यावदिच्छेद्धरिरयं तावदस्ति न चान्यथा।' यत्तद्धोरं पशुपतिः प्रादादस्त्रं महन्मम। कैराते द्वन्द्वयुद्धे तु तदिदं मयि वर्तते
जोपर्यंत हा हरि इच्छितो, तोपर्यंत हे शक्य आहे, अन्यथा नाही; जे भयावह अस्त्र पशुपतीने मला किरातासोबतच्या द्वंद्वयुद्धात दिले, ते माझ्याजवळ आहे.
यद्युगान्ते पशुपतिः सर्वभूतानि संहरन् । प्रयुङ्क्ते पुरुषव्याघ्र तदिदं मयि वर्तते
युगाच्या शेवटी पशुपती सर्व भूतांचे संहार करतो, हे जर खरे असेल, तर तेच अस्त्र माझ्याजवळ आहे, हे नरसिंहा.
तन्न जानाति गाङ्गेयो न द्रोणो न च गौतमः । न च द्रोणसुतो राजन्कुत एव तु सूतजः
हे गुपित भीष्माला माहीत नाही, द्रोणाला नाही, गौतमालाही नाही, द्रोणपुत्रालाही नाही, राजन—आणि सूतपुत्राला तर विचारूच नको.
न तु युक्तं रणे हन्तुं दिव्यैरस्त्रैः पृथग्जनम् । आर्जवेनैव युद्धेन विजेष्यामो वयं परान्
पण युद्धात सामान्य माणसांना दिव्य अस्त्रांनी मारणे योग्य नाही; सरळ लढाईनेच आपण शत्रूंना जिंकू.
तथेमे पुरुषव्याघ्राः सहायास्तव पार्थिव । सर्वे दिव्यास्त्रविद्वांसः सर्वे युद्धाभिकाङ्क्षिणः
म्हणून, राजन, हे सर्व नरसिंह तुझे सहकारी आहेत—सर्वजण दिव्य अस्त्रांचे जाणकार आणि युद्धासाठी उत्सुक आहेत.
वेदान्तावभृथस्नाताः सर्व एतेऽपराजिताः । निहन्युः समरे सेनां देवानामपि पाण्डव
हे सर्व वेदांतस्नान केलेले, अपराजित योद्धे आहेत; पांडवा, हे देवांच्या सैन्यालाही युद्धात सहज हरवू शकतात.
शिखण्डी युयुधानश्च धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः । भीमसेनो यमौ चोभौ युधामन्यूत्तमौजसौ
शिखंडी, युयुधान, पृथसेनाचा पुत्र धृष्टद्युम्न, भीमसेन, यमाचे दोन पुत्र, युधामन्यु आणि उत्तमौज—
विराटद्रुपदौ चोभौ भीष्मद्रोणसमौ युधि। शङ्खश्चैव महाबाहुर्हैडिम्बश्च महाबलः
विराट आणि द्रुपद, हे दोघेही युद्धात भीष्म-द्रोणासमान; महाबाहू शंख आणि बलवान हिडिंबा—
पुत्रोऽस्याञ्जनपर्वा तु महाबलपराक्रमः । शैनेयश्च महाबाहुः सहायो रणकेविदः
त्याचा पुत्र अंजनपर्व, जो अत्यंत बलवान आणि पराक्रमी आहे; महाबाहू शैनेय, युद्धकलेत पारंगत, हेही तुझे सहकारी—
अभिमन्युश्च बलवान्द्रौपद्याः पञ्च चात्मजाः । स्वयं चापि समर्थोसि त्रेलोक्योत्सादनेपि च
बलवान अभिमन्यू आणि द्रौपदीचे पाच पुत्र; आणि तू स्वतःही तीनही लोकांचा संहार करण्यास समर्थ आहेस.
क्रोधाद्यं पुरुषं पश्येस्तथा शक्रसमद्युते। स क्षिप्रं नभवेद्व्यक्तमिति त्वां वेद्मि कौरव
रागाने भरलेल्या माणसाकडे पाहताना, तो इंद्रासारखा भयंकर वाटतो; पण, हे कौरवा, मला माहीत आहे की तो लवकरच आपली समजूत गमावतो.
ततः प्रभाते विमले धार्तराष्ट्रेण चोदिताः। दुर्योधनेन राजानः प्रययुः पाण्डवान्प्रति
मग, पहाटे आकाश निरभ्र असताना, दुर्योधनाच्या सांगण्यावरून सर्व राजे पांडवांकडे निघाले.
आप्लाव्य शुचयः सर्वे स्रग्विणः शुक्लवाससः। गृहीतशस्त्रा ध्वजिनः स्वस्ति वाच्य हुताग्नयः
सर्वजण स्नान करून शुद्ध झाले होते, गळ्यात फुले घातली होती, पांढरे वस्त्र परिधान केली होती, शस्त्रे आणि ध्वज घेतले होते, मंगल शब्द बोलले आणि अग्नीत होम केला होता.
सर्वे ब्रह्मविदः शूराः सर्वे सुचरितव्रताः । सर्वे कामकृतश्चैव सर्वे चाहवलक्षणाः
सर्वजण वेदज्ञ, शूर, उत्तम व्रतांचे पालन करणारे, इच्छेनुसार वागणारे आणि वीरतेची चिन्हे असलेले होते.
आहवेषु पराँल्लोकाञ्जिगीषन्तो महाबलाः । एकाग्रमनसः सर्वे श्रद्दधानाः परस्परम्
या सर्व बलाढ्य योद्ध्यांना युद्धातून उत्तम लोक मिळवायचे होते, ते एकाग्र मनाने आणि परस्परांवर विश्वास ठेवून पुढे गेले.
विन्दानुविन्दावावन्त्यौ केकया बाह्लिकैः सह । प्रययुः सर्व एवैते भारद्वाजपुरोगमाः
अवंतीचे विंद आणि अनु विंद, केकय, बाहीक हे सर्व भारद्वाज यांच्या पुढे राहून एकत्र निघाले.
अश्वत्थामा शान्तनवः सैन्धवोऽथ जयद्रथः। दाक्षिणात्याः प्रतीच्याश्च पार्वतीयाश्च ने नृपाः
अश्वत्थामा, शांतनूचा पुत्र, सिंधूचा राजा, जयद्रथ, दक्षिण, पश्चिम आणि पर्वतीय राजे — हे सर्व नरेश त्या मोर्चात सामील झाले.
गान्धारराजः शकुनिः प्राच्योदीच्याश्च सर्वशः । शकाः किराता यवनाः शिबयोऽथ वसातयः
गांधाराचा राजा शकुनी, पूर्व आणि उत्तर दिशेतील सर्व राजे, शक, किरात, यवन, शिबी आणि वसाती हेही होते.
स्वैः स्वैरनीकैः सहिताः परिवार्य महारथम् । एते महारथाः सर्वे द्वितीये निर्ययुर्बले
हे सर्व महायोद्धे, प्रत्येकजण आपल्या सैन्यासह, त्या महान रथीला वेढा घालून दुसऱ्या फौजेने बाहेर पडले.
कृतवार्मा सहानीकस्त्रिगर्तश्च महारथः । दुर्योधनश्च नृपतिर्भ्रातृभिः परिवारितः
कृतवर्मा आपल्या सैन्यासह, त्रिगर्त नावाचा महायोद्धा आणि दुर्योधन आपल्या भावंडांसह होता.
शलो भूरिश्रवाः शल्यः कौसल्योऽथ बृहद्रथः । एते पश्चादनुगता धार्तराष्ट्रपुरोगमाः
शल्य, भूरिश्रवा, शल्य, कोसलाचा राजा आणि बृहद्रथ — हे सर्व धृतराष्ट्रांच्या पुढे मागून गेले.
ते समेत्य यथान्यायं धार्तराष्ट्रा महाबलाः। कुरुक्षेत्रस्य पश्चार्धे व्यवातिष्ठन्त दंशिताः
हे बलाढ्य धृतराष्ट्र, योग्य रीतीने एकत्र येऊन, कुरुक्षेत्राच्या पश्चिम भागात सज्ज होऊन उभे राहिले.
दुर्योधनस्तु शिबिरं कारयामास भारत । यथैव हास्तिनपुरं द्वितीयं समलंकृतम्
दुर्योधनाने, हे भारत, दुसऱ्या हस्तिनापूरसारखे सुंदर छावणी बांधण्याचा आदेश दिला.
न विशेषं विजानन्ति पुरस्य शिबिरस्य वा । कुशला अपि राजेन्द्र नरा नगरवासिनः
राजा, अगदी कुशल नगरवासीही शहर आणि छावणी यातील फरक ओळखू शकले नाहीत.
तादृशान्येव दुर्गाणि राज्ञामपि महीपतिः । कारयामास कौरव्यः शतशोऽथ सहस्रशः
कौरव राजाने राजांसाठी अशा प्रकारच्या शेकडो-हजारो किल्ल्यांची उभारणी केली.
पञ्चयोजनमुत्सृज्य माण्डलं तद्रणाजिरम् । सेनानिवेशास्ते राजन्नाविशञ्छतसङ्घशः
पाच योजनांची जागा सोडून, सैन्यांनी शेकड्यांनी गट करून रणभूमीभोवती छावण्यांमध्ये प्रवेश केला.
तत्र ते पृथिवीपाला यथोत्साहं यथाबलम् । विविशुः शिबिराण्यत्र द्रव्यवन्ति सहस्रशः
तेथे पृथ्वीचे सर्व राजे, आपल्या उत्साह आणि सामर्थ्यानुसार, हजारो संपन्न छावण्यांमध्ये गेले.
तेषां दुर्योधनो राजा ससैन्यानां महात्मनाम् । व्यादिदेश स बाह्यानां भक्ष्यभोज्यमनुत्तमम्
त्यांच्यासाठी राजा दुर्योधन आणि मोठ्या मनाचे योद्धे यांनी छावणीबाहेरील लोकांसाठी उत्तम अन्न आणि खाऊची व्यवस्था केली.
सनागाश्वमनुण्याणां ये च शिल्पोपजीविनः । ये चान्येऽनुगतास्तत्र सूतमागधबन्दिनः
हत्ती, घोडे, रथ आणि आपल्या कौशल्यावर उपजीविका करणारे, तसेच तेथे आलेले इतर सर्व, सूत, मागध आणि गायक हे सर्वही तिथे होते.
वणिजो गणिकाश्चारा ये चैव प्रेक्षका जनाः । सर्वांस्तन्कौरवो राजा विधिवत्प्रत्यवैक्षत
व्यापारी, गणिका, गुप्तहेर आणि प्रेक्षक म्हणून आलेले लोक—हे सर्व कौरव राजा नीटपणे पाहत होता.