यदाह मां भवान्ब्रह्मन्संबन्धिवचनाद्वचः । अस्योत्तरं प्रतिवचो दूतो राज्ञे वदिष्यति
हे ब्राह्मण, तुम्ही जेव्हा माझ्याशी संबंधाबद्दल बोललात, तेव्हा दूत राजाला हे उत्तर सांगेल.
ततः संप्रेषयामास द्रुपदोऽपि महात्मने । हिरण्यवर्मणे दूतं ब्राह्मणं वेदपारगम्
नंतर द्रुपदानेही वेदांमध्ये पारंगत असलेला ब्राह्मण दूत महात्मा हिरण्यवर्मा राजाकडे पाठवला.
तमागम्य तु राजानं दशार्णाधिपतिं तदा। तद्वाक्यमाददे राजन्यदुक्तं द्रुपदेन ह
तो दूत दाशार्ण देशाच्या राजाकडे पोहोचल्यावर, द्रुपदाने सांगितलेला संदेश त्याला नीट सांगितला.
आगमः क्रियतां व्यक्तः कुमारोऽयं सुतो मम । मिथ्यैतदुक्तं केनापि तदश्रद्धेयमित्युत
तपासणी करून पाहा, हा कुमार खरंच माझा मुलगा आहे. कुणी काही वेगळं सांगितलं असेल तर ते खोटं आहे, त्यावर विश्वास ठेवू नका.
ततः स राजा द्रुपदस्य श्रुत्वा। विमर्शयुक्तो युवतीर्वरिष्ठाः। संप्रेषयामास सुचारुरूपाः शिखण्डिनं स्त्रीपुमान्वेति वेत्तुम्
द्रुपदाची वचने ऐकून आणि विचार करून त्या राजाने सुंदर आणि गुणवंत तरुणी पाठविल्या, शिखंडी हा पुरुष आहे की स्त्री, हे जाणून घेण्यासाठी.
ताः प्रेषितास्तत्त्वभावं विदित्वा प्रीत्या राज्ञे तच्छशंसुर्हि सर्वम् । शिखण्डिनं पुरुषं कौरवेन्द्र दाशार्णराजाय महानुभावम्
त्या मुलींनी सत्य समजून आनंदाने राजाला सर्व काही सांगितले—'शिखंडी हा पुरुष आहे, हे कौऱवांचा राजा आणि दाशार्णाचा महात्मा राजन!'
ततः कृत्वा तु राजा स आगमं प्रीतिमानथ। संबन्धिना समागम्य हृष्टो वासमुवास ह
राजाने तपासणी करून समाधान मिळवले आणि नातेवाईकांसोबत आनंदाने राहू लागला.
शिखण्डिने च मुदितः प्रादाद्वित्तं जनेश्वरः । हस्तिनोऽश्वांश्च गाश्चैव दासीर्बहुशतास्तथा । पूजितश्च प्रतिययौ निर्भर्त्स्य तनयां किल
शिखंडीवर खूश होऊन राजाने त्याला धन, हत्ती, घोडे, गायी आणि शेकडो दासी दिल्या; आणि सन्मान करून, आपल्या मुलीला तिरस्कार करत परत गेला.
विनीतकिल्विषे प्रीते हेमवर्मणि पार्थिवे । प्रतियाते दशार्णे तु हृष्टरूपा शिखण्डिनी
पापमुक्त आणि समाधानी झालेला हेमवर्मा राजा दाशार्णात परत गेला, तेव्हा शिखंडीनी आनंदी दिसू लागली.
कस्यचित्त्वथ कालस्य कुबेरो नरवाहनः । लोकयात्रां प्रकुर्वाणः स्थूणस्यागान्निवेशनम्
काही काळानंतर, धनाचा स्वामी कुबेर लोकांची कामे पाहत असताना, स्थूणाच्या घरात गेला.
स नद्गृहस्योपरि वतमान आलोकयामास धनाधिगोप्ता। स्थूणस्य यक्षस्य विवेश वेश्म स्वलंकृतं माल्यगुणैर्विचित्रैः
धनाचा रक्षक कुबेर घरावरून उडत असताना, त्याने विविध फुलांच्या हारांनी सजवलेले, सुंदरपणे अलंकृत स्थूण यक्षाचे घर पाहिले.
लाचैश्च गन्धैश्च तथा वितानै- रभ्यर्चितं धृनधृपितं च। ध्वजैः पताकाभिरलंकृतं च भक्ष्यान्नपेयामिपदत्तमोदम्
ते घर सुगंधी पूड, सुवासिक द्रव्ये, छत्रे, ध्वज, पताका आणि स्वादिष्ट खाण्यापिण्याने सजवलेले होते, त्यामुळे तिथे आनंद पसरला होता.
तत्स्थानं तस्य दृष्ट्वा तु सर्वतः समलंकृतम्। मणिरत्नसुवर्णानां मालाभिः परिपूरितम्
सर्व बाजूंनी रत्न, मौल्यवान दगड आणि सोन्याच्या माळांनी भरलेले ते ठिकाण पाहून तो थक्क झाला.
नानाकुसूमगन्धाढ्यं सिक्तसंमृष्टशोभितम् । अथाब्रवीद्यक्षपतिस्तान्यक्षाननुगांस्तदा
विविध फुलांच्या सुगंधाने भरलेले, पाण्याने शिंपडून आणि चकाकवलेले ते घर पाहून, त्या वेळी यक्षांचा स्वामी आपल्या सेवकांना म्हणाला—
स्वलंकृतमिदं वेश्म स्थूणस्यामितविक्रमाः । नोपसर्पति मां चैव कस्मादद्य स मन्दधीः
'हे अमर्याद शक्ती असणाऱ्यांनो, स्थूणाचे हे घर किती सुंदर सजवले आहे! पण तो मंदबुद्धी आज माझ्याजवळ का येत नाही?'
यस्माज्जानन्स मन्दात्मा मामसौ नोपसर्पति । तस्मात्तस्मै महादण्डो धार्यः स्यादिति मे मतिः
'तो मला ओळखूनही माझ्याजवळ येत नाही, म्हणून त्याला मोठी शिक्षा द्यावी, असं माझं ठरलं आहे.'
द्रुपदस्य सुता राजन्राज्ञो जाता शिखण्डिनी। तस्या निमित्ते कस्मिंश्चित्प्रादात्पुरुषलक्षणम्
राजा, द्रुपदाची मुलगी शिखंडीनी म्हणून जन्मली होती; तिच्यासाठी कधीतरी तिला पुरुषाची चिन्हे मिळाली.
अग्रहील्लक्षणं स्त्रीणां स्त्रीभूता तिष्ठते गृहे। नोपसर्पति तेनासौ सव्रीडः स्त्रीसरूपवान्
त्याने स्त्रीची चिन्हे घेतली आणि स्त्रीरूप धारण करून घरात राहतो; लाजेमुळे, स्त्रीचे रूप असून तो माझ्याजवळ येत नाही.
एतस्मात्कारणाद्राजन्स्थूणो न त्वाऽद्य सर्पति। श्रुत्वा कुरु यथान्यायं विमानमिह तिष्ठताम्
या कारणामुळे, राजन, आज स्थूण तुझ्याजवळ येणार नाही; हे ऐकून, योग्य न्यायाने वाग, आणि हे विमान इथेच राहू दे.
आनीयतां स्थूण इति ततो यक्षाधिपोऽब्रवीत् । कर्तास्मि निग्रहं तस्य प्रत्युवाच पुनः पुनः
मग यक्षांचा अधिपती म्हणाला, "स्थूणाला इथे आणा." मी त्याला आवर घालीन—असे त्याने पुन्हा पुन्हा सांगितले.
सोऽभ्यगच्छत यक्षेन्द्रमाहूतः पृथिवीपते। स्त्रीमरूपो महाराज तस्थौ व्रीडासमन्वितः
पृथ्वीच्या राज्या, बोलावल्यावर स्थूण यक्षराजाजवळ आला आणि लाजलेला, स्त्रीच्या रूपात तिथे उभा राहिला.
तं शशापाथ संक्रुद्धो धनदः कुरूनन्दन । एवमेव भवत्वद्य स्त्रीत्वं पापस्य गुह्यकाः
तेव्हा धनदाने, कुरुवंशज, रागाने त्याला शाप दिला—"आजपासून गुह्यक लोक तुझ्या पापामुळे तुला स्त्री करतील."
ततोऽब्रवीद्यक्षपतिर्महात्मा यस्माददास्त्ववमन्येह यक्षान्। शिखण्डिनो लक्षणं पापबुद्धे स्त्रीलक्षणं चाग्रहीः पापकर्मन्
मग महात्मा यक्षपती म्हणाला, "तू इथे इतर यक्षांना शिखंडीचे चिन्ह दिलेस आणि पापी मनाने स्वतः स्त्रीचे लक्षण घेतलेस, हे चुकीचे केलेस—"
अप्रवृत्तं सुदुर्बुद्धे यस्मादेतत्त्वया कृतम्। तस्मादद्य प्रभृत्येव स्त्री त्वं सा पुरुषस्तथा
"अती दुष्ट बुद्धीने तू हे अनधिकृत कृत्य केल्यामुळे, आजपासून तू स्त्री होशील आणि तो पुरुष राहील."
ततः प्रसादयामासुर्यक्षा वैश्रवणं किल। स्थूणस्यार्थे कुरुष्वान्तं शापस्येति पुनः पुनः
मग यक्षांनी वारंवार वैश्रवणाला विनंती केली, "स्थूणाचा शाप संपव, अशी कृपा कर."
ततो महात्मा यक्षेन्द्रः प्रत्युवाचानुगामिनः । सर्वान्यक्षगणांस्तात शापस्यान्तचिकीर्षया
मग महात्मा यक्षराजाने सर्व यक्षगणांना, जे त्याच्या मागे होते, शाप संपविण्याच्या इच्छेने संबोधले.
शिखण्डिनि हते यक्षाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यते । स्थूणो यक्षो निरुद्वेगो भवत्विति महामनाः
"शिखंडी मारला गेला की, यक्ष आपले मूळ रूप पुन्हा मिळवेल; स्थूण यक्ष चिंता न करता राहू दे"—असे त्या महात्म्याने सांगितले.
इत्युक्त्वा भगवान्देवो यक्षराजः सुपूजितः । प्रययौ सहितः सर्वैर्निमेषान्तरचारिभिः
असे सांगून, पूजेला पात्र असलेला यक्षांचा राजा, त्या सर्व क्षणात फिरणाऱ्या यक्षांसह निघून गेला.
स्थूणस्तु शापं संप्राप्य तत्रैव न्यवसत्तदा। समये चागमूत्तूर्णं शिखण्डी तं क्षपाचरम्
स्थूणाने शाप मिळाल्यावर तिथेच थांबला; आणि ठरलेल्या वेळी, शिखंडी त्या रात्री फिरणाऱ्या यक्षाजवळ गेला.
सोऽभिगम्याब्रवीद्वाक्यं प्राप्तोऽस्मि भगवन्निति। तमब्रवीत्ततः स्थूणः प्रीतोऽस्मीति पुनः पुनः
तो जाऊन म्हणाला, "भगवन्, मी आलो आहे." तेव्हा स्थूणाने त्याला पुन्हा पुन्हा सांगितले, "माझ्या मनात आनंद आहे."