महोत्साहा महात्मानो धार्मिकाः सत्यवादिनः। प्रियदर्शना वपुष्मन्तो महावीर्या धनुर्धराः
ते अत्यंत उत्साही, महान, धर्मनिष्ठ, सत्य बोलणारे, देखणे, बलवान आणि धनुर्विद्येत निपुण असतात.
वरार्हा युधि जायन्ते क्षत्रियाः शूरसत्तमाः। त्रेतायां क्षत्रिया राजन्सर्वे वै चक्रवर्तिनः
युद्धात सन्मान मिळवणारे, पराक्रमी क्षत्रिय जन्मतात; त्रेतायुगात सर्व क्षत्रिय सम्राट होतात, राजन.
सर्ववर्णाश्च जायन्ते सदा चैव च द्वापरे । महोत्साहा वीर्यवन्तः परस्परजयैषिणः
द्वापर युगात सर्व वर्णांचे लोक नेहमी जन्मतात, ते उत्साही, शूर आणि एकमेकांवर विजय मिळवू इच्छिणारे असतात.
तेजसाल्पेन संयुक्ताः क्रोधनाः पुरुषा नृप। लुब्धा अनृतकाश्चैव तिष्ये जायन्ति भारत
राजा, तिष्य युगात पुरुष कमी तेजस्वी, चिडखोर, लोभी आणि असत्य बोलणारे जन्मतात, भारत.
ईर्ष्या मानस्तथा क्रोधो मायाऽसूया तथैव च। तिष्ये भवति भूतानां रागो लोभश्च भारत
तिष्य युगात, भारत, लोकांना हेवा, अहंकार, राग, कपट, मत्सर, तसेच वासना आणि लोभ व्यापून टाकतात.
संक्षेपो वर्तते राजन्द्वापरेऽस्मिन्नराधिप । गुणोत्तरं हैमवतं हरिवर्षं ततः परम्
राजा, या द्वापर युगात क्षय होतो; त्यानंतर हिमालय प्रदेश आणि हरिवर्ष हे गुणांनी श्रेष्ठ असतात.
जम्बूखण्डस्त्वया प्रोक्तो यथावदिह सञ्जय। विष्कम्भमस्य प्रब्रूहि परिमाणं तु तत्त्वतः
संजय, तू जंबूद्वीप योग्य रीतीने वर्णन केलेस; आता त्याची रुंदी आणि खरी मापे मला सांग.
समुद्रस्य प्रमाणं च सम्यगच्छिद्रदर्शनम् । शाकद्वीपं च मे ब्रूहि कुशद्वीपं च सञ्जय
समुद्राचे खरे माप, त्याचा विस्तार आणि तसेच शाकद्वीप व कुशद्वीप यांची माहितीही मला सांग, संजय.
शाल्मलिं चैव तत्त्वेन क्रौञ्चद्वीपं तथैव च। ब्रूहि गावल्गणे सर्वं राहोः सोमार्कयोस्तथा
गावल्गण, मला शाल्मली आणि क्रौंचद्वीप यांची सविस्तर माहिती सांग. तसेच राहू, चंद्र आणि सूर्य यांच्याबद्दलही सांग.
राजन्सुबहवो द्वीपा यैरिदं सन्ततं जगत्। सप्त द्वीपान्प्रवक्ष्यामि चन्द्रादित्यौ ग्रहं तथा
राजा, हे संपूर्ण जग अनेक द्वीपांनी वेढलेले आहे. मी तुला सात द्वीपांची, तसेच चंद्र, सूर्य आणि ग्रहांची माहिती सांगतो.
अष्टादश सहस्राणि योजनानि विशांपते। षट् शतानि च पूर्णानि विष्कम्भो जम्बुपर्वतः
राजाधिराज, जांबू पर्वताचा व्यास अठरा हजार सहाशे योजनांचा आहे, आणि तो पूर्णपणे मोजलेला आहे.
लावणस्य समुद्रस्य विष्कम्भो द्विगुणः स्मृतः । नानाजनपदाकीर्णो मणिविद्रुमचित्रितः
लवण समुद्राचा व्यास त्याच्या दुप्पट आहे, तो विविध लोकांनी भरलेला आहे आणि रत्न व प्रवाळांनी सुशोभित आहे.
नैकधातुविचित्रैश्च पर्वतैरुपशोभितः। सिद्धचारणसंकीर्णः सागरः परिमण्डलः
तो समुद्र अनेक प्रकारच्या धातूंच्या आणि खनिजांच्या पर्वतांनी शोभलेला आहे, आणि सिद्ध व चारणांनी गजबजलेला आहे.
शाकद्वीपं च वक्ष्यामि यथावदिह पार्थिव । शृणु मे त्वं यथान्यायं ब्रुवतः कुरुनन्दन
राजा, आता मी तुला येथे शाकद्वीप कसा आहे ते सांगतो. कुरुनंदना, मी योग्य रीतीने सांगतोय, नीट ऐक.
जम्बूद्वीपपरमाणेन द्विगुणः स नराधिप । विष्कम्भेण महाराज सागरोऽपि विभागशः
महामहाराज, शाकद्वीपाचा व्यास जांबूद्वीपाच्या दुप्पट आहे, आणि त्याचा समुद्रही तितकाच मोठा आहे.
क्षीरोदो भरतश्रेष्ठ येन संपरिवारिताः । तत्र पुण्या जनपदास्तत्र न म्रियते जनः। कुत एव हि दुर्भिक्षं क्षमातेजोयुता हि ते
भरतश्रेष्ठ, क्षीरसागर त्याला वेढून आहे. तिथली भूमी पवित्र आहे, तिथे माणसं मरत नाहीत; तिथे दुष्काळ कसा येईल, कारण तिथल्या लोकांमध्ये पृथ्वीची शक्ती आणि तेज आहे.
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावद्भरतर्षभ। उक्त एष महाराज किमन्यत्कथयामि ते
भरतराष्ट्रातील श्रेष्ठ राजा, शाकद्वीपाचा संक्षिप्त वर्णन मी तुला सांगितले. अजून तुला काय सांगू?
शाकद्वीपस्य संक्षेपो यथावदिह सञ्जय । उक्तस्त्वया महाप्राज्ञ विस्तरं ब्रूहि तत्त्वतः
संजया, शाकद्वीपाचा संक्षिप्त वर्णन तू दिलं आहेस. आता, महाज्ञानी, त्याचा सविस्तर आणि खरी माहिती सांग.
तथैव पर्वता राजन्सप्तात्र मणिभूषिताः। रत्नाकरास्तथा नद्यस्तेषां नामानि मे शृणु
राजा, याचप्रमाणे येथे सात रत्नांनी सुशोभित पर्वत, रत्नखाणी आणि नद्या आहेत. त्यांची नावे माझ्याकडून ऐक.
अतीव गुणवत्सर्वं तत्र पुण्यं जनाधिप
राजाधिराज, तिथलं सर्व काही अत्यंत गुणी आणि पवित्र आहे.
देवर्षिगन्धर्वयुतः प्रथमो मेरुरुच्यते। प्रागायतो महाराज मलयो नाम पर्वतः
पहिला पर्वत मेरू आहे, जो देव, ऋषी आणि गंधर्वांनी वेढलेला आहे. पूर्वेला जो पर्वत पसरला आहे, त्याला मलय म्हणतात.
ततो मेघाः प्रवर्तन्ते प्रभवन्ति च सर्वशः । ततः परेण कौरव्य जलधारो महागिरिः
तिथून मेघ निर्माण होतात आणि सर्व प्रकारे उत्पन्न होतात. त्यापुढे, कौऱव्य, जलधारा नावाचा महान पर्वत आहे.
ततो नित्युमुपादत्ते वासवः परमं जलम्। ततो वर्षं प्रभवति वर्षकाले जनेश्वर
तिथून वायुदेव नेहमी श्रेष्ठ जल घेतात. त्यानंतर, पावसाळ्यात पाऊस पडतो, हे जनाधिपती.
उच्चैर्गिरी रैवतको यत्र नित्यं प्रतिष्ठिता। रेवती दिवि नक्षत्रं पितामहकृतो विधिः
तेथे उंच रैवत पर्वत आहे, जिथे नेहमी आकाशातील रेवती नक्षत्र स्थिर आहे, आणि ती पितामहांनी ठरवली आहे.
उत्तरेण तु राजेन्द्र श्यामो नाम महागिरिः । नवमेघप्रभः प्रांशुः श्रीमानुज्ज्वलविग्रहः । यतः श्यामत्वमापन्नाः प्रजा जनपदेश्वर
राजाधिराज, उत्तरेला श्याम नावाचा महान पर्वत आहे. तो नव्या मेघांसारखा काळा, उंच, तेजस्वी आणि सुंदर आहे. त्याच्यामुळेच या प्रदेशातील लोकांना काळा वर्ण मिळाला आहे.
सुमहान्संशयो मेऽद्य प्रोक्तोऽयं सञ्जय त्वया। प्रजाः कथं सूतपुत्र संप्राप्ताः श्यामतामिह
संजया, आज तू माझ्या मोठ्या शंकेचा उल्लेख केला आहेस. सूतपुत्रा, या प्रदेशातील लोकांना काळा वर्ण कसा मिळाला, हे कसे झाले?
सर्वेष्वेव महाराज द्वीपेषु कुरुनन्दन। गौरः कृष्णश्च पतगस्तयोर्वर्णान्तरे नृप
राजा, सर्व बेटांमध्ये, कुरुवंशीय, तो पक्षी पांढरा आणि काळा आहे; या दोघांमध्ये, राजन, रंगाचा फरक आहे.
श्यामो यस्मात्प्रवृत्तो वै तस्माच्छ्यामो गिरिःस्मृतः
तो डोंगर काळा असल्यामुळे त्याला 'श्याम' असे नाव पडले आहे.
ततः परं कौरवेन्द्र दुर्गशैलो महोदयः । केसरः केसरयुतो यतो वातः प्रवर्तते
त्यापुढे, कुरुवंशाधिपती, दुर्ग नावाचा उंच डोंगर आहे, त्यावर सोन्यासारखी फुले फुलतात आणि तिथून वारा वाहतो.
तेषां योजनविष्कम्भो द्विगुणः प्रविभागशः। वर्षाणि तेषु कौरव्य सप्तोक्तानि मनीषिभिः
त्यांची रुंदी, कुरुवंशीय, दुप्पट आहे आणि विभागली आहे; त्या प्रदेशात सात विभाग असल्याचे ज्ञानी लोक सांगतात.