गान्धर्वराक्षसौ क्षत्रे धर्म्यौ तौ मा विशङ्किथाः। पृथग्वा यदि वा मिश्रौ कर्तव्यौ नात्र संशयः
गंधर्व आणि राक्षस हे दोन्ही विवाह प्रकार क्षत्रियांना योग्य आहेत—याबद्दल शंका बाळगू नकोस. वेगळे किंवा एकत्र केले तरी चालतात—यात काहीच शंका नाही.
सा त्वं मम सकामस्य सकामा वरवर्णिनी। गान्धर्वेण विवाहेन भार्या भवितुमर्हसि
माझ्यासाठी जशी तुझी इच्छा आहे, तशीच माझीही तुझ्यासाठी आहे, हे सुंदर स्त्री. म्हणून गंधर्व विवाहाने तू माझी पत्नी व्हायला योग्य आहेस.
यदि धर्मपथस्त्वेव यदि चात्मा प्रभुर्मम। प्रदाने पौरवश्रेष्ठ शृणु मे समयं प्रभो
जर माझ्यासाठी धर्माचा मार्गच खरा असेल आणि माझा आत्मा माझा स्वतःचा स्वामी असेल, हे पुरुवश्रेष्ठ, तर माझ्या विवाहाबद्दलची अट ऐक.
सत्यं मे प्रतिजानीहि यथा वक्ष्याम्यहं रहः। मयि जायेत यः पुत्रः स भवेत्त्वदनन्तरः
मी जी गोष्ट एकांतात सांगणार आहे, ती खरी आहे, याची मला शपथ दे. माझ्यापासून जो पुत्र जन्माला येईल, तोच तुझा थेट वारसदार असावा.
युवराजो महाराज सत्यमेतद्ब्रवीमि ते। यद्येतदेवं दुष्यन्त अस्तु मे सङ्गमस्त्वया
तोच युवराज होईल, हे महाबली राजा, मी तुला सत्य सांगते. हे दुष्यंत, हे मान्य असेल तरच माझा तुझ्याशी संगम होईल.
तस्यास्तु सर्वं संश्रुत्य यथोक्तं स विशांपतिः। दुष्यन्तः पुनरेवाह यद्यदिच्छसि तद्वद
तिने सांगितलेल्या सर्व अटी मान्य करून, लोकांचा स्वामी दुष्यंत पुन्हा म्हणाला—'तुला अजून काही हवे असेल तर सांग.'
ख्यातो लोकप्रवादोयं विवाह इति शास्त्रतः। वैवाहिकीं क्रियां सन्तः प्रशंसन्ति प्रजाहिताम्
शास्त्रानुसार हा विवाह म्हणून लोकांत प्रसिद्ध आहे. विवाहित विधी लोकांच्या हितासाठी आहे, असे ज्ञानी लोक नेहमी प्रशंसा करतात.
लोकप्रवादशान्त्यर्थं विवाहं विधिना कुरु। सन्त्यत्र यज्ञपात्राणि दर्भाः सुमनसोऽक्षताः
लोकांच्या चर्चेला शांत करण्यासाठी विधिपूर्वक विवाह कर. येथे यज्ञपात्रे, कुशा, फुले आणि अक्षता आहेत.
यथा युक्तो विवाहः स्यात्तथा युक्ता प्रजा भवेत्। तस्मादाज्यं हविर्लाजाः सिकता ब्राह्मणास्तव
विवाह जसा योग्य रीतीने होईल, तशी संततीही योग्य होईल. म्हणून तूप, लाज आणि वाळू यांचा यज्ञ कर, हे ब्राह्मण.
वैवाहिकानि चान्यानि समस्तानीह पार्थिव। दुरुक्तमपि राजेन्द्र क्षन्तव्यं धर्मकारणात्
इथे विवाहाचे इतर सर्व विधीही आहेत, हे राजन. धर्मासाठी कठोर शब्दही माफ करावेत.
एवमस्त्विति तां राजा प्रत्युवाचाविचारयन्। अपि च त्वां हि नेष्यामि नगरं स्वं शुचिस्मिते
‘तसेच होवो’ असे राजा तिला न विचारता म्हणाला. पण, हे शुद्ध हास्य असलेली, मी तुला माझ्या नगरीत घेऊन जाणार नाही.
यथा त्वमर्हा सुश्रोणि मन्यसे तद्ब्रवीमि ते। एवमुक्त्वा स राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम्
सुंदर नितंब असलेली, तू जशी योग्य आहेस, तशीच मी तुझ्याशी बोलतो. असे म्हणून राजर्षीने तिच्या निष्कलंक वर्तनाचे कौतुक केले.
पुरोहितं समाहूय वचनं युक्तमब्रवीत्। राजपुत्र्या यदुक्तं वै न वृथा कर्तुमुत्सहे
राजाने पुरोहिताला बोलावून योग्य ते शब्द सांगितले—'राजकन्येने जे सांगितले, ते मी दुर्लक्ष करू शकत नाही.'
क्रियाहीनो हि न भवेन्मम पुत्रो महाद्युतिः। तथा कुरुष्व शास्त्रोक्तं विवाहं मा चिरंकुरु
माझ्या तेजस्वी पुत्राचा विवाह विधीविना होऊ नये. म्हणून शास्त्रानुसार विवाह लवकर कर, विलंब करू नकोस.
एवमुक्तो नृपतिना द्विजः परमयन्त्रितः। शोभनं राजराजेति विधिना कृतवान्द्विजः
राजाने असे म्हटल्यावर, त्या ब्राह्मणाने फारच अडचणीत असतानाही, सर्व विधीप्रमाणे सुंदर राजकीय विधी केला.
शासनाद्विप्रमुख्यस्य कृतकौतुकमङ्गलः।' जग्राह विधिवत्पाणावुवास च तया सह
मुख्य ब्राह्मणाच्या आज्ञेने, सर्व मांगल्य आणि सोहळे पार पडल्यानंतर, त्याने तिचा हात विधीपूर्वक धरला आणि तिच्यासोबत राहू लागला.
विश्वास्य चैनां स प्रायादब्रवीच्च पुनः पुनः। प्रेषयिष्ये तवार्थाय वाहिनीं चतुरङ्गिणीम्
तिच्यावर विश्वास ठेवून, तो निघून गेला आणि पुन्हा पुन्हा म्हणू लागला, 'तुझ्या साठी मी चारही अंगांनी सज्ज सैन्य पाठवीन.'
त्रैविद्यवृद्धैः सहितां नानाराजजनैः सह। शिबिकासहस्रैः सहिता वयमायान्ति बान्धवाः
तीन वेद जाणणाऱ्या वडीलधाऱ्यांसह आणि विविध राजघराण्यांच्या लोकांसह, हजारो पालख्या घेऊन आम्ही नातेवाईक येऊ.
मूकाश्चैव किराताश्च कुब्जा वामनकैः सह। सहिताः कञ्चुकिवरैर्वाहिनी सूतमागधैः
मूक लोक, किरात, कुबड आणि बुटके, तसेच सुंदर वस्त्रे घातलेले, सारथी आणि गायकांसह सैन्य येईल.
शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैर्वनं च समुपैष्यति। तथा त्वामानयिष्यामि नगरं स्वं शुचिस्मिते
शंख आणि ढोल यांच्या गजरात, ती मिरवणूक जंगलात पोहोचेल; आणि असेच, हसऱ्या चेहऱ्याच्या तू, मी तुला माझ्या नगरात घेऊन जाईन.
अन्यथा त्वां न नेष्यामि स्वनिवेशमसत्कृताम्। सर्वमङ्गलसत्कारैः सुभ्रु सत्यं करोमि ते
नाहीतर, मी तुला माझ्या घरी सन्मानाने नेणार नाही; सर्व मांगल्य आणि सन्मानासह, सुंदर भुवई असलेल्या तुझ्याशी मी खरे बोलतो.
एवमुक्त्वा स राजर्षिस्तामनिन्दितगामिनीम्। परिष्वज्य च बाहुभ्यां स्मितपूर्वमुदैक्षत
असे म्हणून, त्या राजर्षीने निष्कलंक चालणाऱ्या तिला आपल्या बाहूंनी मिठी मारली आणि हसत तिच्याकडे पाहिले.
प्रदक्षिणीकृतां देवीं पुनस्तां परिषस्वजे। शकुन्तला सा सुमुखी पपात नृपपादयोः
त्याने त्या देवीची प्रदक्षिणा करून पुन्हा तिला मिठी मारली; सुंदर मुख असलेली शकुंतला राजाच्या पायांवर पडली.
तां देवीं पुनरुत्थाप्य मा शुचेति पुनः पुनः। शपेयं सुकृतेनैव प्रापयिष्ये नृपात्मजे
तिला पुन्हा उचलून, 'दुःख करू नकोस' असे तो वारंवार म्हणाला; 'माझ्या पुण्यामुळे, राजकन्ये, मी तुला नक्की घेऊन जाईन' असे त्याने शपथ घेतली.
इति तस्याः प्रतिश्रुत्य स नृपो जनमेजय। मनसा चिन्तयन्प्रायात्काश्यपं प्रति पार्थिव
अशी वचन दिल्यावर, जनमेजय राजा मनात विचार करत कश्यपाकडे निघाला.
भगवांस्तपसा युक्तः श्रुत्वा किं नु करिष्यति। तं न प्रसाद्यागतोऽहं प्रसीदेति द्विजोत्तमम्। एवं संचिन्तयन्नेव प्रविवेश स्वकं पुरम्
पुण्यवान आणि तपस्वी असलेल्या त्या महात्म्याने हे ऐकून काय करेल, मी त्याला प्रसन्न न करता आलोय—तो ब्राह्मण प्रसन्न होईल का? असे विचार करत तो आपल्या नगरात गेला.
ततो मुहूर्ते याते तु कण्वोऽप्याश्रममागमत्। शकुन्तला च पितरं ह्रिया नोपजगाम तम्
थोड्या वेळाने कण्व ऋषीही आश्रमात आले; लाजेखातर शकुंतला वडिलांकडे गेली नाही.
शङ्कितेव च विप्रर्षिमुपचक्राम सा शनैः। ततोऽस्य भारं जग्राह आसनं चाप्यकल्पयत्
ती जणू काही घाबरतच हळूहळू त्या ब्राह्मण ऋषीकडे गेली; मग त्यांचा भार घेतला आणि आसनही तयार केले.
प्राक्षालयच्च सा पादौ काश्यपस्य महात्मनः। न चैनं लज्जयाऽशक्नोदक्षिभ्यामभिवीक्षितुम्
तिने त्या महात्मा कश्यपांचे पाय धुतले, पण लाजेमुळे त्यांच्याकडे डोळ्यांनी पाहू शकली नाही.
शकुन्तला च सव्रीडा तमृषिं नाभ्यभाषत। तस्मात्स्वधर्मात्स्खलिता भीता सा भरतर्षभ
लाजलेल्या शकुंतलेने त्या ऋषींशी बोलले नाही; आपल्या कर्तव्यापासून ती घसरली म्हणून, ती घाबरली होती.