मया ततमिदं सर्वं जगदव्यक्तमूर्तिना । मत्स्थानि सर्वभूतानि न चाहं तेष्ववस्थितःक
माझ्या अव्यक्त रूपाने हे संपूर्ण जग व्यापले आहे. सर्व जीव माझ्यात आहेत, पण मी त्यांच्यात नाही.
न च मत्स्थानि भूतानि पश्य मे योगमैश्वरम् । भूतभृन्न च भूतस्थो ममात्मा भूतभावनः
पण प्रत्यक्ष पाहा, माझ्या दिव्य योगामुळे जीव माझ्यात नाहीत. मी सर्वांचा आधार आहे, पण माझं स्वरूप त्यांच्यात नाही. मी सर्वांचा उत्पत्तीकारण आहे.
यथाऽऽकाशस्थितो नित्यं वायुः सर्वत्रगो महान् । तथा सर्वाणि भूतानि मत्स्थानीत्युपधारय
जसा मोठा वारा नेहमी आकाशात राहतो, तसंच सर्व जीव माझ्यात आहेत, असं समज.
सर्वभूतानि कौन्तेय प्रकृतिं यान्ति मामिकाम् । कल्पक्षये पुनस्तानि कल्पादौ विसृजाम्यहम्
कौंतल्या, कल्पाच्या शेवटी सर्व जीव माझ्या स्वरूपात विलीन होतात आणि कल्पाच्या सुरुवातीला मी त्यांना पुन्हा निर्माण करतो.
प्रकृतिं स्वामवष्टभ्य विसृजामि पुनः पुनः । भूतग्राममिमं कृत्स्नमवशं प्रकृतेर्वशात्
माझ्या स्वतःच्या प्रकृतीला धरून, मी पुन्हा पुन्हा या सर्व जीवसमूहाला निर्माण करतो, जे प्रकृतीच्या अधीन असतात.
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनंजय । उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु
धनंजया, ही कर्मे मला बांधून ठेवत नाहीत, कारण मी त्यांच्याशी अलिप्त आणि उदासीन राहतो.
मयाऽऽध्यक्षेण प्रकृतिः सूयते सचराचरम् । हेतुनाऽनेन कौन्तेय जगद्विपरिवर्तते
माझ्या देखरेखीखाली प्रकृती जड आणि जंगम सर्व निर्माण करते. या कारणामुळे, कौंतल्या, जगाचा फेरफटका चालू राहतो.
अवजानन्ति मां मूढा मानुषीं तनुमाश्रितम् । परं भावमजानन्तो मम भूतमहेश्वरम्
मूढ लोक माझ्या मानवी रूपाकडे पाहून मला तुच्छ मानतात, कारण ते माझं उच्च स्वरूप, सर्व जीवांचा प्रभू, ओळखत नाहीत.
मोघाशा मोघकर्माणो मोघज्ञाना विचेतसः । राक्षसीमासुरीं चैव प्रकृतिं मोहिनीं श्रिताः
ज्यांच्या मनात संभ्रम आहे, ज्यांनी राक्षसी आणि आसुरी स्वभाव स्वीकारला आहे, त्यांची आशा व्यर्थ जाते, त्यांची कृत्ये व्यर्थ ठरतात आणि त्यांचे ज्ञानही निरर्थक ठरते.
महात्मानस्तु मां पार्थ दैवीं प्रकृतिमाश्रिताः । भजन्त्यनन्यमनसो ज्ञात्वा भूतादिमव्ययम्
पण पार्था, जे महात्मा आहेत, जे दैवी स्वभावाला धरून आहेत, ते मला अखंड मनाने ओळखून, मी सर्व सृष्टीचा अविनाशी आदिकारण आहे हे जाणून, माझी भक्ती करतात.
सततं कीर्तयन्तो मां यतन्तश्च दृढव्रताः । नमस्यन्तश्च मां भक्त्या नित्ययुक्ता उपासते
हे भक्त नेहमी माझे गुणगान करतात, दृढ निश्चयाने प्रयत्न करतात, भक्तीने मला वंदन करतात आणि अखंडपणे माझी उपासना करतात.
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ते यजन्तो मामुपासते। एकत्वेन पृथक्त्कवेन बहुधा विश्वतोमुम्
काही जण ज्ञानयज्ञ करून, काही मला एकरूप मानून, तर काही वेगवेगळ्या प्रकारे, सर्वत्र मला पाहून माझी उपासना करतात.
अहं क्रतुरहं यज्ञः स्वधाऽहमहमौषधम्। मन्त्रोऽहमहमेवाज्यमहमग्निरहं हुतम्
मीच यज्ञ आहे, मीच क्रतु आहे, मीच पितरांसाठी दिलेली स्वधा आहे, मीच औषध आहे, मीच मंत्र आहे, मीच तुप आहे, मीच अग्नी आहे आणि मीच होमात टाकलेली आहुती आहे.
पिताऽहमस्य जगतो माता धाता पितामहः । वेद्यं पवित्रमोंकार ऋक् साम यजुरेव च
मी या जगाचा पिता आहे, माता आहे, पालन करणारा आहे, आजोबा आहे; मीच जाणण्यासारखा आहे, मीच पावन आहे, मीच ओंकार आहे, आणि मीच ऋग्वेद, सामवेद आणि यजुर्वेद आहे.
गतिर्भर्ता प्रभुः साक्षी निवासः शरणं सुहृत्। प्रभवः प्रलयः स्थानं निधानं बीजमव्ययम्
मीच सर्वांचा ध्येय आहे, आधार आहे, स्वामी आहे, साक्षी आहे, निवासस्थान आहे, शरण आहे, मित्र आहे; मीच उत्पत्ती आहे, संहार आहे, स्थिरता आहे, धनसंपत्ती आहे आणि मीच अविनाशी बीज आहे.
तपाम्यहमहं वर्षं निगृह्णाम्युत्सृजामि च । अमृतं चैव मृत्युश्च सदसच्चाहमर्जुन
मीच ऊष्णता देतो, मीच पाऊस रोखतो आणि सोडतो; मीच अमृत आहे आणि मीच मृत्यू आहे, मीच अस्तित्व आहे आणि मीच अनस्तित्व आहे, हे अर्जुना.
त्रैविद्या मां सोमपाः पूतपापा यज्ञेरिष्ट्वा स्वर्गतिं प्रार्थयन्ते। ते पुण्यमासाद्य सुरेन्द्रलोक- मश्रन्ति दिव्यान्दिवि देवभोगान्
जे त्रैविद्य आहेत, जे सोमपान करून पवित्र झाले आहेत, ते यज्ञांनी माझी पूजा करून स्वर्गाची इच्छा करतात; ते पुण्य मिळवून इंद्रलोकात जातात आणि स्वर्गातील दिव्य सुखांचा आस्वाद घेतात.
ते तं भुक्त्वा स्वर्गलोकं विशालं क्षीणो पुण्ये पर्त्यलोकं विशन्ति। एवं त्रयीधर्ममनुप्रपन्ना गतागतं कामकामा लभन्ते
स्वर्गातील मोठ्या सुखांचा उपभोग घेतल्यावर, जेव्हा त्यांचे पुण्य संपते, तेव्हा ते पुन्हा मर्त्य लोकात येतात; अशा प्रकारे, त्रैविध्य धर्म पाळणारे, इच्छांच्या मागे धावणारे, ये-जा करीत राहतात.
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते। तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्
पण जे लोक एकनिष्ठ भावनेने माझा विचार करतात आणि माझी उपासना करतात, त्यांना मी नेहमीच आवश्यक ते देतो आणि त्यांचे रक्षण करतो.
येऽप्यन्यदेवताभक्ता यजन्ते श्रद्धयान्विताः। तेऽपि मामेव कौन्तेय यजन्त्यविधिपूर्वकम्
हे कुंतीपुत्रा, जे इतर देवतांची श्रद्धेने पूजा करतात, ते देखील प्रत्यक्षात माझीच पूजा करतात, जरी ती योग्य रीतीने नसली तरी.
अहं हि सर्वयज्ञानां भोक्ता च प्रभुरेव च। न तु मामभिजानन्ति तत्त्वेनातश्च्यवन्ति ते
कारण मीच सर्व यज्ञांचा भोक्ता आणि स्वामी आहे; पण ते मला खऱ्या स्वरूपात ओळखत नाहीत, म्हणून ते चुकतात.
यान्ति देवव्रता देवान्पितॄन्यान्ति पितृव्रताः। भूतानि यान्ति भूतेज्या यान्ति मद्याजिनोपि माम्
देवतांची भक्ती करणारे देवांकडे जातात, पितरांची भक्ती करणारे पितरांकडे जातात, भूतांची पूजा करणारे भूतांकडे जातात, आणि माझी पूजा करणारे माझ्याकडे येतात.
पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति। तदहं भक्त्युपहृतमश्नामि प्रयतात्मनः
जो कोणी भक्तीने मला पत्र, फूल, फळ किंवा पाणी अर्पण करतो, त्या शुद्ध मनाने दिलेल्या अर्पणाला मी स्वीकारतो.
यत्करोषि यदश्रासि यज्जुहोषि ददासि यत्। यत्तपस्यसि कौन्तेय तत्कुरुष्व मदर्पणम्
हे कुंतीपुत्रा, तू जे काही करतोस, जे खातोस, जे यज्ञ करतोस, जे देतोस, जे तप करतोस, ते सर्व माझ्यासाठी अर्पण म्हणून कर.
शुभाशुभफलैरेवं मोक्ष्यसे कर्मबन्धनैः । संन्यासयोगयुक्तात्मा विमुक्तो मामुपैष्यसि
अशा प्रकारे, शुभ-अशुभ फळांच्या कर्मबंधनातून तू मुक्त होशील; तुझं मन संन्यासयोगाने जोडल्यावर, तू मुक्त होऊन माझ्याकडे येशील.
समोऽहं सर्वभूतेषु न मे द्वेष्योऽस्ति न प्रियः । ये भजन्ति तु मां भक्त्या मयि ते तेषु चाप्यहम्
मी सर्व प्राण्यांमध्ये सम आहे; मला कोणी वाईट किंवा प्रिय नाही. पण जे भक्तीने माझी पूजा करतात, ते माझ्यात आहेत आणि मीही त्यांच्यात आहे.
अपि चेत्सुदुराचारो भजते मामनन्यभाक्। साधुरेव स मन्तव्यः सम्यग्व्यवसितो हि सः
कोणताही माणूस, अगदी वाईट वागणारा असला तरी, जर तो एकनिष्ठ भावाने माझी भक्ती करतो, तर त्याला चांगला समजावे, कारण त्याचा निश्चय योग्य असतो.
क्षिप्रं भवति धर्मात्मा शश्वच्छान्तिं निगच्छति। कौन्तेय प्रतिजानीहि न मे भक्तः प्रणश्यति
तो लवकरच धर्मात्मा होतो आणि कायमची शांती मिळवतो; कुंतीपुत्रा, हे नक्की समज, माझा भक्त कधीच नष्ट होत नाही.
मां हि पार्थ व्यपाश्रित्य येऽपि स्युः पापयोनयः । स्त्रियो वैश्यास्तथा शूद्रास्तेऽपि यान्ति परां गतिं
पार्था, ज्या लोकांचा जन्म पापातून झाला आहे — स्त्रिया, व्यापारी, शूद्र — हे सगळेही जर माझ्या आश्रयाला आले, तर तेही सर्वोच्च स्थानाला पोहोचतात.
किं पुनर्ब्राह्मणाः पुण्या भक्ता राजर्षयस्तथा । अनित्यमसुखं लोकमिमं प्राप्य भजस्व माम्
मग पुण्यवान ब्राह्मण आणि भक्त राजर्षी यांच्याबद्दल काय सांगावे! हे जग क्षणभंगुर आणि दुःखमय आहे, म्हणून माझी भक्ती कर.