नरलोकवीरा विशन्ति वक्राण्यभिविज्वलन्ति
जशी अनेक नद्या वेगाने समुद्राकडे धावतात, तशी हे पृथ्वीवरील वीर तुझ्या ज्वालांनी पेटलेल्या तोंडात शिरत आहेत.
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः । तथैव नाशाय विशन्ति लोका- स्तवापि वक्राणि समृद्धवेगाः
जसे पतंग मोठ्या वेगाने जळत्या आगीत नाशासाठी शिरतात, तसेच हे लोकही तुझ्या तोंडात वेगाने शिरून विनाशाकडे जात आहेत.
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ता- ल्लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिःक । तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो
तू तुझ्या ज्वालांनी पेटलेल्या तोंडांनी सर्व जगाच्या सर्व बाजूंनी गिळत आहेस; तुझ्या तेजाने हे संपूर्ण जग भरून गेले आहे, तुझ्या प्रखर किरणांनी सर्वत्र ताप निर्माण झाला आहे, हे विष्णू.
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद । विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम्
हे परमेश्वरा, तू असा भयंकर रूप धारण केलेला कोण आहेस, मला सांग. तुला नमस्कार असो, कृपा कर. मी तुला ओळखू इच्छितो, कारण तुझे हेतू मला समजत नाहीत.
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः। ऋतेऽपि त्वा न भविष्यन्ति सर्वे येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः
मी काळ आहे, जगाचा संहार करणारा, सर्व लोकांचा नाश करण्यासाठी येथे उभा आहे; तुझ्याशिवायही हे सर्व समोर उभे असलेले योद्धे जिवंत राहणार नाहीत.
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व जित्वा शत्रून्भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम्। मयैवैते निहताः पूर्वमेव निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन्
म्हणून, उठ! कीर्ती मिळव. शत्रूंना जिंक आणि समृद्ध राज्याचा उपभोग घे. हे सर्व मी आधीच मारले आहेत; तू फक्त निमित्तमात्र हो, हे धनुर्धर.
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च कर्णं तथान्यानपि योधवीरान्। मया हतांस्त्वं जहि माव्यथिष्ठा युद्ध्यस्व जेतानि रणे सपत्नान्
द्रोण, भीष्म, जयद्रथ, कर्ण आणि इतर वीर योद्धे—हे सर्व मी आधीच मारले आहेत; तू त्यांना मार, घाबरू नकोस. युद्ध कर, आणि शत्रूंना नक्कीच जिंकशील.
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी। नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य
केशवाचे हे शब्द ऐकून मुकुटधारी अर्जुन हात जोडून थरथरत उभा राहिला; तो कृष्णाला पुन्हा पुन्हा वाकून, घाबरलेल्या आणि अडखळत्या आवाजात म्हणाला—
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च। रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः
हे हृषीकेशा, तुझ्या किर्तीमुळे हे जग आनंदित होते आणि तुझ्यावर प्रेम करते; राक्षस घाबरून सर्व दिशांना पळतात आणि सिद्धांचे समूह तुला नमस्कार करतात.
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन् गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे। अनन्त देवेश जगन्निवास त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत्
हे महात्मा, ब्रह्मादेखील ज्याचा आदिकारण आहे, त्याहूनही तू मोठा आहेस, मग तुला कोणी नमस्कार करणार नाही का? अनंत, देवांचा स्वामी, जगाचा आधार, तू अविनाशी आहेस, असणारे आणि नसणारे, आणि त्याही पलीकडचे आहेस.