आर्जवेनागतं दृष्ट्वा राजपुत्रं शिखण्डिनम् । सर्वमेव यथावृत्तमाचचक्षे शिखण्डिने
राजपुत्र शिखंडी प्रामाणिकपणे आला हे पाहून, स्थूणाने घडलेली सर्व हकीकत शिखंडीला सांगितली.
शप्तो वैश्रवणेनाहं त्वत्कृते पार्थिवात्मज । गच्छेदानीं यथाकामं चर लोकान्यथासुखम्
"पार्थिवपुत्रा, तुझ्यासाठी वैश्रवणाने मला शाप दिला आहे; आता तू जिथे हवे तिथे जा, आणि सुखाने जगभर फिर."
दिष्टमेतत्पुरा मन्ये न शक्यमतिवर्तितुम् । गमनं तव चेतो हि पौलस्त्यस्य च दर्शनम्
"हे पूर्वीच नशिबात होते, असे मला वाटते; हे टाळता येणार नाही—तुझे जाणे आणि पौलस्त्यपुत्राचे दर्शन हे दोन्ही."
एवमुक्तः शिखण्डी तु स्थूणयक्षेण भारत । प्रत्याजगाम नगरं हर्वेण महतावृतः
अशा प्रकारे स्थूण यक्षाने सांगितल्यावर, शिखंडी, भारत, मोठ्या लवाजम्यासह नगरात परतला.
पूजयामास विविधैर्गन्धमाल्यैर्महाधनैः । द्विजातीन्देवताश्चैव चैत्यानथ चतुष्पथान्
त्याने विविध सुवासिक द्रव्ये, फुले आणि मोठ्या संपत्तीने द्विजश्रेष्ठ, देवता, चैत्य आणि चौक या सर्वांची पूजा केली.
द्रुपदः सह पुत्रेण सिद्धार्थेन शिखण्डिना । मुदं च परमां लेभे पाञ्चाल्यः सह बान्धवैः
द्रुपद, त्याचा पुत्र सिद्धार्थ आणि शिखंडी, तसेच पाञ्चाल आपल्या नातेवाईकांसह, अत्यंत आनंदित झाले.
शिष्यार्थं प्रददौ चाथ द्रोणाय कुरुपुङ्गव । शिखण्डिनं महाराज पुत्रं स्त्रीपूर्विणं तथा
राजांचा शिरोमणी, आपल्या शिष्याच्या हितासाठी, द्रुपदाचा पुत्र शिखंडी—जो पूर्वी स्त्री होता—त्याला द्रोणाकडे दिला.
प्रतिपेदे चतुष्पादं धनुर्वेदं नृपात्मजः। शिखण्डी सह युष्माभिर्धृष्टद्युम्नश्च पार्षतः
राजपुत्राने, तुमच्याबरोबर आणि पार्षतपुत्र धृष्टद्युम्नासह, शिखंडीबरोबर धनुर्विद्येचे चारही भाग आत्मसात केले.
मम त्वेतच्चरास्तात यथावत्प्रत्यवेदयन् । जडान्धबधिराकारा ये मुक्ता द्रपदे मया
पण बाबा, मी द्रुपदाच्या ठिकाणी जे सुटले होते, जे मुके, आंधळे, बहिरे असे भासत होते, त्यांची खरी माहिती माझ्या गुप्तचरांनी मला अचूक दिली.
एवमेष महाराज स्त्री पुमान्द्रुपदात्मजः । स संभूतः कुरुश्रेष्ठ शिखण्डी रथसत्तमः
महाराज, द्रुपदाचा हा पुत्र शिखंडी स्त्री आणि पुरुष दोन्ही आहे; तो असाच जन्मला, कुरुकुलातील श्रेष्ठ, आणि तो रथींच्या मध्ये सर्वोत्तम आहे.
ज्येष्ठा काशिपतेः कन्या अम्बा नामेति विश्रुता । द्रुपदस्य कुले जाता शिखण्डी भरतर्षभ
काशीच्या राजाची ज्येष्ठ कन्या, अंबा म्हणून प्रसिद्ध, तीच द्रुपदाच्या घरात शिखंडी म्हणून जन्मली, हे भरतश्रेष्ठा.
नाहमेनं धनुष्पाणिं युयुत्सुं समुपस्थितम् । मुहूर्तमपि पश्येयं प्रहरेयं न चाप्युत
मला हा धनुष्यधारी, युद्धासाठी सज्ज असलेला शिखंडी, एक क्षणही पाहवत नाही; आणि मी त्याच्यावर वारही करू शकत नाही.
व्रतमेतन्मम सदा पृथिव्यामपि विश्रुतम् । स्त्रियां स्त्रीपूर्वके चैव स्त्रीनाम्नि स्त्रीसरूपिणि
हे माझे व्रत आहे, जे पृथ्वीवर सर्वत्र प्रसिद्ध आहे—मी स्त्रीवर, पूर्वी स्त्री असलेल्या, स्त्री नाव असलेल्या किंवा स्त्रीसारखा दिसणाऱ्यावर कधीच शरसंधान करणार नाही.
न मुञ्चेयमहं बाणमिति कौरवनन्दन । न हन्यामहमेतेन कारणेन शिखण्डिनम्
कौरवकुलास आनंद देणारा, मी कधीच अशा कोणावर बाण सोडणार नाही; म्हणूनच मी शिखंडीला मारणार नाही.
एतत्तत्त्वमहं वेद जन्म तात शिखण्डिनः । ततो नैनं हनिष्यामि समरेष्वाततायिनम्
बाबा, शिखंडीच्या जन्माचे हे सत्य मला माहीत आहे; म्हणूनच, तो युद्धात माझ्यावर आला तरी मी त्याला मारणार नाही.
यदि भीष्मः स्त्रियं हन्यात्सन्तः कुर्युर्विगर्हणम् । नैनं तस्माद्धनिष्यामि दृष्ट्वापि समरे स्थितम्
जर भीष्माने एखाद्या स्त्रीला मारले, तर सज्जन लोक त्याचा निषेध करतील; म्हणून, तो समोर उभा असला तरी मी त्याला मारणार नाही.
एतच्छ्रुत्वा तु करव्यो राजा दुर्योधनस्तदा। मुहूर्तमिव स ध्यात्वा भीष्मे युक्तममन्यत
हे ऐकून, राजा दुर्योधनाने थोडा वेळ विचार केला आणि भीष्माचे बोलणे योग्य आहे असे मानले.
प्रभातायां तु शर्वर्यां पुनरेव सुतस्तव। मध्ये सर्वस्य सैन्यस्य पितामहमपृच्छत
रात्र संपली आणि सकाळ झाली, तेव्हा तुझ्या पुत्राने पुन्हा सर्व सैन्याच्या मध्ये पितामहाला विचारले.
पाण्डवेयस्य गाङ्गेय यदेतत्सैन्यमुद्यतम्। प्रभूतनरनागाश्वं महारथसमाकुलम्
गंगेपुत्रा, पांडवांचे हे सैन्य, ज्यात असंख्य माणसे, हत्ती, घोडे आणि मोठे रथी आहेत, युद्धासाठी सज्ज झाले आहे.
भीमार्जुनप्रभृतिभिर्महेष्वासैर्महाबलैः । लोकपालसमैर्गुप्तं धृष्टद्युम्नपुरोगमैः
भीम, अर्जुन यांसारख्या बलाढ्य धनुर्धारी आणि लोकपालांइतके सामर्थ्यशाली, धृष्टद्युम्नासारख्या वीरांच्या नेतृत्वाखाली हे सैन्य सुरक्षित आहे.
अप्रधृष्यमनावार्यमुद्धूतमिव सागरम् । सेनासागरमक्षोभ्यमपि देवार्महाहवे
हे सैन्य समुद्रासारखे विशाल, ज्यावर हल्ला करणे किंवा त्याला थांबवणे अशक्य आहे; मोठ्या युद्धात देवसुद्धा हे सैन्य हलवू शकणार नाहीत.
केन कालेन गाङ्गेय क्षपयेथा महाद्युते । आचार्यो वा महेष्वासः कृपो वाऽऽशु महाबलः
गंगेपुत्रा, तू, आचार्य किंवा बलाढ्य कृप, हे सैन्य किती वेळात आणि कशामुळे नष्ट करू शकता?
कर्णो वा समरश्लाघी द्रौणिर्वा द्विजसत्तमः । दिव्यास्त्रविदुषः सर्वे भवन्तो हि बले मम
किंवा युद्धात प्रसिद्ध कर्ण, किंवा द्रोणाचा पुत्र, श्रेष्ठ ब्राह्मण—कारण माझ्या सैन्यातील तुम्ही सर्व दिव्य अस्त्रांचे जाणकार आहात.
एतदिच्छाम्यहं ज्ञातुं परं कौतूहलं हि मे। हृदि नित्यं महाबाहो वक्तुमर्हसि तन्मम
हे मला जाणून घ्यायचे आहे, कारण माझ्या मनात याची मोठी उत्सुकता आहे, महाबाहू, हे नेहमीच माझ्या हृदयात आहे—कृपया मला सांग.
अनुरूपं कुरुश्रेष्ठ त्वय्येतत्पृथिवीपते। बलाबलममित्राणां तेषां यदिह पृच्छसि
कुरुकुळातील श्रेष्ठ राजा, पृथ्वीचे अधिपती, तुम्ही शत्रूंच्या बळाबळाबद्दल विचारता, हे अगदी योग्य आहे.
श्रृणु राजन्मम रणे या शक्तिः परमा भवेत् । शस्त्रवीर्ये रणे यच्च भुजयोश्च महाभुज
राजा, माझ्या युद्धातील सर्वोच्च शक्ती आणि शस्त्रविद्येतील, तसेच युद्धातील माझ्या बाहूंच्या सामर्थ्याबद्दल ऐका.
आर्जवेनैव युद्धेन योद्धव्य इतरो जनः। मायायुद्धेन मायावी इत्येतद्धर्मनिश्चयः
सामान्य लोकांनी सरळपणेच लढावे, पण मायावी माणसाने मायाच वापरावी; हाच धर्माचा ठरलेला नियम आहे.
हन्यामहं महाभाग पाण्डवानामनीकिनीम् । दिवसे दिवसे कृत्वा भागान्भागान्निजान्मम
भाग्यवान राजा, मी पांडवांच्या सैन्याला रोज रोज वाटून, माझ्या भागाप्रमाणे नष्ट करू शकतो.
योधानां दशसाहस्रं कृत्वा भागं महाद्युते । सहस्रं रथिनामेकमेष भागो मतो मम
महामान्य राजा, माझा भाग दहा हजार सैनिकांचा आहे आणि रथींच्या बाबतीत, माझा भाग हजार रथींचा मानला जातो.
अनेनाहं विधानेन सन्नद्धः सततोत्थितः । क्षपयेयं महत्सैन्यं कालेनानेन भारत
या पद्धतीने, नेहमी सज्ज आणि शस्त्रबद्ध राहून, मी हे मोठे सैन्य हळूहळू नष्ट करू शकतो, हे भारत.