नोत्सहे तु पुनर्गन्तुं स्वजनं प्रति तापसाः । प्रत्याख्याता निरानन्दा साल्वेन च निराकृता
"पण मी पुन्हा माझ्या लोकांकडे जाऊ शकत नाही, हे ऋषींनो; मी नाकारले गेले आहे, आनंदही नाही, आणि साळ्वानेही मला टाकून दिलं आहे."
उपदिष्टमिहेच्छामि तापस्यं वीतकल्मषाः । युष्माभिर्देवसंकाशैः कृपा भवतु वो मयि
"मला इथेच तपश्चर्येचं शिक्षण घ्यायचं आहे, हे पापरहित ऋषींनो; तुम्ही देवासारखे आहात, माझ्यावर दया करा."
स तामाश्वासयत्कन्यां दृष्टान्तागमहेतुभिः । सान्त्वयामास कार्यं च प्रतिजज्ञे द्विजैः सह
त्यांनी तिला उदाहरणे, तर्क आणि कोमल शब्दांनी धीर दिला आणि ब्राह्मणांसह, जे करावं लागेल ते करण्याचं वचन दिलं.
ततस्ते तापसाः सर्वे कार्यवन्तोऽभवंस्तदा। तां कन्यां चिन्तयन्तस्ते किंकार्यमिति धर्मिणः
मग त्या सर्व तपस्व्यांनी त्या कन्येसाठी काय करावं, हे धर्मानुसार विचार करत, काहीतरी करण्याचं ठरवलं.
केचिदाहुः पितुर्वेश्म नीयतामिति तापसाः । केचिदस्यदुमालम्भे मतिं चक्रुर्हि तापसाः
काही तपस्वींनी म्हणाले, 'तिला वडिलांच्या घरी नेलं पाहिजे.' तर काहींनी असं ठरवलं की तिने या आश्रमातच राहावं.
केचित्साल्वपतिं गत्वा नियोज्यमिति मेनिरे। नेति केचिद्व्यवस्यन्ति प्रत्याख्याता हि तेन सा
काहींना वाटलं की तिला साल्वराजाकडे पाठवावं, पण इतरांनी ते नाकारलं, कारण त्याने तिला नाकारलं होतं.
एवं गते तु किं शक्यं भद्रे कर्तुं मनीषिभिः । पुनरूचुश्च तां सर्वे तापसाः संशितव्रताः
अशी स्थिती आली असता, हे सुभगे, बुद्धिमान लोक काय करणार? मग सर्व व्रतस्थ तपस्वींनी पुन्हा तिच्याशी बोलले.
अलं प्रव्रजितेनेह भद्रे श्रृणु हितं वचः। इतो गच्छस्व भद्रं ते पितुरेव निवेशनम्
इथे भटकत राहण्यात काही अर्थ नाही, सुभगे, आमचं हिताचं बोल ऐक. इथून वडिलांच्या घरी जा, तुझं कल्याण होवो.
प्रतिपस्त्यति राजा स पिता ते यदनन्तरम् । तत्र वत्स्यसि कल्याणि सुखं सर्वगुणान्विता
तुझा वडील राजा लगेच तुला स्वीकारेल; तिथे तू सर्व गुणांनी युक्त होऊन सुखाने राहशील, कल्याणी.
न च तेऽन्या गतिर्न्याय्या भवेद्भद्रे यथा पिता । पतिर्वापि गतिर्नार्याः पिता वा वरवर्णिनि । गतिः पतिः समस्थाया विषमे च पिता गतिः
हे सुभगे, तुझ्यासाठी वडिलांशिवाय दुसरा कोणताही योग्य मार्ग नाही; स्त्रीसाठी नवरा किंवा वडील हाच आधार असतो, सुंदरिनी. नवरा असला तर तो आधार, आणि संकटात वडीलच आधार असतो.
प्रव्रज्या हि सुदुःखेयं सुकुमार्या विशेषतः । राजपुत्र्याः प्रकृत्या चक कुमार्यास्तव भामिनि
संन्यास घेणं फार कठीण आहे, विशेषतः नाजूक स्त्रीसाठी, आणि राजकन्येसाठी तर अगदीच, हे सुंदर स्तिरे.
भद्रे दोषा हि विद्यन्ते बहवो वरवर्णिनि । आश्रमे वै वसन्त्यास्ते न भवेयुः पितुर्गृहे
हे सुभगे, आश्रमात राहणाऱ्या सुंदर स्त्रीला अनेक त्रुटी येतात; त्या वडिलांच्या घरी नसतात.
ततस्त्वन्येऽब्रुवन्वाक्यं तापसास्तां तपस्विनीम्
मग इतर तपस्वींनी त्या तपस्विनीला असे शब्द सांगितले.
त्वामिहैकाकिनीं दृष्ट्वा निर्जने गहने वने। प्रार्थयिष्यन्तिराजानस्तस्मान्मैवं मनः कृथाः
तुला एकटीला या निर्जन, दाट जंगलात पाहून राजे तुझी इच्छा करतील; म्हणून असं मनात आणू नकोस.
न शक्यं काशिनगरं पुनर्गन्तुं पितुर्गृहान्। अवज्ञाता भविष्यामि बान्धवानां न संशयः
मी पुन्हा काशी नगरीत किंवा वडिलांच्या घरी जाऊ शकत नाही; माझे नातेवाईक मला तुच्छ करतील, यात शंका नाही.
उषितास्मि तथा बाल्ये पितुर्वेश्मनि तापसाः । नाहं गमिष्ये भद्रं वस्तत्र यत्र पिता मम। तपस्तप्तुमभीप्सामि तापसैः परिरक्षिता
मी लहानपणी वडिलांच्या घरी राहिले आहे, हे तपस्वींनो; आता मी तिथे जाणार नाही, तिथे जाऊन काही उपयोग नाही. मी तप करावं असं मला वाटतं, आणि तुम्ही तपस्वी माझी काळजी घ्याल.
यथा परेऽपि मे लोके न स्यादेवं महात्ययः । दौर्भाग्यं तापसश्रेष्ठास्तस्मात्तप्स्याम्यहं तपः
माझ्या पुढच्या जन्मातही असं मोठं दुर्दैव माझ्यावर येऊ नये म्हणून, हे श्रेष्ठ तपस्वींनो, मी तप करणार आहे.
इत्येवं तेषु विप्रेषु चिन्तयन्सु यथातथम्। राजर्षिस्तद्वनं प्राप्तस्तपस्वी होत्रवाहनः । `तां तथा भाविनीं दृष्ट्वा श्रुत्वा चोद्विग्रमानसः
तपस्वी ब्राह्मण विविध विचार करत असताना, तपस्वी आणि राजर्षी होत्नवहन त्या वनात आले. तिला तशी पाहून आणि तिचं बोलणं ऐकून त्यांचं मन अस्वस्थ झालं.
ततस्ते तापसाः सर्वे पूजयन्ति स्म तं नृपम् । पूजाभिः स्वागताद्याभिरासनेनोदकेन च
मग सर्व तपस्वींनी त्या राजाचं स्वागत, आसन आणि पाण्याने सन्मान केला.
तस्योपविष्टस्य सतो विश्रान्तस्योपश्रृण्वतः। पुनरेव कथां चक्रुः कन्यां प्रति वनौकसः
तो राजा बसला, विश्रांती घेतली आणि ऐकत राहिला, तेव्हा वनात राहणाऱ्यांनी पुन्हा त्या कन्येची गोष्ट सांगितली.
अम्बायास्तां कथां श्रुत्वा काशिराज्ञश्च भारत। राजर्षिः स महातेजा बभूवोद्विग्रमानसः
अंबा आणि काशी राजाची गोष्ट ऐकून, हे भारत, तो तेजस्वी राजर्षी मनाने व्याकुळ झाला.
तां तथावादिनीं श्रुत्वा दृष्ट्वा च स महातपाः । राजर्षिः कृपयाविष्टो महात्मा होत्रवाहनः
ती असं बोलताना ऐकून आणि पाहून, तो महान तपस्वी, राजर्षी होत्नवहन, दयेनं भरून गेला.
स वेपमान उत्थाय मातुस्तस्याः पिता तदा। तां कन्यामङ्कमारोप्य पर्यश्वासयत प्रभो
तेव्हा तिच्या वडिलांनी थरथरत उठून, त्या कन्येला मांडीवर घेतले आणि तिला धीर देऊ लागले.
स तामपृच्छत्कार्त्स्न्येन व्यसनोत्पत्तिमादितः । सा च तस्मै यथावृत्तं विस्तरेण न्यवेदयत्
तेव्हा त्यांनी तिच्याकडून तिच्या दुःखाची सुरुवात कशी झाली हे सविस्तर विचारले, आणि तिने घडलेले सर्व तपशीलवार सांगितले.
ततः स राजर्षिरभूद्दुःखशोकसमन्वितः। कार्यं च प्रतिपेदे तन्मनसां सुमहातपाः
मग तो राजर्षी मोठ्या दुःखाने आणि शोकाने भरून गेला, आणि त्या महान तपस्व्याने मनाशी काय करावे हे ठरवले.
अब्रवीद्वेपमानश्च कन्यामार्तां सुदुःखितः । मा गाः पितुर्गृहं भद्रे मातुस्ते जनको ह्यहम्
तो थरथरत आणि खूप दुःखी होऊन त्या दु:खी मुलीला म्हणाला, "माझ्या घरी येऊ नकोस, कन्ये; मी तुझ्या आईचा वडील आहे."
दुःखं छिन्द्यामहं ते वै मयि वर्तस्व पुत्रिके। पर्याप्तं ते मनो वत्से यदेवं परिशुष्यसि
"मी तुझे दुःख दूर करीन, तू माझ्याजवळ राहा, लेकी. पुरे झाले, आता तुझे मन इतके व्याकुळ होऊ नये."
गच्छ मद्वचनाद्रामं जामदग्न्यं तपस्विनम् । रामस्ते सुमहद्दुःखं शोकं चैवापनेष्यति
"माझ्या सांगण्यावरून तू त्या तपस्वी रामाकडे, जमदग्नीच्या पुत्राकडे जा. राम तुझे मोठे दुःख आणि शोक दूर करील."
हनिष्यति रणे भीष्मं न करिष्यति चेद्वचः । तं गच्छ भार्गवश्रेष्ठं कालाग्निसमतेजसम्
"भीष्माने त्याचे बोलणे मानले नाही तर, तो रणात त्याला ठार मारेल. तू त्या भृगुवंशातील तेजस्वी रामाकडे जा, ज्याचे तेज काळाग्नीप्रमाणे आहे."
प्रतिष्ठापयिता स त्वां समे पथि महातपाः । ततस्तु सुस्वरं बाष्पसुत्सृजन्ती पुनः पुनः
"तो महान तपस्वी तुला योग्य मार्गावर नेईल." त्यानंतर, तिने पुन्हा पुन्हा अश्रूंनी भरलेल्या गोड स्वरात बोलले—