गुरोरप्यवलिप्तस्य कार्याकार्यमजानतः। उत्पथं प्रतिपन्नस्य परित्यागो विधीयते
जो गुरू अहंकारी आहे, योग्य-अयोग्य कळत नाही आणि चुकीच्या मार्गावर गेला आहे, त्याचा त्याग करावा असं सांगितलं आहे.
स त्वं गुरुरिति प्रेम्णा मया संमानितो भृशम् । गुरुवृत्तिं न जानीषे तस्माद्योत्स्यामि वै त्वया
मी तुला गुरू म्हणून प्रेमाने आणि मानाने वागवलं, पण तुला गुरूचं कसं वागावं हेच माहीत नाही; म्हणून मी तुझ्याशी लढणार आहे.
गुरुं न हन्यां समरे ब्राह्मणं च विशेषतः । विशेषतस्तपोवृद्धमेवं क्षान्तं मया तव
मी कधीही युद्धात गुरूला मारणार नाही, आणि विशेषतः ब्राह्मणाला तर नाहीच; तपाने वृद्ध झालेल्याला तर अजिबात नाही. म्हणूनच मी तुझ्यावर संयम ठेवला आहे.
उद्यतेषुमथो दृष्ट्वा ब्राह्मणं क्षत्रबन्धुवत्। यो हन्यात्समरे क्रुद्धं युध्यन्तमपलायिनम्
पण जर एखादा ब्राह्मण शस्त्र उचलून क्षत्रियासारखा वागतो आणि युद्धात सामोरा येतो, तर जो कोणी त्याला लढताना, रागात किंवा पळताना मारतो—
ब्रह्महत्या न तस्य स्यादिति धर्मेषु निश्चयः । क्षत्रियाणां स्थितो धर्म क्षत्रियोऽस्मि तपोधन
त्याला ब्रह्महत्येचा दोष लागत नाही—हे धर्मात ठरलेलं आहे. हेच क्षत्रियांचं कर्तव्य आहे, आणि मी क्षत्रिय आहे, हे तपस्वी.
यो यथा वर्तते यस्मिंस्तस्मिन्नेव प्रवर्तयन् । नाधर्मं समवाप्नोति न चाश्रेयश्च विन्दति
कोणी दुसऱ्याशी जसं वागतो, तसंच त्याच्याशी वागणाऱ्याला अधर्म लागत नाही, आणि त्याला अपयशही येत नाही.
अर्थे वा यदि वा धर्मे समर्थो देशकालवित् । अर्थसंशयमापन्नः श्रोयान्निःसंशयो नरः
लाभ असो किंवा धर्मासाठी असो, जो वेळ आणि जागेचं ज्ञान असलेला आणि समर्थ आहे, त्याने शंका असताना नेहमी शंका नसलेला मार्ग घ्यावा.
यस्मात्संशयितेऽप्यर्थेऽयथान्यायं प्रवर्तसे । तस्माद्योत्स्यामि सहितस्त्वया राम महाहवे
कारण, शंका असतानाही तू न्यायाच्या विरुद्ध वागत आहेस, म्हणून, हे राम, या मोठ्या युद्धात मी तुझ्याशी लढणार आहे.
पश्य मे बाहुवीर्यं च विक्रमं चातिमानुषम् । एवं गतेऽपि तु मया यच्छक्यं भृगुनन्दन
माझ्या बाहूंचं बळ आणि माझा अतिमानवी पराक्रम पाहा; अशा परिस्थितीत, हे भृगुनंदन, माझ्या कुवतीनुसार मी जे शक्य आहे ते करीन.
तत्करिष्ये कुरुक्षेत्रे योत्स्ये विप्र त्वया सह । द्वन्द्वे राम यथेष्टं मे सञ्जीभव महाद्युते
तेच मी कुरुक्षेत्रावर करीन—मी तुझ्याशी, हे ब्राह्मण, लढेन; द्वंद्वयुद्धात, हे राम, तुला हवं तसं मनोबल गोळा कर, हे महाबली.
तत्र त्वं निहतो राम मया शरशतार्दितः । प्राप्स्यसे निर्जिताँल्लोकाञ्शस्त्रपूतो महारणे
तेथे, हे राम, माझ्या हातून शेकडो बाणांनी छिन्नविछिन्न होऊन तू पडशील, आणि त्या महायुद्धात शस्त्रांनी शुद्ध झालेल्या जिंकलेल्या लोकांना मिळशील.
स गच्छ विनिवर्तस्व कुरुक्षोत्रं रणप्रिय । तत्रैष्यामि महाबाहो युद्धाय त्वांतपोधन
म्हणून, हे रणप्रिय, परत जा, कुरुक्षेत्रावर जा; तिथे, हे महाबाहो तपस्वी, मी तुझ्याशी लढायला येईन.
अपि यत्र त्वया राम कृतं शौचं पुरा पितुः । तत्राहमपि हत्वा त्वां शौचं कर्तास्मि भार्गव
आणि ज्या ठिकाणी, हे राम, तू पूर्वी तुझ्या वडिलांचे श्राद्ध केलेस, तिथेच, हे भार्गव, मी तुला मारून तुझंही श्राद्ध करीन.
तत्र राम समागच्छ त्वरितं युद्धदुर्मद । व्यपनेष्यामि ते दर्पं पौराणं ब्राह्मणब्रुव
त्या ठिकाणी, हे राम, लवकर ये, युद्धाच्या गर्वाने भरलेला; मी तुझा तो जुना ब्राह्मणाचा गर्व नाहीसा करीन.
यच्चापि कत्थसे राम बहुशः परिवत्सरे । निर्जिताः क्षत्रिया लोके मयैकेनेति तच्छ्रुणु
आणि, हे राम, तू वर्षानुवर्षे वारंवार सांगतोस की जगातले क्षत्रिय मी एकट्याने जिंकले—त्याचा खरा अर्थ ऐक.
न तदा जातवान्भीष्मः क्षत्रियो वापि मद्विधः । पञ्चाञ्चातानि तेजांसि तृणेषु ज्वलितं त्वया
त्या वेळी भीष्म किंवा माझ्यासारखा कुठलाही क्षत्रिय जन्मलेला नव्हता; तू पेटवलेली ती पाच अग्निशिखा फक्त वाळलेल्या गवतावरच जळल्या होत्या.
यस्ते युद्धमयं दर्पं कामं च व्यपनाशयेत्। सोऽहं जातो महाबाहो भीष्मः परपुरंजयः। व्यपनेष्यामि ते दर्पं युद्धे राम न संशयः
महाबाहु राम, मी भीष्म, शत्रूंच्या नगरांचा विजेता, तुझ्या युद्धातील गर्व आणि युद्धाची इच्छा दूर करण्यासाठी जन्माला आलो आहे. या युद्धात, राम, मी तुझा गर्व नक्कीच मोडून काढीन—यात काहीच शंका नाही.
ततो मामब्रवीद्रामः प्रहसन्निव भारत। दिष्ट्या भीष्म मया सार्धं योद्धुमिच्छसि संगरे
त्यावर राम हसत म्हणाला, 'भीष्म, तु माझ्याशी युद्ध करायची इच्छा धरलीस, हे तुझं भाग्यच आहे.'
अयं गच्छामि कौरव्य कुरुक्षेत्रं त्वया सह। भाषितं ते करिष्यामि तत्रागच्छ परंतप
कौरववंशीय, मी आता तुझ्यासोबत कुरुक्षेत्राकडे जातो. तुझं जे बोलणं आहे ते मी तिथे पूर्ण करीन—शत्रूंचा संहार करणारा, तिथे ये.
तत्र त्वां निहतं माता मया शरशताचितम् । जाह्नवी पश्यतां भीष्म गृध्रकङ्कबलाशनम्
भीष्म, तिथे तुझी आई तुला माझ्या हातून शेकडो बाणांनी छिन्नविछिन्न झालेलं, गंगामाईच्या साक्षीने, गिधाडे आणि कावळ्यांसाठी अन्न झालेलं पाहील.
कृपणं त्वामभिप्रेक्ष्य सिद्धचारणसेविता । मया विनिहतं देवी रोदतामद्य पार्थिव
सिद्ध आणि चारणांच्या संगतीत, मी तुला मारल्यावर, तुझ्या आईला तुझी दयनीय अवस्था पाहून आज रडावं लागेल, राजन.
अतदर्हा महाभागा भगीरथसुताऽनघा । या त्वामजीजनन्मन्दं युद्धकामुकमातुरम्
भागीरथाची पुण्यवंत आणि निष्पाप कन्या, जी अशा दुःखाला पात्र नाही, तिने तुला जन्म दिला—पण तू मंदबुद्धी आणि युद्धाच्या मोहात पडलेला—ती शोक करील.
एहि गच्छ मया भीष्म युद्धकामुक दुर्मद । गृहाण सर्वं कौरव्य रथादि भरतर्षभ
ये, जा, भीष्म, युद्धाची हौस असलेला आणि गर्विष्ठ. कौरव, रथासह सर्व काही घे, भरतवंशातील श्रेष्ठ.
इति ब्रुवाणं तमहं रामं परपुरंजयमक् । प्रणम्यक शिरसा राममेवमस्त्वित्यथाब्रवम्
शत्रूंच्या नगरांचा विजेता राम असं बोलत असताना, मी त्याला वाकून नमस्कार केला आणि 'तसं होवो' असं उत्तर दिलं.
एवमुक्त्वा ययौ रामः कुरुक्षेत्रं युयुत्सया । प्रविश्य नगरं चाहं सत्यवत्यै न्यवेदयम्
असं म्हणून राम युद्धाची इच्छा घेऊन कुरुक्षेत्राकडे निघून गेला. मी नगरात प्रवेश करून सत्यवतीला सर्व सांगितलं.
ततः कृतस्वस्त्ययनो मात्रा च प्रतिनन्दितः। द्विजातीन्वाच्य पुण्याहं स्वस्ति चैव महाद्युते
मग मी शुभकर्मे केली आणि आईने स्वागत केलं. मी ब्राह्मणांना पुण्य आणि मंगल शब्द म्हणायला सांगितलं, हे तेजस्वी.
रथमास्थाय रुचिरं राजतं पाण्डुरैर्हयैः। सूपस्करं स्वधिष्ठानं वैयाघ्रपरिवारणम्
मी सुंदर चांदीच्या रथावर बसलो, पांढऱ्या घोड्यांनी ओढलेला, सर्व साधनांनी सज्ज, वाघाच्या चिन्हांनी वेढलेला.
उपपन्नं महाशस्त्रैः सर्वोपकरणान्वितम् । तत्कुलीनेन वीरेण हयशास्त्रविदा रणे
तो रथ मोठ्या शस्त्रांनी आणि सर्व उपकरणांनी युक्त होता, आणि तो चालवणारा वीर, घोड्यांच्या विद्या जाणणारा आणि कुलीन होता.
यत्तं सूतेन शिष्टेन बहुशो दृष्टकर्मणा । दंशितः पाण्डुरेणाहं कवचेन वपुष्मता
अनुभवी आणि कुशल सारथ्याने सज्ज, मी पांढऱ्या तेजस्वी कवचाने सुशोभित झालो होतो.
पाण्डुरं कार्मुकं गृह्य प्रायां भरतसत्तम । पाण्डुरेणातपत्रेण ध्रियमाणेन मूर्धनि
मी पांढरं धनुष्य घेतलं आणि डोक्यावर पांढरा छत्र धरलेला, भरतवंशातील श्रेष्ठ, मी निघालो.