न्यमन्त्रयत चाप्येनां सा चाप्यैच्छदनिन्दिता। तौ तत्र सुचिरं कालमुभौ व्यवहरतां तदा
तिने त्याला आमंत्रण दिलं, आणि ती निष्पाप होती, तिलाही त्याची इच्छा होती. मग त्या दोघांनी तिथे खूप दिवस एकत्र आनंदाने आयुष्य जगलं.
रममाणौ यथाकामं यतैकदिवसं तथा। `एवं वर्षसहस्राणामतीतं नान्वचिन्तयत्
दोघेही आपल्याला हवं तसं एकमेकांच्या सहवासात रमले, जणू रोजचा एकच दिवस चालू आहे असं वाटलं, आणि असं करता करता हजारो वर्षं कशी गेली ते त्यांना कळलंच नाही.
कामक्रोधावजितवान्मुनिर्नित्यं समाहितः। चिरार्जितस्य तपसः क्षयं स कृतवान्मुनिः
तो ऋषी नेहमीच शांतचित्त होता, त्याने इच्छा आणि रागावर विजय मिळवला होता; पण तरीही त्याने अनेक वर्षांनी मिळवलेलं तप संपवलं.
तपसः संक्षयादेव मुनिर्मोहं समाविशत्। मोहाभिभूतः क्रोधात्मा ग्रसन्मूलफलान्मुनिः
तपाची शक्ती कमी झाल्यामुळे त्या ऋषीला मोहाने ग्रासलं; मोह आणि रागाने पछाडलेला तो ऋषी मुळं आणि फळं खाऊ लागला.
पादैर्जलरवं कृत्वा अन्तर्द्वीपे कुटीं गतः। मेनका गन्तुकामा तु शुश्राव जलनिस्वनम्
पायांनी पाण्यात आवाज करत तो त्या बेटावरच्या आपल्या झोपडीमध्ये गेला; आणि मेनका, निघायची इच्छा असताना, तिने पाण्याचा आवाज ऐकला.
तपसा दीप्तवीर्योऽसावाकाशादेति याति च। अद्य संज्ञां विजानामि ययाऽद्य तपसः क्षयः
त्याचं तपामुळे तेज इतकं प्रखर झालं होतं की तो आकाशातून ये-जा करायचा; आज मला समजलं की त्याचं तप संपलं याचं हेच चिन्ह आहे.
गन्तुं न युक्तमित्युक्त्वा ऋतुस्नाताथ मेनका। कामरागाभिभूतस्य मुनेः पार्स्वं जगाम ह
‘आता जाणं योग्य नाही’ असं म्हणत, ऋतूनंतर स्नान केलेली मेनका, काम आणि आकर्षणाने पछाडलेल्या त्या ऋषीजवळ गेली.
जनयामास स मुनिर्मेनकायां शकुन्तलाम्। प्रस्थे हिमवतो रम्ये मालिनीमभितो नदीम्
त्या ऋषीने मेनकेच्या पोटी हिमालयाच्या सुंदर उतारावर, मालिनी नदीच्या काठी, शकुंतला नावाच्या कन्येचा जन्म घडवला.
देवगर्भोपमां बालां सर्वाभरणभूषिताम्। शयानां शयने रम्ये मेनका वाक्यमब्रवीत्
सर्व दागिन्यांनी सजलेली, देवकन्येसारखी सुंदर मुलगी, सुंदर पलंगावर झोपलेली होती; तेव्हा मेनकेने तिला सांगितलं.
महर्षेरुग्रतपसस्तेजस्त्वमसि भामिनि। तस्मात्स्वर्गं गमिष्यामि देवकार्यार्थमागता
‘सुंदरी, तुझ्यात त्या महर्षीच्या कठोर तपाचं तेज आहे; म्हणून मी आता स्वर्गात परत जाते, कारण मी इथे देवांचं काम करण्यासाठी आले होते.’
जातमुत्सृज्य तं गर्भं मेनका मालिनीमनु। कृतकार्या ततस्तूर्णमगच्छच्छक्रसंसदम्
मेनकेने ती नवजात कन्या मालिनी नदीच्या काठी सोडली आणि आपलं काम पूर्ण झाल्यावर ती लगेच इंद्राच्या सभेत गेली.
तं वने विजने गर्भं सिंहव्याघ्रसमाकुले। दृष्ट्वा शयानं शकुनाः समन्तात्पर्यवारयन्। नेमां हिंस्युर्वने बालां क्रव्यादा मांसगृद्धिनः
त्या घनदाट जंगलात, सिंह आणि वाघांनी भरलेल्या ठिकाणी, ती मुलगी एकटी झोपलेली पाहून, पक्ष्यांनी तिच्या आजूबाजूला जमत संरक्षण केलं, जेणेकरून मांसाहारी प्राणी तिला इजा करू नयेत.
पर्यरक्षन्त तां तत्र शकुन्ता मेनकात्मजाम्। उपस्प्रष्टुं गतश्चाहमपश्यं शयितामिमाम्
मेनकेची मुलगी तिथे पक्ष्यांनी जपली; मी स्नानासाठी गेलो असता, ती तिथे झोपलेली मला दिसली.
निर्जने विपिने रम्ये शकुन्तैः परिवारिताम्। `मां दृष्ट्वैवाभ्यपद्यन्त पादयोः पतिता द्विजाः। अब्रुञ्शकुनाः सर्वे कलं मधुरभाषिणः
त्या रम्य, एकाकी जंगलात, पक्ष्यांनी वेढलेली ती मुलगी होती; मला पाहताच, ते पक्षी माझ्या पायाशी येऊन पडले आणि सर्व पक्ष्यांनी गोड आवाजात बोलायला सुरुवात केली.
विश्वामित्रसुतां ब्रह्मन्न्यासभूतां भरस्व वै। कामक्रोधावजितवान्सखा ते कौशिकीं गतः
‘ब्राह्मण, विश्वामित्रांची ही कन्या तुझ्याकडे सोपवली आहे; तुझा मित्र, ज्याने इच्छा आणि रागावर विजय मिळवला, तो कौशिकी नदीकडे गेला आहे.’
तस्मात्पोषय तत्पुत्रीं दयावानिति तेऽब्रुवन्। सर्वभूतरुतज्ञोऽहं दयावान्सर्वजन्तुषु
‘म्हणून, या कन्येचे संगोपन दयाळूपणाने कर,’ असं त्यांनी मला सांगितलं. मी सर्व जीवांची भाषा समजतो आणि सर्व प्राण्यांवर दया करतो.
आनयित्वा ततश्चैनां दुहितृत्वे न्यवेशयम्
मग मी तिला आणून माझ्या मुलीप्रमाणे स्वीकारलं.
शरीरकृत्प्राणदाता यस्य चान्नानि भुञ्जते। क्रमेणैते त्रयोऽप्युक्ताः पितरो धर्मशासने
जो शरीर देतो, जो प्राण देतो आणि ज्याचं अन्न आपण खातो, हे तिघेही धर्मशास्त्रानुसार वडील मानले जातात.
निर्जने तु वने यस्माच्छकुन्तैः परिवारिता। शकुन्तलेति नामास्याः कृतं चापि ततो मया
एकाकी अरण्यात ती पक्ष्यांनी वेढलेली होती म्हणून मी तिला शकुंतला हे नाव दिलं.
एवं दुहितरं विद्धि मम विप्र शकुन्तलाम्। शकुन्तला च पितरं मन्यते मामनिन्दिता
हे ब्राह्मण, शकुंतला ही माझीच मुलगी आहे हे जाण, आणि निष्पाप शकुंतला मला तिचा वडील मानते.
एतदाचष्ट पृष्टः सन्मम जन्म महर्षये। सुतां कण्वस्य मामेवं विद्धि त्वं मनुजाधिप
माझ्या जन्माबद्दल विचारल्यावर मी त्या महर्षींना असंच सांगितलं; राजन, मला कण्वाचीच मुलगी समज.
कण्वं हि पितरं मन्ये पितरं स्वमजानती। इति ते कथितं राजन्यथावृत्तं श्रुतं मया
तिला खरा वडील कोण हे माहीत नसल्यामुळे ती कण्वालाच वडील मानते; राजन, मी ऐकलं तस्संच तुला सांगितलं.
सुव्यक्तं राजपुत्री त्वं यथा कल्याणि भाषसे। भार्या मे भव सुश्रोणि ब्रूहि किं करवाणि ते
तू राजकन्या आहेस हे तुझ्या बोलण्यातून स्पष्ट दिसतं, सौभाग्यवती. सुंदर कटीवाली, माझी पत्नी हो आणि मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
सुवर्णमालां वासांसि कुण्डले परिहाटके। नानापत्तनजे शुभ्रे मणिरत्ने च शोभने
मी तुझ्यासाठी सोन्याची माळ, वस्त्र, कुंडलं, बांगड्या आणि वेगवेगळ्या नगरांतील सुंदर रत्नमणी आणीन.
आहरामि तवाद्याहं निष्कादीन्यजिनानि च। सर्वं राज्यं तवाद्यास्तु भार्या मे भव शोभने
आजच मी तुझ्यासाठी माळा आणि मृगचर्म आणतो; आजपासून सगळं राज्य तुझंच असो, सुंदरिनी, माझी पत्नी हो.
गान्धर्वेण च मां भीरु विवाहेनैहि सुन्दरि। विवाहानां हि रम्भोरु गान्धर्वः श्रेष्ठ उच्यते
भीरू, सुंदर स्त्री, गंधर्व विवाहाने माझ्याशी लग्न कर. सर्व विवाह प्रकारांमध्ये गंधर्व विवाह श्रेष्ठ मानला जातो, सुंदर कटीवाली.
फलाहारो गतो राजन्पिता मे इत आश्रमात्। मुहूर्तं संप्रतीक्षस्व स मां तुभ्यं प्रदास्यति
राजन, माझे वडील फळं आणायला आश्रमातून गेले आहेत; थोडा वेळ थांब, ते मला तुला देतील.
पिता हि मे प्रभुर्नित्यं दैवतं परमं मम। यस्मै मां दास्यति पिता स मे भर्ता भविष्यति
माझे वडील नेहमीच माझे स्वामी आणि माझ्यासाठी सर्वश्रेष्ठ दैवत आहेत; वडील ज्या पुरुषाला मला देतील, तोच माझा पती होईल.
पिता रक्षति कौमारे भर्ता रक्षति यौवने। पुत्रस्तु स्थाविरे भावे न स्त्री स्वातन्त्र्यमर्हति
वडील लहानपणी मुलीचे रक्षण करतात, तरुणपणी पती, आणि वृद्धावस्थेत मुलगा; स्त्रीला स्वातंत्र्य योग्य नाही.
समन्यमाना राजेन्द्र पितरं मे तपस्विनम्। अधर्मेण हि धर्मिष्ठ कथं वरमुपास्महे
राजेंद्र, मी माझ्या तपस्वी वडिलांचा मान राखते; धर्मनिष्ठ असून अधर्माने वर कसा मागू?