साहमामन्त्र्य गाङ्गेयं समरेष्वनिवर्तिनम् । अनुज्ञाता च तेनैव ततोऽहं भृशमागता
मी रणात मागे न हटणाऱ्या गंगेपुत्राला सांगितलं आणि त्यानं मला परवानगी दिली, म्हणूनच मी फार दुःखी अवस्थेत इथे आले.
न स भीष्मो महाबाहुर्मामिच्छति विशांपते । भ्रातृहेतोः समारम्भो भीष्मस्येति श्रुतं मया
महाबाहू भीष्म मला इच्छित नाही, हे मी ऐकलं आहे. त्याचं हे कृत्य फक्त भावासाठी होतं, असं मला समजलं.
भगिन्यौ मम ये नीते अम्बिकाम्बालिके नृप। प्रादाद्विचित्रवीर्याय गाङ्गेयो हि यवीयसे
राजा, माझ्या बहिणी अंबिका आणि अंबालिका यांना गंगेपुत्रानं नेलं आणि त्या त्यानं लहान वयाच्या विचित्रवीर्याला दिल्या.
यथा साल्वपते नान्यं वरं यामि कथंचन। त्वामृते पुरुषव्याघ्र तथा मूर्धानमालभे
साल्वराजा, मी दुसऱ्या कोणालाही वर म्हणून कधीच निवडणार नाही. पुरुषसिंहा, तुझ्याशिवाय मी माझं मस्तक कुणाच्याही पुढे ठेवणार नाही.
न चान्यपूर्वा राजेन्द्र त्वामहं समुपस्थिता। सत्यं ब्रवीमि साल्वैतत्सत्येनात्मानमालभे
राजेंद्र, मी दुसऱ्या कोणाच्या मागे जाऊन तुझ्याकडे आलेली नाही. साल्वा, मी सत्य सांगते आणि या सत्यावर मी स्वतःला अर्पण करते.
भजस्व मां विशालाक्ष स्वयं कन्यामुपस्थिताम्। अनन्यपूर्वां राजेन्द्र त्वत्प्रसादाभिकाङ्क्षिणीम्
विशाल नेत्र असलेल्या राजन, मी स्वतःच्या इच्छेने, कुणाच्याही आधी न गेलेली कन्या तुझ्या कृपेची इच्छुक म्हणून तुझ्याकडे आले आहे, मला स्वीकार.
तामेवं भाषमाणां तु साल्वः काशिपतेः सुताम्। अत्यजद्भरतश्रेष्ठ जीर्णां त्वचमिवोरगः
ती काशीपतीची कन्या असे बोलत असताना, साल्वानं तिला, जसा सर्प जुनी कात टाकतो तशी, सोडून दिलं.
एवं बहुविधैर्वाक्यैर्याच्यमानस्तया नृपः । नाश्रद्दधत्साल्वपतिः कन्यायां भरतर्षभ
भरतश्रेष्ठा, तिनं अनेक प्रकारे विनवणी केली तरी साल्वराजानं तिच्यावर विश्वास ठेवला नाही.
ततः सा मन्युनाऽऽविष्टा ज्येष्ठा काशिपतेः सुता। अब्रवीत्साश्रुनयना बाष्पविप्लुतया गिरा
मग रागानं भरलेली, काशीपतीची मोठी कन्या, डोळ्यात अश्रू आणि अश्रूंनी भरलेल्या आवाजात बोलली.
त्वया त्यक्ता गमिष्यामि यत्र तत्र विशांपते। तत्र मे गतयः सन्तु सन्तः सत्यं यथा ध्रुवम्
राजा, तू मला नाकारलंस, आता मी कुठेही जाईन. जिथे जाईन तिथे सज्जनांची संगत लाभो, जसं सत्य नेहमीच टिकतं.
एवं तां भाषमाणां तु कन्यां साल्वपतिस्तदा। परितत्याज कौरव्य करुणं परिदेवतीम्
कौरवा, ती कन्या अशा दु:खात रडत असताना, साल्वराजानं तिला पूर्णपणे सोडून दिलं.
गच्छ गच्छेति तां साल्वः पुनः पुनरभाषत। बिभेमि भीष्मात्सुश्रोणि त्वं च भीष्मपरिग्रहः
साल्वानं तिला पुन्हा पुन्हा, "जा, जा" असं सांगितलं. सुंदर कटी असलेल्या, मला भीष्माची भीती वाटते, आणि तू भीष्माचीच आहेस.
एवमुक्ता तु सा तेन साल्वेनादीर्घदर्शिना । निश्चक्राम पुराद्दीना रुदती कुररी यथा
दूरदृष्टी नसलेल्या साल्वानं असं सांगितल्यावर, ती दु:खी आणि रडत, करड्या पक्ष्यासारखी, नगरातून बाहेर पडली.
निष्क्रामन्ती तु नगराच्चिन्तयामास दुःखिता । पृथिव्यां नास्ति युवतिर्विषमस्थतरा मया
नगरातून बाहेर पडल्यावर, ती दु:खी होऊन विचार करू लागली – माझ्यासारखी कठीण परिस्थितीत असलेली दुसरी कुठलीही युवती पृथ्वीवर नाही.
बन्धुर्भिर्विप्रहीणास्मि साल्वेन च निराकृता । न च शक्यं पुनर्गन्तुं मया वारणसाह्वयम्
माझे नातेवाईक नाहीत, साल्वानं मला नाकारलं, आणि मी पुन्हा कधीच वाराणसीला जाऊ शकत नाही.
अनुज्ञाता तु भीष्मेण साल्वमुद्दिश्य कारणम्। किं नु गर्हाम्यथात्मानमथ भीष्मं दुरासदम्
भीष्मानं मला साल्वाचा कारण देऊन परवानगी दिली, मग मी स्वतःला दोष देऊ का, की त्या कठीण भीष्माला?
अथवा पितरं मूढं यो मेऽकार्षीत्स्वयंवरम् । मयाऽयं स्वकृतो दोषो याऽहं भीष्मरथात्तदा
किंवा माझ्या वडिलांनीच, ज्यांना काही समजत नव्हतं, माझं स्वयंवर ठरवलं. हा दोष माझाच आहे, कारण मी भीष्माच्या रथावरून तेव्हा बोलले होते.
प्रवृत्ते दारुणे युद्धे साल्वार्थं नापतं पुरा। तस्येयं फलनिर्वृत्तिर्यदापन्नाऽस्मि मूढवत्
साळ्वासाठी जे भयंकर युद्ध सुरू झालं, तेव्हा मी पडले नाही. आता मी ज्या दुर्दैवाला सामोरी जाते आहे, ते त्या वेळेचं फळ आहे.
धिग्भीष्मं धिक्क मे मन्दं पितरं मूढचेतसम् । येनाहं वीर्यशुल्केन पण्यस्त्रीव प्रचोदिता
भीष्मावर धिक्कार असो, माझ्या मूर्ख वडिलांवरही धिक्कार असो, ज्यांच्या चुकीमुळे मला वीरशुल्क म्हणून, जणू काही वस्तूसारखी, निवडायला लावलं.
धिङ्मां धिक्साल्वराजानं धिग्धातारमथापि वा । येषां दुर्नीतभावेन प्राप्तास्म्यापदमुत्तमाम्
माझ्यावर धिक्कार असो, साळ्वराजावर धिक्कार असो, वडिलांवर किंवा सृष्टीकर्त्यावरही धिक्कार असो; या सगळ्यांच्या वाईट वागण्यामुळेच मी या मोठ्या संकटात सापडले आहे.
सर्वथा भागधेयानि स्वानि प्राप्नोति मानवः । अनयस्यास्य तु मुखं भीष्मः शान्तनवो मम
माणसाला नेहमी त्याच्या नशिबात जे आहे तेच मिळतं; पण या माझ्या दुर्दैवाचं मूळ कारण म्हणजे शांतनूचा पुत्र भीष्म.
सा भीष्मे प्रतिकर्तव्यमहं पश्यामि सांप्रतम् । तपसा वा युधा वापि दुःखहेतुः स मे मतः
म्हणून आता मला भीष्मावर काहीतरी उत्तर द्यायलाच हवं, मग ते तपाने असो किंवा युद्धाने; तोच माझ्या दुःखाचा कारणीभूत आहे, असं मला वाटतं.
को नु भीष्मं युधा जेतुमुत्सहेत महीपतिः । एवं सा परिनिश्चित्य जगाम नगराद्बहिः
कोणता राजा भीष्माला युद्धात हरवू शकेल? असं ठरवून तिने मग शहर सोडलं.
आश्रमं पुण्यशीलानां तापसानां महात्मनाम् । ततस्तामवसद्रात्रिं तापसैः परिवारिता
त्यानंतर ती पुण्यशील, मोठ्या तपश्चर्येने युक्त अशा ऋषींच्या आश्रमात गेली. तिथे तिने त्या रात्री तपस्व्यांच्या संगतीत मुक्काम केला.
आचख्यौ च यथावृत्तं सर्वमात्मनि भारत । विस्तरेण महाबाहो निखिलेन शुचिस्मिता । हरणं च विसर्गं च साल्वेन च विसर्जनम्
हे भारत, तिने घडलेली सगळी हकीकत त्या तपस्व्यांना सविस्तर सांगितली—तिचं अपहरण, सोडून देणं, आणि साळ्वाकडून नाकारलं जाणं—हे सगळं तिने निर्मळ हास्याने सांगितलं.
ततस्तत्र महानासीद्ब्राह्मणः संशितव्रतः । शैखावत्यस्तपोबृद्धः शास्त्रे चारण्यके गुरुः
तिथे एक महान ब्राह्मण होता, जो कठोर व्रत पाळणारा, शैखावत्यांच्या आश्रमात तपाने वृद्ध झालेला आणि अरण्यक शास्त्रात गुरू होता.
आर्ता तामाह स मुनिः शैखावत्यो महातपाः । निःश्वसन्तीं सतीं बालां दुःखशोकपरायणाम्
ती खूप दुःखी दिसत असताना, त्या महान तपस्वी शैखावत्य ऋषीने, तिच्या श्वासांमध्ये, दुःख आणि शोकाने भरलेल्या, सती आणि तरुण अशा तिला विचारलं.
एवं गते तु किं भद्रे शक्यं कर्तुं तपस्विभिः । आश्रमस्थैर्महाभागे तपोयुक्तैर्महात्मभिः
असं झाल्यावर, हे सुभगे, आश्रमात राहणाऱ्या आणि तपश्चर्येला वाहिलेल्या या महात्मा ऋषींच्या हातून तुझ्यासाठी काय करता येईल?
सा त्वेनमब्रवीद्राजन्क्रियतां मदनुग्रहः । प्राव्राज्यमहमिच्छामि तपस्तप्स्यामि दुश्चरम्
पण तिने त्याला उत्तर दिलं, "राजा, मला तुमचं कृपाशिर्वाद मिळू द्या; मी संन्यास घ्यायचा आहे आणि कठोर तप करायचं आहे."
मयैव यानि कर्माणि पूर्वदेहे तु मूढया। कृतानि नूनं पापानि तेषामेतत्फलं ध्रुवम्
"माझ्या पूर्वजन्मी मी अज्ञानाने जे वाईट कर्म केलं, त्याचं हे फळ मला आता मिळतंय, यात शंका नाही."