देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते। प्रागायतो महाराज मलयो नाम पर्वतः
पहिला पर्वत मेरू आहे, जो देव, ऋषी आणि गंधर्वांनी वेढलेला आहे. पूर्वेला जो पर्वत पसरला आहे, त्याला मलय म्हणतात.
ततो मेघाः प्रवर्तन्ते प्रभवन्ति च सर्वशः । ततः परेण कौरव्य जलधारो महागिरिः
तिथून मेघ निर्माण होतात आणि सर्व प्रकारे उत्पन्न होतात. त्यापुढे, कौऱव्य, जलधारा नावाचा महान पर्वत आहे.
ततो नित्युमुपादत्ते वासवः परमं जलम्। ततो वर्षं प्रभवति वर्षकाले जनेश्वर
तिथून वायुदेव नेहमी श्रेष्ठ जल घेतात. त्यानंतर, पावसाळ्यात पाऊस पडतो, हे जनाधिपती.
उच्चैर्गिरी रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठिता। रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः
तेथे उंच रैवत पर्वत आहे, जिथे नेहमी आकाशातील रेवती नक्षत्र स्थिर आहे, आणि ती पितामहांनी ठरवली आहे.
उत्तरेण तु राजेन्द्र श्यामो नाम महागिरिः । नवमेघप्रभः प्रांशुः श्रीमानुज्ज्वलविग्रहः । यतः श्यामत्वमापन्नाः प्रजा जनपदेश्वर
राजाधिराज, उत्तरेला श्याम नावाचा महान पर्वत आहे. तो नव्या मेघांसारखा काळा, उंच, तेजस्वी आणि सुंदर आहे. त्याच्यामुळेच या प्रदेशातील लोकांना काळा वर्ण मिळाला आहे.
सुमहान्संशयो मेऽद्य प्रोक्तोऽयं सञ्जय त्वया। प्रजाः कथं सूतपुत्र संप्राप्ताः श्यामतामिह
संजया, आज तू माझ्या मोठ्या शंकेचा उल्लेख केला आहेस. सूतपुत्रा, या प्रदेशातील लोकांना काळा वर्ण कसा मिळाला, हे कसे झाले?
सर्वेष्वेव महाराज द्वीपेषु कुरुनन्दन। गौरः कृष्णश्च पतगस्तयोर्वर्णान्तरे नृप
राजा, सर्व बेटांमध्ये, कुरुवंशीय, तो पक्षी पांढरा आणि काळा आहे; या दोघांमध्ये, राजन, रंगाचा फरक आहे.
श्यामो यस्मात्प्रवृत्तो वै तस्माच्छ्यामो गिरिःस्मृतः
तो डोंगर काळा असल्यामुळे त्याला 'श्याम' असे नाव पडले आहे.
ततः परं कौरवेन्द्र दुर्गशैलो महोदयः । केसरः केसरयुतो यतो वातः प्रवर्तते
त्यापुढे, कुरुवंशाधिपती, दुर्ग नावाचा उंच डोंगर आहे, त्यावर सोन्यासारखी फुले फुलतात आणि तिथून वारा वाहतो.
तेषां योजनविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः। वर्षाणि तेषु कौरव्य सप्तोक्तानि मनीषिभिः
त्यांची रुंदी, कुरुवंशीय, दुप्पट आहे आणि विभागली आहे; त्या प्रदेशात सात विभाग असल्याचे ज्ञानी लोक सांगतात.
महामेरुर्महाकाशो जलदः कुमुदोत्तरः । जलधारो महाराज सुकुमार इति स्मृतः
महामेरू, महाकाश, जलद, कुमुदोत्तर, जलधार, राजा, आणि सुकुमार अशी नावे ओळखली जातात.
रेवतस्य तु कौमारः श्यामस्य मणिकाञ्चनः । केसरस्याथ मौदाकी परेण तु महापुमान्
रेवताचा कौमार, श्यामाचा मणिकांचन, केसऱ्याचा मौदाकी आणि शेवटचा महापुमान असे विभाग आहेत.
परिवार्य तु कौरव्य दैर्घ्यं ह्रस्वत्वमेव च। जम्बूद्वीपेन संक्यातस्तस्य मध्ये महाद्रुमः
कुरुवंशीय, लांबीने आणि रुंदीने त्यांना वेढून जांबूद्वीप आहे; त्याच्या मध्यभागी एक मोठे झाड आहे.
शाको नाम महाराज प्रजा तस्य सदानुगा। तत्र पुण्या जनपदाः पूज्यते तत्र शंकरः
राजा, त्याचे नाव शाक आहे; त्याचे लोक नेहमी त्याच्या मागे जातात. तिथे पवित्र प्रदेश आहेत आणि तिथे शंकराची पूजा होते.
तत्र गच्छन्ति सिद्धाश्च चारणा दैवतानि च। धार्मिकाश्च प्रजा राजंश्चत्वारोऽतीव भारत
तिथे सिद्ध, चारण आणि देवता जातात; आणि त्या प्रदेशातील लोक, भारत, चार प्रकारचे आणि अत्यंत धर्मनिष्ठ आहेत.
वर्णाः स्वकर्मनिरता न च स्तेनोऽत्र दृश्यते । दीर्घायुषो महाराज जरामृत्युविवर्जिताः
तेथील जाती आपापल्या कर्तव्याला वाहिलेल्या आहेत; तिथे कुठेही चोर सापडत नाही. ते दीर्घायुषी आहेत, राजा, आणि त्यांना म्हातारपण व मृत्यू लागत नाही.
प्रजास्तत्र विवर्धन्ते वर्षास्विव समुद्रगाः। नद्यः पुण्यजलास्तत्र गङ्गा च बहुधा गता
तिथे लोक भरभराटीला येतात, जसे पावसाळ्यात नद्या समुद्राकडे धावतात; तिथे पवित्र नद्या आहेत आणि गंगा अनेक रूपांनी वाहते.
सुकुमारी कुमारी च शीताशी वेणिका तथा। महानदी च कौरव्य तथा मणिजला नदी
सुकुमारी, कुमारी, शीताशी, वेणिका, आणि कुरुवंशीय, एक महानदी आणि मणीसारखे पाणी असलेली नदी तिथे आहे.
चक्षुर्वर्धनिका चैव नदी भरतसत्तम । तत्र प्रवृत्ताः पुण्योदा नद्यः कुरुकुलोद्वह
चक्षुर्वर्धनीका नावाची नदीही तिथे आहे, भारतश्रेष्ठ; तिथे पवित्र जल असलेल्या नद्या वाहतात, कुरुकुळाचे तेजस्वी.
सहस्राणां शतान्येव यतो वर्षति वासवः । न तासां नामधेयानि परिमाणं तथैव च
तिथे हजारो शेकडो नद्या आहेत जिथे इंद्र पाऊस पाडतो; त्यांची नावे आणि माप कोणालाही ठाऊक नाहीत.
शक्यन्ते परिसंख्यातुं पुण्यास्ता हि सरिद्वराः । तत्र पुण्या जनपदाश्चत्वारो लोकसंमताः
त्या पवित्र नद्यांची मोजदाद करणे शक्य नाही; त्या सर्वोत्कृष्ट आहेत. तिथे चार पवित्र प्रदेश आहेत, जे सर्वांनी मान्य केले आहेत.
मङ्गाश्च मशकाश्चैव मानसा मन्दगास्तथा । मङ्गा ब्राह्मणभूयिष्ठाः स्वकर्मनिरता नृप
मंगा, मशका, मानस आणि मंदग हे लोक आहेत; मंगा हे बहुतेक ब्राह्मण असून, आपापल्या कर्तव्यात मग्न असतात, राजा.
मशकेषु च राजन्या धार्मिकाः सर्वकामदाः । मानसाश्च महाराज वैश्यधर्मोपजीविनः
मशकांमध्ये क्षत्रिय आहेत, ते धर्मनिष्ठ आणि सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहेत; मानस हे, राजा, वैश्यधर्माने उपजीविका करतात.
सर्वकामसमायुक्ताः शूरा धर्मार्थनिश्चिताः । शूद्रास्तु मन्दगा नित्यं पुरुषा धर्मशीलिनः
ते सर्व इच्छांनी युक्त, शूर आणि धर्म व अर्थ यामध्ये स्थिर आहेत; मंदग हे शूद्र असून, ते नेहमी धर्मशील असतात.
न तत्र राजा राजेन्द्र न दण्डो न च दण्डिकाः। स्वधर्मेणैव धर्मज्ञास्ते रक्षन्ति परस्परम्
तेथे ना कुठे राजा असतो, ना शिक्षा देणारा, ना शिक्षा करणारे असतात. धर्म जाणणारे लोक आपापल्या कर्तव्याने एकमेकांचे रक्षण करतात.
एतावदेव शक्यं तु तत्र द्वीपे प्रभाषितुम्। एतदेव च श्रोतव्यं शाकद्वीपे महौजसि
त्या द्वीपाबद्दल एवढंच सांगता येईल, आणि शाकद्वीपाबद्दल हेच ऐकावं, हे महाबली.
उत्तरेषु च कौरव्य द्वीपेषु श्रूयते कथा। एवं तत्र महाराज ब्रुवतश्च निबोध मे
उत्तर दिशेच्या द्वीपांमध्ये, कुरुकुळातील राजा, अशा कथा ऐकू येतात. तिथे कसं आहे ते मी सांगतो, ऐक.
घृततोयः समुद्रोऽत्र दधिमण्डोदकोऽपरः । सुरोदः सागरश्चैव तथान्यो जलसागरः
तेथे एक सागर तुपाचा आहे, दुसरा सागर ताकाचा आहे, एक मद्याचा सागर आहे आणि आणखी एक पाण्याचा सागर आहे.
परस्परेण द्विगुणाः सर्वे द्वीपा नराधिप । पर्वताश्च महाराज समुद्रैः परिवारिताः
राजा, प्रत्येक द्वीप मागच्या द्वीपापेक्षा दुप्पट मोठं आहे, आणि तेथील पर्वत मोठ्या समुद्रांनी वेढलेले आहेत.
गौरस्तु मध्यमे द्वीपे गिरिर्मानःशिलो महान् । पर्वतः पश्चिमे कृष्णो नारायणसखो नृप
मध्यभागी असलेल्या द्वीपात मोठा मानशिला नावाचा सुवर्णाचा पर्वत आहे. पश्चिमेला कृष्ण नावाचा काळा पर्वत आहे, जो नारायणाचा मित्र आहे.